بایگانی برای :خوراک متنی این بخش اندیشه

دوشنبه ۹ام اسفند ۱۳۹۵

گفت‌وگوی کرها در جامعه لال‌ها

بعد از سخنرانی ملکیان، نوبت به سارا شریعتی، می‌رسد؛ او سخن خود را این‌چنین آغاز می‌کند. شریعتی می‌گوید: «گفت‌وشنود صورت غالب گفت‌وگو در ایران است و این سنتی است در میان نخبگان، عالمان دینی و روشنفکران». او به شرایط نابرابر گوینده و شنونده اشاره می‌کند و شرایط نابرابر طبقاتی و فرهنگی؛ به گفته شریعتی در شرایط نابرابر موقعیتی، پرسش و پاسخ در تصریح و تصدیق همدیگر است و ما دیگری را به رسمیت نمی‌شناسیم.

یکشنبه ۸ام اسفند ۱۳۹۵

از عدالت طلبان خبری نیست!

ضعف روشنفكري در جامعه ما سبب شده جامعه تخيل خودش را از دست بدهد. همين كه ما همواره حال حاضر را با گذشته مقايسه مي‌كنيم و آينده بهتري متصور نيستيم، يعني قوه تخيل جامعه تضعيف شده و روشنفكران نمي‌توانند چشم‌انداز روشني را ترسيم كنند كه جامعه به آن اعتماد كند. يعني همان‌طور كه روشنفكران قبل از انقلاب چنين كردند و حالا همه آنها را متهم مي‌كنند،

جمعه ۶ام اسفند ۱۳۹۵ بررسی بسط تجربه ابراهیمی در قرائت دکتر شریعتی

معمار کعبه ایمان خویش باش

اکنون در پی این هفت‌خوان «ابراهیم‌وار زندگی کن و در عصر خویش، معمار کعبه ایمان باش» (همان، 76) در اینجاست که سوژه رهیده از مسخ در پس تجربه رهایی شریعتی، مسئولیتی ابراهیمی می‌یابد تا بر مناسبات حاکم بر هبوط و تاریخ عصیان کند و هشیار از انسان زدایی ماشین الینه‌گر، سیطره طاعون‌وار مصرف را و انعکاس اجتماعی شرک را نپذیرد و به میانه آتش و کوره مذاب تاریخ رود و اثرانگشت خود را و لبیک خود را بر مسیر مذهب ابراهیم حک کند تا در بعثتِ عمومیِ محصول رشد تاریخی بشر بر آن شکاف و انحراف معیاری که موجبات عدم تحقق توحید و انعکاس اجتماعی توحید در زندگی شده است، مشارکت جوید و در مسیر کاهندگی رنج بشر سهمی ایفا کند.

سه شنبه ۳ام اسفند ۱۳۹۵ برداشتی از سوره زخرف

تبارشناسی زیاده روی و نقش آن در بروز مجادله

پیامبر در روند ابلاغ پیام و موج تکذیب و استهزاء مخالفان احساس ناامیدی می کرده است و حتی دوست داشته است تعداد گروندگان را زیاد بیند ولی وقتی راندمان کار را می سنجیده است حالت ناامیدی مانند سایر افراد به او دست می داده است. ولی چون پیام جهان هستی را دریافته و خود را نیز پاک می کرده است دائماً به تکوین و خودسازی می پرداخته است تا دریابد که وظیفه او ابلاغ است و زمان بیانگر نتایج پیام او خواهد بود. این حالات را که به پیامبر دست می داده است را قرآن با واژه های دردمندی به مردم (عنتم)، حرص برای ایمان و هدایت مردم (حرص)، حزن و اندوه از کفر مردم(تحزن)، ضیق صدر بجای شرح صدر، عجله و اندوه و حسرت آورده است که بررسی تبارشناسانه آنها در دوران مختلف حالات و رفتار اصلاحی پیامبر را نشان خواهد داد.

شنبه ۳۰ام بهمن ۱۳۹۵

ملت ابراهیم

منشأ بسیاری از حذف‌ها در جامعۀ ما این بود که نیروها را به «باخدا/ بی‌خدا» تقسیم می‌کردند. انقلاب بهمن ۵۷ واقعاً یکی از باشکوه‌ترین انقلاب‌های تاریخ جهان است. میزان کادرهای تحصیلکرده در این انقلاب واقعاً از هر انقلابی بیشتر بود. من در زندان می‌دیدم بچه‌ها کتابی نبود که نخوانده باشند. ولی از وقتی‌که نیروها به «باخدا-بی‌خدا» تقسیم شدند و بی‌خدا نجس تلقی شد و گفتند نجس ذاتی هم هست که باید حذف شود. از آنجا ما افول کردیم و توحید جایش را به تفرقه داد. الآن که دیگر اصلاً فساد سیستماتیک هم وجود دارد. به ‌هر حال در ملت ابراهیم (ع) هیچ‌کس بی‌خدا نیست و بی‌خدایی هم مشمول حذف نیرو نمی‌شود.

چهارشنبه ۲۷ام بهمن ۱۳۹۵

نگاهی هستی شناسانه به«رخداد»پلاسکو

پی گیری حقایق؛ نیازمند مداومت بر «ادامه دادن»است. نشاندادن ضعف دربرابرامیالی که ازتولیدات«صنعت فرهنگ» درجوامع تحت حاکمیت پول وعقلانیت ابزاری تغذیه می شوند؛ خطر «انصراف» ازرفتن وسقوط در سراشیبی خیانت به حقیقت وخویشتن انسانی را درپی دارد. چنگ زدن به ترفندهای هوشمندانه برای پوشیده نگاه داشتن نقض عهد با خود ومیثاق اجتماعی ویامشروعیت بخشیدن به «شر»های پنهان در رفتار؛ بی نتیجه است ودرنهایت حاصلی جز بروز اختلال جدی حتی در سازوکاری مداومت بر«بودن» دربرندارد.

یکشنبه ۲۴ام بهمن ۱۳۹۵

نسبت پیچیده و پرمیانجی اندیشه دینی و معارف انسانی

اینکه دین از برخی جهات بستر مساعدی برای فلسفه، علم یا حتی تفکر مدرن آفریده است، حرف تازه‌ای نیست. تمرکز هابرماس در بحث مورد نظر البته بر ارتباطی‌بودن نسبت انسان و خدا و آثار آن بوده است؛ اما همان‌طور که به‌درستی اشاره کرده‌اید، در میان جامعه‌شناسان دورکیم ازجمله کسانی است که به این نقش دین اذعان کرده است. همچنین فیلسوفان و دین‌پژوهان متعددی خیلی پیش‌تر از هابرماس از نقش مثبت دین در فراهم‌کردن بستر فکری مساعد برای رشد علم سخن گفته‌اند. در میان عالمان علوم سیاسی و جامعه‌شناسان دین و متألهان نیز مشابه این سخن در باب مقولات دیگر فکری گفته شده است. اصولاً نظام‌های فکری مختلف برای شکل‌گیری و تکوین معارف و اندیشه‌های دیگر چنین نقشی را ایفا می‌کنند. به‌عنوان مثال، در معنای عام کلمه تفکر اسطوره‌ای در طی روندی از تحول، بستری برای تکوین معرفت دینی فراهم ساخته است و به همین ترتیب، معرفت دینی بستر مساعدی برای تکوین و رواج و گسترش معرفت عرفانی فراهم ساخته است.

چهارشنبه ۲۰ام بهمن ۱۳۹۵

آقای اراکی، ولایت فقیه، مرجعیت و نظام

بخش محذوف ادله نفی ولایت فقیه بوده است. این تقریر درس استاد آقای خمینی و موسس حوزه علمیه قم به قلم آقای اراکی بوده است. این نظر آقای اراکی تا پایان عمرش درباره ولایت فقیه بوده و تغییر نکرده و الا نظر جدید ایشان را منتشر می کردند! ایشان ولایت فقیه را در سه مرتبه انکار کرده است: نفی ولایت مطلقه فقیه، نفی ولایت عامه فقیه و نفی ولایت فقیه در أمور حسبیه. آ

یکشنبه ۱۷ام بهمن ۱۳۹۵

نقش ابراهیم در گسست دورانی از ناآگاهی به آگاهی

یک ویژگی مهم دیگر ابراهیم روش او در نقد اعتقادات دینی و هستی شناختی مردم عصر مبنی بر اصالت مظاهر مادی حقیقت (شعور) و غفلت از خود آن بود. مابازای واقعی و عملی این رویکرد اطاعت و بندگی اربابان زمینی، شاهان و متولیان معابد و کارگردانان مراسم و آیین‌های مذهبی بوده و هست. ذهن ناآگاه توان عبور از صورت به معنا را ندارد و متوقف در صورت اشیا، از ارتباط با شعور سازنده و تعین‌بخش آن‌ها به علت نامحسوس‌بودنش عاجز می‌ماند و ناگزیرآن را به سطح پدیدارهای عینی تقلیل می‌دهد. هم‌عصران ابراهیم هم ناتوان از راه‌یابی به حقایق نامشهود ولی واقعی و تجربه پذیر از شعور برتر وآفرینده درخود-رب خویش- غافل و مهجور می‌ماندند و پدیده‌های طبیعی مانند خورشید و ماه و ستارگان را در مقام شعوری برتر از خود پرستش می‌کردند و از آن‌ها طلب یاری و هدایت می‌کردند. در نتیجه ابراهیم با زبان و منطق آگاهی به‌نقد رفتار آنان پرداخت؛ و تناقض موجود در عقیده و عملشان را آشکار کرد.

جمعه ۱۵ام بهمن ۱۳۹۵

نکاتی کلی در ارتباط با دین و حکومت

سکولاریسم سیاسی موفق را قرآن در خلال ماجرایی تاریخی مربوط به صده‌های پیش از میلاد مسیح (دوران سلیمان نبی) در قالب قابل فهم معاصران ۱۴ قرن قبل، و از جهاتی شبیه داستان "قلعه حیوانات"ژرژ ارول ( با نقش هدهد، مورچه، عفریت و...) به زیبایی بیان کرده است. این قصه برای تبیین اصول زمامداری موفق، از رویارویی دو نظام یا دو رهبرسیاسی مقتدریاد می‌کند؛ ملکه سبا و سلیمان. دو نظامی که به لحاظ اعتقادی از زمین تا آسمان (از خدا تا خورشید) با هم فرق داشتند، اما به لحاظ کشورداری هر دو بسیارموفق بودند. هرکدام را جداگانه باید دید و سنجید:

فیلتر کردن مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.