بیستم و سرانجام این که مطالبۀ تغییر بنیادین ناشی از یأس از ساز و کارهای دیگر است. در آمریکا نهایتا انتظار میکشند دوران ترامپ تمام شود. این تصور که امکان دست به دست شدن قدرت نیست و اگر هم صورت پذیرد کامل نیست امکان دفاع از تغییرات تدریجی در مقابل تغییرات بنیادین را کاهش داده است.
اهمیت این مسئله تنها اقتصادی نیست. در جامعهشناسی شهری، مکانهایی مانند کافهها به عنوان «فضای سوم» شناخته میشوند؛ یعنی فضاهایی میان خانه و محل کار که امکان گفتوگو، شکلگیری روابط اجتماعی و تعامل غیررسمی شهروندان را فراهم میکنند.بنابراین محدود کردن این فضاها فقط تعطیلی چند واحد صنفی نیست؛ بلکه میتواند به معنای محدود شدن بسترهای طبیعی شکلگیری سرمایه اجتماعی باشد.
▪️صلح را نمیتوان فقط از دولتها و سیاستمداران مطالبه کرد؛ اما نمیتوان مسئولیت دولتها را نیز به افراد و جامعه واگذار کرد. صلح هم یک مسئولیت فردی است و هم یک مسئولیت سیاسی و حکمرانی.
در این موارد، این حملهها و جنایات مردم را برنمیانگیزد تا در حمایت از مهاجمان [آمریکا و اسرائیل] به خیابانها بیایند. برعکس، این رویدادها نشان میدهند که چگونه کسانی که از راه دور جنگی را هدایت میکنند، ممکن است قربانیان خود را صرفاً تودهای از اجساد انسانی ببینند که فاقد چهره، نام و سرگذشت هستند؛ مرگ این افراد به عنوان هزینهای ضروری و ناچیز در جنگِ یک فرد [ترامپ یا نتانیاهو یا هردو] علیه ایران تلقی میشود.
روایتها و تصاویرِ کشتار شهروندان عادی، معمولاً کشوری را که دچار تفرقه شده، در برابر تهاجم خارجی متحد میسازد. چنین وقایعی به درستی خاطرات [هجوم آمریکا به] عراق، لیبی و افغانستان را زنده میکنند. اگر هدف از این اقدامات تشویق مردم به «قیام و مبارزه» بوده است، به نظر میرسد که نتیجهای کاملاً معکوس به بار آوردهاند.
در حالی که ارتش آمریکا و متحدانش در سرزمینهای خارجی با بمب و پهپاد پیش میرفتند، دولتهایشان در داخل نیز جنگی علیه آزادیهای مدنی به راه انداخته بودند. از گوانتانامو تا «واحدهای مدیریت ارتباطات» فوقامنیتی در زندانهای آمریکا، از برنامههای مخفی نظارتی تا ممنوعیت ورود مسلمانان در دوران دونالد ترامپ، ایالات متحده ساکنان مسلمان خود را زیر نظر گرفته و هدف قرار داده است.
1405/07/05
از این منظر میتوان سه موضع را در کنار یکدیگر قرار داد:
چهارم: سخنان نتانیاهو در سازمان ملل نشان داد که در برابر مسیر دیپلماتیک در حال شکلگیری، هنوز یک منطق قدرتمند برای ادامه جنگ و دفاع از اقدام نظامی وجود دارد. بنابراین پایان جنگ را نباید روندی خطی و قطعی تصور کرد.
اذعان به شکست تجربهٔ اسلامگرایی سیاسی به معنای موافقت با زوال یا انقراض آنها نیست. اصطلاح دقیقتر، شکست است، نه زوال؛ و این به دلایل زیادی بازمیگردد. این دلایل، علاوه بر فقدان تجربهٔ سیاسی، شامل دخالت دادن اصول مقدس و تغییرناپذیر در حوزهٔ تغییر انسانی، تحمیل تفاسیری که دین نمیتواند تحمل کند، و فراتر بردن آن از حدود دستورات خدا میشود. این یادآور آیه است: «و میگویند که آن از جانب خداست، در حالی که از جانب خدا نیست» و نسبت دادن قداست به تجربیات تاریخی بشر.
شارپ که از برجستهترین نظریهپردازان مبارزه خشونتپرهیز است، استدلال میکند که رویآوردن به مبارزه مسلحانه، مخالفان را وارد میدانی میکند که حکومتهای سرکوبگر معمولا در آن برتری دارند و جلوی همراه شدن فراگیر جامعه با انقلاب را میگیرد؛ وضعیتی که برای پیروزی انقلاب میتواند به عاملی کلیدی تبدیل شود.