بایگانی برای :خوراک متنی این بخش اندیشه

سه شنبه ۶ام تیر ۱۳۹۶

مفهوم پوچ اندیشان در جامعه تک صدایی و تکثر گرا

در جامعه ی باز و دموکرات هیچ شخصیتی با هر اندیشه و تفکر و رفتار و مذهبی سرکوب نشده و "پوچ اندیش " خطاب نمیشود و جا برای فعالیت و بروز هر نوع رفتار و تفکر باز است. چنین تفکری همواره امیدوار است که فرایندهای تعارض و گفتگو در نهایت به مشخص شدن و متعاقب آن به درک بهترین راه برای تک تک افراد جامعه یا همان مصلحت عموم بینجامد. در نهایت، نتیجه مهم این گذار این است که عقیده هیچ گروه خاصی نمی‌تواند به عنوان حقیقت مطلق مورد تأیید باشد؛ بنابراین وجود هیچ گروهی که بتواند دو مفهوم «مصلحت عمومی» و حقیقت مطلق را با هم داشته باشد ممکن نیست.

یکشنبه ۴ام تیر ۱۳۹۶

تخصص،شریعتی ،سروش و روحانیت

حال سوال این است که روحانیت حق دارد تخصص را ملاک قرار دهد اما اگر دقت کنیم هم شریعتی آرمان گرا و هم سروش معقول در نقد خود به روحانیت علت را به جای دلیل گرفته اند. یعنی باید تقلید کور را نقد کرد نه تخصص و صلاحیت روحانیت را. پس مشکل تخصص نیست بلکه مشکل تقلید با چشم بسته است. اما کار زمانی سخت می شود که در محافل عرفانی نظیر جلسات عرفانی سروش شاهدیم که شاگردان در تمجید سواد استاد خود چه قدر راه مبالغه می پیمایند و سروش چه تضمینی می دهد که در این محافل عرفانی گاه استاد یاران را به فاجعه نخواند.

دوشنبه ۲۹ام خرداد ۱۳۹۶ اهمیت پروژه روشنفکری «نو شریعتی» در گفت‌وگو با مقصود فراستخواه

شریعتی چشم‌بسته دین را به حوزه عمومی فرا‌نخواند

میراث فکری شریعتی به رغم همه محدودیت‌ها و معرض‌هایش هنوز دارای ظرفیت‌هایی برای توضیح مدرنیته ایرانی و برای پشتیبانی ایدئولوژیک طرح توسعه و دموکراسی و برابری و معنویت در ایران است. از همین‌ منظر بود که اینجانب به نوبه خود در دهه ٧٠ آنگاه که ایدئولوژی بر اثر نفوذ فکر نولیبرالی به فحش معرفتی در ایران تبدیل شده بود و شریعتی در کانون نقد و تخطئه قرار داشت، از اهمیت پروژه روشنفکری «نو شریعتی» سخن گفتم. اکنون نیز بر آن باور هستم.

یکشنبه ۲۸ام خرداد ۱۳۹۶

شریعتی و شیعه امروز ما

امروز گفتگو از منظر اجتماعی و انسانی و حقوق فردی و جمعی انسان ها ،با فقها امری ضروری است که با الهام از ایده های شریعتی این گفتگو می تواند شکل بگیرد.به عبارتی به رسمیت شناختن سازمان رسمی دین و فقه هم عنوان قبول نظرات فقهی نیست بلکه احترامی متقابل است تا دو جریان با هم صحبت کنند و هم از هم تاثیر بگیرند و نشان دهند که موجودیت دیگری را قبول دارند نه درستی نظرات یکدیگر را.در سایه چنین برخوردی است که گقتگو و پرسش از فقه و فقها معنی پیدا می کند و اثر می گذارد.

شنبه ۲۷ام خرداد ۱۳۹۶ نگاهی به آراء شریعتی در باره هویت ملی

هویت ملی یا خویشتنی در راه

روش شریعتی در نتیجه برای تعریف هویت، رسیدن به آن نقطه‌ی تعادل مونتینی (در حرکت) صرف توأمان این سه لایه‌ی زمانی (تاریخی، معاصر و فردی) و پیدا کردن پاسخی است در تقاطع این سه موقعیت. هویت، داشتن شخصیتی است دارای حافظه، تعلقی آگاهانه بر میراثی میزبان و در تعارف با دیگری، در نسبت با امر معاصر و گشوده به سمت غیرمترقبه. هویت تکرار خود نیست، کپی‌برداری نیست، متولی‌گری یک بلوک متصلب از دیروز سر زده و تا به امروز آمده نیست، هویت‌های تک‌رنگ نیست. در کنار هم نشاندن رنگ‌های متفاوت است بی‌آن‌که در هم بیامیزند. رنگ‌ها بر سر جای خود می‌نشینند و جهان رنگارنگی را می‌سازند. این تعریف از هویت می‌تواند ادعا کند که دیگر دچار نیست. دچار خودشیفتگی و یا دیگری‌ستایی نیست. به یاد می‌آورد بی نوستالژی، وفادار است بی انفعال، تعارف بلد است نه از سر بی‌شخصیتی.

پنج شنبه ۲۵ام خرداد ۱۳۹۶

امام علی و تحمل مخالف به روایت صالحی نجف آبادی!

دو گروه در صحت جنگ امام(ع) با معاویه تردید کردند و گفتند چون ما در صحت این حرکت شک داریم پیشنهاد می‌کنیم ما را به جبهه دیگری غیر از آنچه نظرتان است، اعزام بدارید. امیرالمومنین(ع) نه تنها از پیشنهاد آنان ناراحت نشد بلکه فرمود: «مرحبا و اهلا هذا هو الفقه فی الدین و العلم بالسنه من لم یرض بهذا فهو خائن جبار (جائر)؛ چنین پیشنهادی همان فقه در دین و علم به سنت است و هرکس بدان راضی نباشد خائن و زورگو است.» (شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابی‌الحدید، ج3، ص186)
این دو دسته از اصحاب عبدالله بن مسعود بودند که در میان آنها دو چهره سرشناس دیده می‌شدند؛ یکی ابوعبیده سلمانی و دیگری ربیع بن خثیم زاهد معروف که به خواجه ربیع شهرت دارد.

پنج شنبه ۲۵ام خرداد ۱۳۹۶

شریعتی،همایون و میناچی

موج حسینیه تبدیل به نهضتی شده بود که با اسلام سیاسی بنیاد گرا در تقابل و تعامل قرار می گرفت. هر دو این جریان ها نفوذ خویش را در جامعه نشان داده اند. قانون اساسی شکل گرفته، نقش افراد در حکومت (که مذهب سیاسی بنیاد گرا در آن دست بالا را دارد ولی در عین حال در کنار نیروهای متاثر از اندیشه روشنفکران مسلمان قرار گرفته) و مجموعه دستاوردهای خاکستری بعد از انقلاب، همه اینها نشان می دهد اندیشه و روشی که شریعتی در ایران با حسینیه شاخص کرد چه تفاوتی با دیگر کشورهای مسلمان برای ایران ایجاد کرده است و این فرق بسیار قابل تامل است.

چهارشنبه ۲۴ام خرداد ۱۳۹۶ نگاهی به دو چرخش اساسی عبدالکریم سروش در سالهای اخیر

«نئولیبرالیسم مسلح» در محاق «رویای رسولانه»: طرحی از تاریخ جبران عبدالکریم سروش

همزمان با طرح «نقد نئولیبرالیسم مسلح» توسط دکتر سروش، طرح «رویای رسولانه» نیز توسط او مطرح شد. حوزه عمومی، «رویای رسولانه» را جدی گرفت، بر آن نقد نوشت، حمله کرد و سروش را نیز وادار به توضیح و تفسیر و پاسخگویی نمود. «نقد نئولیبرالیسم مسلح» اما کاملا حاشیه‌نشین شد، تا آنجا که حتی کسی زحمت پیاده کردن متن سخنرانی آن را هم به خود نداد. به نظر می‌رسد سیطره «معرفت‌شناسی» بر فضای روشنفکری ایران پس از انقلاب، توجه به «امر اجتماعی» را به حاشیه برده است. آنچه در این سالها قدر دیده و بر صدر نشسته «قبض و بسط تئوریک شریعت»، «قرائت انسانی از دین»، «زوال اندیشه سیاسی در ایران»، «ساختار و تاویل متن» و «ما و تاریخ فلسفه اسلامی» بوده و محیط زیست و مصرف و سلطه و سرکوب و استثمار، حاشیه‌نشین متنِ معرفت‌شناسانی بوده که «امر اجتماعی» در منظومه فکری آنها چندان جایی نداشته است. «واقعیت اجتماعی» در سایه پرسشهای معرفت‌شناسانه به حاشیه رفته و جامعه‌شناسان و نظریه‌پردازان اجتماعی نیز نتوانسته‌اند منظومه منسجمی بر اساس واقعیت اجتماعی امروز ایران ارائه کنند.

سه شنبه ۲۳ام خرداد ۱۳۹۶ اندیشه‌شناسی شریعتی و واکاوی مفهوم دوران

چرخش از رویکردهای معاصر به مبانی هستی‌شناختی تفکر شریعتی

با رویکردی سمبولیک نیز می‌توان گفت که الگوی دوره میانه شریعتی سلمان است در حالی‌که بعد از ٤٨ او مجدداً به الگوی ابوذر بازگشته است. وجه تئوریک این تفکر را می‌توان در درس چهاردهم اسلام‌شناسی ارشاد مشاهده کرد. جایی که او به سنجش مجدد رابطه عمل و نظر پرداخته و به‌صراحت بیان می‌کند که هدف از نظریه‌پردازی‌اش ایجاد زمینه‌های اصلی برای عمل است. در این مقطع رویکرد جامعه‌شناسانه اندیشه او پررنگ‌تر از مبانی فلسفی و هستی‌شناختی شده است، ضمن اینکه معرفت‌شناسی نیز در اندیشه او تضعیف شده و جنبه‌ای دلبخواهانه به خود می‌گیرد. این تلفیق در سال‌های ٤٨ تا ٥٠ همچنان مبتنی بر انسان‌شناسی فلسفی است که الگوی خود را همچنان از فلسفه خلقت در ادیان توحیدی اخذ می‌کند.

یکشنبه ۲۱ام خرداد ۱۳۹۶

نا‌برابری: مسئله دیروز ‌امروز و فردا

بی‌تردید اندیشه شریعتی از پروژه راه سوم به منزله جمع‌بندی نقادانه دو الگوی سوسیالیسم اقتدارگرا و لیبرالیسم فردگرا به جد پشتیبانی می‌کند. به علاوه اگر همه این دغدغه‌های فکری را جستجوی راهی برای رهایی جامعه انسانی از بی‌عدالتی بدانیم شکی نیست که نظام اندیشگی شریعتی حامی پاسخ به چنین دغدغه‌هایی است و هنوز هم آرای وی در نقد نظام لیبرال و مبارزه با نابرابری بسیار راهگشا و کارآمد است و پشتوانه مستحکمی است برای مبارزه با لیبرالیسم و نئولیبرالیسم به مثابه یک کلاهبرداری منفعت‌طلبانه که بر فضیلت نابرابری اصرار می‌ورزد و وعده بهبود وضعیت طبقه متوسط و فقیر را می‌دهد اما از طریق ریزش قطرات ثروت حاصل از رانت‌جویی، انحصار، سفته‌بازی و استثمار دیگران در سطح ملی و جهانی که جز نابرابری، تخریب محیط ‌زیست، بیکاری مزمن و فقیرتر‌شدن فقرا ارمغانی برای جامعه انسانی نداشته است.

فیلتر کردن مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.