بایگانی برای :خوراک متنی این بخش اندیشه

سه شنبه ۱۷ام مرداد ۱۳۹۶

«مشرکی در خانواده پیامبر»

کتاب «مشرکی در خانواده پیامبر» با عنوان فرعی «داستان عاشقانه زندگی ابوالعاص و زینب (دختر پیامبر)» کار جدید و مشترک دکتر حسن_محدثی و دکتر بیژن_عبدالکریمی، شرح رابطة عاشقانه زینب دختر بزرگ پیامبر با مشرکی به نام ابوالعاص است. این رمان تاریخی می‌کوشد بر اساس مستندات تاریخی تصویر دیگرگونه‌ای از شخصیت پیامبر اسلام ارائه دهد که در رزوگار ما به دلیل سیطرة اندیشه‌های فرقه‌گرایانه و اندیشه‌های تئولوژیک در خفا باقی مانده است. این داستان نحوة کشمکش میان عشق و ایمان در دل زینب، دختر پیامبر و نیز نحوه رویارویی پیامبر با عشق دخترش به یک مشرک را نشان می‌دهد.

دوشنبه ۱۶ام مرداد ۱۳۹۶

از عرفانِ  سلطان‌پسند تا عرفان خراسانی(بخش دوم)

مکه هم فتح شد، مردم هم فوج فوج وارد اسلام می­شوند. حالا تو ای پیامبر استغفار کن. طلب آمرزش کن. این یعنی چه؟ نقل است که وقتی این آیه نازل می‌شود، عباس عموی پیامبر آنجا بوده و بغض کرده و می‌گریست. پیامبر گفت چرا خوشحال نیستی از این آیه که مردم فوج فوج به اسلام وارد می‌شوند. عباس میگوید آیا نمی‌دانی که این آیه خبر مرگت را می دهد؟ در این آیه افزون بر اینکه به محمد یاد آور می‌شود که از خداوند آمرزش بخواهد، همچنین این هم هست که از نگاه دینی وقتی ماموریت کسی در این جهان به اتمام رسید، دیگر جایی برای ماندن نیست. به تعبیر دیگر، در این جا با انسان تمام مواجه هستیم نه انسان کامل.

سه شنبه ۱۰ام مرداد ۱۳۹۶ گفت‌وگوی کریستین مایر با یوزف فان اِس، اسلام‌شناس آلمانی

«خاستگاه‌های اسلام»

وقتی می‌گویم که اسلام گرفتار جمود شده است، نظر به تحوّلاتی دارم که در مناطقی مانند عربستان سعودی رخ داده و از طریق قابلیّت‌های مدرن اشاعه یافته است. با این حال، همیشه باید این نکته را افزود که آن‌چه ذیل عنوانِ -به اصطلاح- بنیادگرایی رخ می‌دهد، پدیده‌ای مدرن است. در بنیادگرایی بیش از آن‌چه که فکر کنیم، عناصری از عصر جدید – عصر جدید اروپایی- وجود دارد. عصر جدید اروپایی در قلب تروریسم اسلامی جای دارد زیرا، از قضا، ما اروپایی‌ها بودیم که اوّل بار، تاکتیک‌های تروریستی را به کار بردیم. بنابراین، اگر ما ردّپای دیدگاه‌های مدرنی را که بنیادگرایان نماینده‌ی آن هستند در قرآن بیابیم، قطعاً در حقّ آن‌ها لطف کرده‌ایم، امّا از نظر تاریخی به خطا رفته‌ایم. اساساً من نگران جهان اسلام نیستم. اطمینان دارم که بنیادگرایان نیز نخواهند توانست راست‌کیشی درست کنند. در اسلام، راست‌کیشی وجود ندارد.

دوشنبه ۹ام مرداد ۱۳۹۶

چرا به سنّت نیازمندیم؟

سنت اگر «تسلیم» شود که سنت نیست. کار سنت ساختن و باز ساختن است، سنت درمان گر ویرانی هاست، سنت بیگانه ی سرزده وارد شده را خودی می کند تا پادزهری بر نیشش باشد. سنت از اسم می گذرد تا از رسم نگذرد. ولی اذعان باید کرد که سنت چندین هزاره ی ما امروز بیمار و زخم خورده است. بیمار غفلت زدگی ما ایرانیان. ما نه تنها با غفلت از ریشه های ستبر سنت خویش، که در حقیقت ریشه های هویتی مان است، خود را پذیرای بی دفاع هر ضد اندیشه ی وارداتی کرده ایم، بلکه کوردلانه تبر به ریشه ی خود نیز وارد می کنیم که تلخ ترین سرنوشت را برای خود رقم بزنیم : شکست نهایی.

یکشنبه ۸ام مرداد ۱۳۹۶

کدام میقات؟

در میقات، داستان رستاخیز هم در ذهن زائر تداعی می‌شود، به ویژه با آن جامه­‌ی احرام و با آن آوای تلبیه. حتی تعداد و نوعِ حروفِ واژگانِ میقات و قیامت، یکی است و اگر یک جابجایی ساده درحروف این دو واژه، انجام گیرد یکی بیشتر نخواهند بود.امّا به ‌هرحال میقات با قیامت بسی متفاوت است. میقات نقطه‌ی آغاز برای یک شروع تازه و تولدی دیگر است، ولی “قیامت” نقطه­‌ی فرجامِ راه ‌طی شده‌ای است که شاید برخی کسان در آن فرجام، خود را به ثمر نرسانیده باشند.

یکشنبه ۱ام مرداد ۱۳۹۶

لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه

تنها یک گزینه می‌ماند و آن این است که به‌نظر می‌رسد این بزرگواران بین آسیب‌شناسیِ نهادینه شدنِ نهضت‌های دینی و اجتماعی از یک سو و ضدّیت با نهادسازی خلط کرده‌اند. در مورد سروش که جامعه‌شناسی، حوزه‌ی فعّالیت دانش‌پژوهانه‌ی وی نیست، ارتکاب چنین خطای فاحشی شاید تا حدّی قابل اغماض باشد، امّا جلایی‌پور و محمدّی می‌توانستند با جست و جویی ساده، دیدگاه‌ها و نظریه‌های جامعه‌شناختی را درباره‌ی عوارض نهادینه شدن مطالعه نمایند. من ارتکاب چنین خطاهایی را از سوی این بزرگواران در فهم یک متن، فقط و فقط ناشی از آسان‌گیری و تن‌آسایی فکری می‌دانم. این موضوع ما را به نتیجه‌گیری ره‌نمون می‌سازد.

جمعه ۳۰ام تیر ۱۳۹۶

شهروندان مذهبی و غیرمذهبی در نظریه هنجاری و اخلاق شهروندی هابرماس

نكاتي كه در دو سخنراني يادشده از هابرماس آمده يكي اين است كه در عصر پسامتافيزيك سنت‌هاي برخاسته از بدنه جهان‌بيني‌هاي پيشامتافيزيك مي‌توانند در گفت‌وگوي فرهنگي مدرن سهمي داشته باشد و ديگر اينكه بشر وارد دوره‌هاي معروف به پساسكولار شده است كه نگرش بازانديشانه‌اي را نسبت به اعتقادات و اجتماعات ديني مطالبه مي‌كند و در يك نظريه هنجاري از دموكراسي ليبرال تكاليف معيني، هم از سوي شهروندان سكولار و هم در بعد ترتيبات نهادين نسبت به آن‌ها مي‌طلبد.

چهارشنبه ۲۸ام تیر ۱۳۹۶

سنی و شیعه، نگاهی از درون

فلت روشنفکران شیعه به جز شریعتی در مورد شیعه در دوره صفوی و تاثیر آن در باور و عقاید جامعه وهم غفلت روشنفکران مسلمان عرب در شناخت دوره ممالیک در مصر و هم چنین اقتداری که ظاهر گرائی در دمشق در دوره عثمانی با خود همراه کرد باعث شده است که شناخت عام شیعه و عامه اهل سنت برای ما روشن نباشد چرا که هیچ اندیشه و دینی وقتی مردمی شد، دیگر نه در نظریات و باورهای کلی، بلکه در رفتار و آداب و رسوم و سلوک و زبان و دعا و مناسک آن قابل رد یابی است.

سه شنبه ۲۷ام تیر ۱۳۹۶

زوال تدریجی یک توهم

اضافه کردن مشروعیّت دینی بر مشروعیّت سیاسی، از آغاز هیچ مبنای فلسفی و الهیاتی محکم نداشت، پس از اصالت پیدا کردن مشروعیت سیاسی حکومت و آرای مردم در ایران، نوبت به اصالت پیدا کردن حقوق بشر در ایران خواهد رسید. ما به سوی روشنایی می‌رویم.

منبع: وبلاگ نویسنده

دوشنبه ۲۶ام تیر ۱۳۹۶

آینده ما و میراث شریعتی

میراث ماندگار شریعتی و مسئله ما این است که فرا‌تر از دوگانه‌های کاذب و برساخته‌شده استحمار نو و کهنه، به تلاش فکری و جهد عملی در جهت سازش و گفت‌وگوی این دوگانه‌ها بپردازیم: «بسیاری از تناقض‌های مشهور و بدیهی در من سازش یافته‌اند و جمع شده‌اند: زمین و آسمان؛ معنویت و مادیت؛ جبر علمی تاریخ و جامعه و آزادی و مسئولیت فرد؛ مادی‌بودن و سوسیالیست‌بودن و بودایی و اوتوپیست‌بودن.» (م. آ. ۳۵، آثار گونه‌گون، بخش اول، ص ۵۵۸.) میراث شریعتی، اندیشیده‌ها و نیندیشیده‌ها دارد؛ اندیشیده‌هایش را نقد کنیم و نیندیشیده‌هایش را بیندیشیم. اما همزمان می‌توان مسیر دشوار تکوین و تحقق مدرنیته دموکراتیک، عدالت‌محور و درون‌زا را با آموزه‌هایی از میراث وی پیمود. با او و فرا‌تر از او اندیشید و به مکتب آزادی، برابری و معنویت مدنی/ زیست اخلاقی غنا بخشید.

فیلتر کردن مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.