دأعش به عراق در سال ۲۰۱۴ هجوم برد، و در میانه ماه ژوئن ۲۰۱۴ تا ۲۵ کیلومتری بغداد رسید که با تدبیر سرلشگر شهید ما [خداوند روح ایشان را رحمت کنند] و تشکیل گروههای مسلح شیعه و همکاری نیروهای کرد جلوی دأعش گرفته شد، وگرنه دأعش دستکم غرب ایران را به آتش و خون میکشید.
یکی از قویترین عناصری که سازمانهای مذهبی از آن بهرهبرداری میکنند و به جلب همدردی بخشی از جامعه کمک میکند و آنها را قادر میسازد تا بارها و بارها خود را بازتولید کنند، تثبیت این ایده است که آنها مورد ظلم و آزار قرار میگیرند و در معرض اعمال سرکوبگرانه و طردکننده قرار دارند، بدون هیچ گناهی جز دعوت به خدا و تلاش برای اجرای قانون او. آنها تمام مشکلات و درگیریهایی را که درگیر آن میشوند، سادهسازی کرده و به این تصویر تقلیل میدهند، بدون پذیرش اشتباهات یا نقصهای ریشهداری که در ایجاد این بحرانها نقش داشتهاند. افزون بر این، آنها در لفاظیهای خود، هویتشان را با اسلام درمیآمیزند و این تصور را ترویج میکنند که هر کسی که با آنها مخالفت کند، دشمن دین است. بنابراین، از نظر کسانی که تحت تأثیر گفتمان آنها قرار میگیرند، مخالفان نه صرفاً دشمن یک گروه یا سازمان، بلکه دشمن دین محسوب میشوند.
"تمام پایگاهها و تأسیسات ساحلی آمریکا [در کشورهای عرب خلیج فارس] نابود شدهاند و ما اکنون برای تأمین تدارکات و لجستیک خود به بنادر هند وابستهایم.
ایرانیها، برخلاف انتظارات ما، کار فوقالعادهای انجام دادهاند و ما در وضعیت حساسی هستیم.
او معتقد است آموزش رسمی باید بتواند با زندگی امروز و آینده دانشآموز ارتباط برقرار کند: «آموزش باید بهگونهای باشد که برای امروز و فردای دانشآموز مفید باشد. امروز آموزشوپرورش ایران و شاید بخشهایی از نظام آموزشی در دیگر کشورهای جهان نیز حرفی برای امروز و فردای دانشآموز ندارد. به همین دلیل، بسیاری از دانشآموزان تمایل چندانی به حضور در مدرسه ندارند. اینکه بخواهند به اجبار در کلاسی بنشینند که چیزی برایشان ندارد، چرا باید انجام شود؟»
۹۰۰ هزار نفر یا چند میلیون؟
در حوزه سیاسی و اجتماعی نیز، مفهوم «شورا» و نظارت مردمی که شاهکلید دموکراسی در نگاه طالقانی بود، امروز اهمیتی دوچندان پیدا کرده است. او معتقد بود هرم قدرت بدون شوراها آسیبپذیر است و در دنیای امروز که مردم خواهان مشارکت در تصمیمگیریها و شفافیت هستند، الگوی طالقانی که جایگاه ویژهای برای «نقد حاکمیت» و «امر به معروف به عنوان حق اعتراض» قائل بود، میتواند پلی برای کاهش فاصله مردم و حاکمیت باشد. رویکرد طالقانی به «توحید اجتماعی» و نفی تکثرگرایی مضر، در دنیای امروز که دچار نوعی افراطیگری و دوقطبیسازی شده است، به عنوان یک میانهروی منطقی پیش روی ماست. او نشان داد که میتوان هم معتقد بود و هم آزادیخواه، هم مسلمان بود و هم سوسیال دموکرات؛ امری که امروز بیش از پیش، به چراغ راهی برای رفع بحرانهای اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است.
از این منظر، الزغول اعتراض اعراب به پروژه ایران را توضیح میدهد؛ اعتراضی که به گفته او، ناشی از هژمونی همکاریمحور نیست، بلکه مبتنی بر اعمال نفوذی یکجانبه در خدمت منافع ایران است.
میراث امپراتوری و رویای توسعه
به واقع نیز مرحوم طالقانی از جنس دیگری بود. طنین صدای رسایش در محیط دانشگاه تهران، همچون وزیدن نسیم مطبوع و ملایمی بر دلهای بیمناک و نگران از آتش منازعات قدرتطلبانهٔ روزگار اثر میکرد.
صدایش سرشار از طراوتی روحانی اما همراه با اندوه و هشدار و دلنگرانی بسیار از آینده بود.
در همین زمینه، تلاش طالقانی برای تبدیل شورا از یک اصل کلی به نهادی اجتماعی و سیاسی اهمیت ویژهای پیدا میکند. تمهید و تدوین طرحهای مربوط به شوراهای محلی زیر نظر و به پیشنهاد او و تأکیدهای مکرر او بر گسترش شوراها نشان میدهد در آخرین خطبههای طالقانی نیز شورا جایگاهی محوری داشت. او شورا را از اساسیترین مسائل اسلامی میدانست و بر ضرورت شخصیتبخشیدن به مردم و مسئولیتپذیری آنان تأکید میکرد. همچنین هشدار میداد که مسئولان نباید جامعه را به اتکای دائمی به یک شخص عادت دهند. در اینجا مسئله شورا با استقلال جامعه و نفی وابستگی سیاسی به شخص محوری پیوند میخورد. این نگرانی طالقانی ناشی از مشاهده ی خیزِ روحانیت برای تصرف قدرت بود و از آنجا که رهبریِ انقلاب در یدِ یکمرجع تقلید بود برآن بودند که آن را به یک سازوکار اطاعت و تبعیت سیاسی تبدیل کنند.
چین نیز به عنوان خریدار اصلی نفت ایران، گرچه در برابر فرونخواهیهای ترامپ و اعتراض به تجاوز جنگی آمریکا به ایران قرار دارد، در عین حال اما مخالف سیاست تنگهی هرمز به عنوان سلاح بازدارندگی است. اگر این کشور حاضر نشد بیانیهی تنظیمی آمریکا در نشست دو روزهی اخیر وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی گروه بیست را امضاء کند، اما بنا به نشانههای مشهود در چند ماه گذشته که هر روز هم آشکارتر مینمایند، اصرار بر باز شدن تنگهی هرمز بی اخذ عوارض دارد. سیاست بستن این تنگه از هرسو در تنگناست و در حال کمانه کردن علیه ایران.