ملی مذهبی _ در آستانه برگزاری مذاکرات هستهای ایران و تروئیکای اروپایی، به گزارش امواج مدیا به نقل از منابع مطلع، روسیه با هدف جلوگیری از بازگشت تحریمها علیه ایران، پیشنویس قطعنامهای را مبنی بر تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که در ماه اکتبر منقضی میشود، ارائه کرده است.
به گزارش یورونیوز ، بنابر قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که در سال ۲۰۱۵ و پس از امضای توافق برجام با ۱۵ رای موافق و بدون رای مخالف و ممتنع به تصویب رسید، تحریمهای گسترده علیه ایران که در شش قطعنامه پیشین این شورا وضع شده بودند، ملغی شدند. با این حال بنابر «مکانیسم ماشه» توافق برجام، کشورهای عضو میتوانند تا روز ۱۸ اکتبر سال جاری، در صورت تخلف ایران از مفاد این توافق، با فعالکردن این مکانیسم تحریمها را بازگردانند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان، کشورهای موسوم به تروئیکای اروپایی، به ایران تا ۳۱ اوت مهلت دادهاند که همکاری کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد و اعلام کردهاند که در غیر این صورت با فعالکردن «مکانیسم ماشه» تحریمها را بازمیگردانند. بنابر این گزارش، دلیل تعیین مهلت ۳۱ اوت این است که روسیه از سپتامبر ریاست دورهای شورای امنیت را بر عهده میگیرد و تروئیکای اروپایی نگرانند که مسکو، به عنوان متحد نزدیک تهران قصد کارشکنی در بازگشت تحریمها علیه ایران داشته باشد.
بنا بر گزارش دویچه وله و به گزارش رسانههای ایران روسیه پیشنویس قطعنامهای را برای تمدید مهلت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل ارائه داده است. گمانهزنی شده که گام روسیه که با گفتوگوی تلفنی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه با مسعود پزشکیان، همتای ایرانی خود همزمان شده، با هدف “جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه ” برداشته شده است. این احتمال نیز داده شده است که چین نیز از طرح روسیه حمایت کند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان تا تاریخ ۱۰ شهریور یعنی کمتر از یک هفته دیگر به جمهوری اسلامی مهلت دادهاند تا همکاری کامل خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مذاکره با آمریکا را از سر گیرد، در غیر این صورت تحریمهای سازمان ملل علیه ایران طبق آنچه در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ تنظیم شده است، بار دیگر برقرار خواهد شد.
پیشنهاد روسیه چیست؟
به گزارش امواج مدیا، در پیشنویس قطعنامه ارائه شده از سوی روسیه به شورای امنیت، آمده است که مهلت «مکانیسم ماشه» به شرط فعال نشدن برای شش ماه تمدید شود و به نظر میرسد که این مهلت قابل تمدید مجدد باشد. بنابر این گزارش به نقل از منابع منطقهای، چین با حمایت از پیشنهاد روسیه، در مانور سیاسی مسکو علیه تروئيکای اروپایی شرکت خواهد کرد.
روسیه در اکتبر امسال ریاست شورای امنیت سازمان ملل را بر عهده خواهد گرفت. پیشنویس قطعنامه ارائه شده توسط مسکو روی این مانور میدهد که اسنپبک حداقل در یک دوره شش ماهه قابل فعال شدن نباشد و این دوره قابلیت تمدید داشته باشد. بر اساس برخی گزارشها پیشنویس جدید روسیه بندی دارد که امکان استفاده اروپاییها از سازوکار “بازگشت خودکار تحریمها” (اسنپبک) علیه ایران را در آینده از بین میبرد.
لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس احتمال داده است که طرح روسیه رای نیاورد. او میگوید احتمالا سه کشور اروپایی طرف برجام و آمریکا این پیشنویس را رد خواهند کرد و بعید است این پیشنویس بتواند در شورای امنیت سازمان ملل ۹ رأی مثبت لازم برای تصویب را به دست آورد.
به گزارش یورونیوز، آلمان، بریتانیا و فرانسه روز ۸ اوت نامهای به شورای امنیت سازمان ملل نوشتند و گفتند به ایران پیشنهاد تمدید کوتاهمدت مهلت فعال کردن این ساز و کار را دادهاند. اما ایران پاسخی به این پیشنهاد نداد.تروئیکا در ازای تمدید محدود قطعنامه ۲۲۳۱ از ایران خواسته است که علاوه بر ازسرگیری مذاکرات به برخی از فوریترین نگرانیهای جامعه بینالمللی در مورد شفافیت و گستردگی برنامه هستهایاش پاسخ دهد. این سیاست در عین ایجاد روزنهای برای ایران و زمان بیشتر برای مذاکره امکان بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی را حفظ میکند.
این گزارش اما اکنون در حالی منتشر میشود که بنابر اعلام کرملین، مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه روز دوشنبه در تماس تلفنی درباره «موضوعات مرتبط با برنامه هستهای ایران» و همچنین دیدار روسای جمهوری روسیه و آمریکا در آلاسکا به گفتگو پرداختند.
به گزارش رسانههای ایران، آقای پوتین در این مکالمه برخورداری جمهوری اسلامی ایران از حق غنیسازی اورانیوم را «کلیدی و قطعی» دانسته و ابراز امیدواری کرده است که مذاکرات ایران و تروئیکای اروپایی به «نتیجه مطلوب» برسد.
روزنامه «کامرسانت» روز دوشنبه طی گزارشی اعلام کرد که مسکو با بازگشت تحریمها علیه ایران مخالف است. این روزنامه به نقل از وزارت خارجه روسیه نوشت: «تهدیدهای بریتانیا، آلمان و فرانسه برای فعالسازی سازوکار بازگرداندن تحریمهای پیشتر تعلیقشده سازمان ملل علیه ایران، عاملی جدی برای بیثباتی محسوب میشود.»
موضع ایران درباره تمدید مهلت «مکانیسم ماشه»
به گزارش امواج مدیا، در مذاکرات اخیر میان ایران و سه قدرت اروپایی که با میزبانی ترکیه انجام شد، تروئیکای اروپایی با هدف اجتناب از بحران پیشنهاد داده است که در ازای مجموعه امتیازاتی از سوی ایران، مهلت فعالسازی «مکانیسم ماشه» شش ماه تمدید شود.
به گفته یک منبع امنیتی منطقهای، تروئيکای اروپایی از ایران انتظار دارد که علاوه بر همکاری با آژانس و ازسرگیری گفتگوها با آمریکا، وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ۶۰ درصد خود را نیز روشن کند. با این حال، به گفته همین منبع، ایران ضمن مخالفت با درخواست اروپا، تاکید کرده است که درپی حملات آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، «تمامی مواد هستهای زیر آوار مدفون شدهاند.»
ایران همچنین گفته است که هیچ اطلاعاتی از ایمنی یا عدم ایمنی این مواد نداشته و هیچ برنامهای برای بازیابی آنها پیش از دریافت تضمین عدم حمله بیشتر ندارد.
وزرای خارجه ایران و تروئیکای اروپایی روز جمعه در تماس تلفنی با از سرگیری مذاکرات هستهای موافقت کردند. وزارت خارجه ایران اعلام کرد که این مذاکرات قرار است روز سهشنبه در ژنو در سطح معاونان انجام شود.
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا پس از گفتگوی تلفنی روز جمعه گفت که پیشنهاد تمدید مهلت بازگشت تحریمها از سوی تروئیکای اروپایی مطرح شده است و افزود: «ما متعهد به دیپلماسی هستیم، اما زمان اندک است. ما راه حلی دیپلماتیک همراه با تمدید مهلت تعلیق تحریمها را به ایران پیشنهاد دادیم. بدون حصول توافقی پایدار و قابل راستیآزمایی، این روند پایان خواهد یافت.»
عباس عراقچی در واکنش به این پیشنهاد گفت که اتخاذ چنین تصمیمی اساسا بر عهده شورای امنیت است و جمهوری اسلامی ایران در این فرایند ورود نمیکند.
آقای عراقچی افزود: «در عین حال ایران با دوستان خود در شورای امنیت در خصوص آثار چنین اقدامی، و مسیر پیشرو، مشورت و تبادل نظر خواهد کرد.»
به گزارش امواج مدیا، ابراز تردید ایران نسبت به پذیرش پیشنهاد اروپاییها تا حدودی برای این است که نمیخواهد با ارائه ارزیابی خسارات جنگی و اطلاعات مربوط به ذخایر اورانیوم غنیشده، در هرگونه مذاکرات احتمالی پیشرو با دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا اهرم فشار خود را از دست دهد. این درحالی است که با توجه به اظهارات آقای عراقچی، ایران به طور ضمنی تمایل خود به تمدید مهلت «مکانیسم ماشه» را در صورت مطرح شدن این موضوع در شورای امنیت، ابراز کرده است.
بنابر این گزارش، این موضوع اگرچه تا حدی چین و روسیه را وارد معادله میکند، اما با این حال، به نظر نمیرسد که اگر واشنگتن مداخله نکند، تروئيکای اروپایی در صورت عدم موافقت تهران با شرایط آنها حاضر به عقب نشینی باشند.
تلاش ایران برای ممانعت از اسنپبک
به گزارش دویچه وله ، دور اول گفتوگوهای ایران و تروئیکا در استانبول بینیتجه ماند. با سینگالهایی که از سوی مقامهای ارشد جمهوری اسلامی به غرب داده میشود، روشن نیست دور بعدی گفتوگوها روز جمعه این هفته در ژنو به چه نتیجهای برسد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه حکومت ایران در یک نشست رسانهای روز سهشنبه ۴ شهریور در واکنش به احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه، طرفهای اروپایی را فاقد “صلاحیت قانونی و اخلاقی برای توسل به این ساز و کار” دانست.
او گفت ایران در حال بررسی متن پیشنویس پیشنهادی روسیه برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ است و افزود که جمهوری اسلامی تلاشهای گستردهای به کار گرفتهاست تا جلوی فعال شدن ساز و کار بازگشت تحریمهای بینالمللی را بگیرد.
به گفته سخنگوی وزارت خارجه مذاکرات امروز، سهشنبه ۲۶ اوت (۴ شهریور) در ژنو نیز یکی از این اقدامات است. او همچنین مدعی شد حکومت ایران “از هیچ ابزار و گزینهای برای اطمینان از تامین منافع ملی کشور” غافل نبوده است.
مذاکرات مورد اشاره بقایی در ساعات عصر سهشنبه پایان یافت و عدم انتشار بیانیه ناشی از بینتیجگی آن تلقی میشود.
این در حالی است که بسیاری از ناظران به جمهوری اسلامی انتقاد میکنند که منافع ملی ایران عملا ربطی به غنیسازی ندارد و در حقیقت قربانی جاهطلبی جمهوری اسلامی در این زمینه شده است.
غنیسازی در هیچزمینهای، نه تولید برق، نه پزشکی و نه حتی “بازدارندگی” نظامی فایدهای برای ایران نداشته است. سعید مدنی، جامعهشناس روز دوم شهریور در نامهای از زندان در این باره نوشت: «با هیچ فهمی از توسعه نمیتوان جایگاه روشنی برای پروژه غنیسازی تعریف کرد. گویی مسئولان و تصمیمگیرندگان پروژه اساسا یا درکی از توسعه نداشتهاند یا الزامی به برقراری پیوند بین این پروژه عظیم و برنامه توسعه نمیدیدهاند.»
او تاکید کرد: «این حق ملت ایران بوده و است تا علل و توجیهات چنین سرمایهگذاری عظیمی از منابع ملی را بدانند، بهویژه آنکه این پروژه نهتنها نفعی عاید ملت نکرده، بلکه روز به روز زیان حاصل از آن انباشته شده است.»
از این گذشته پس از بمباران سه مرکز هستهای ایران توسط آمریکا، وزیر خارجه ایران بارها مدعی شده است که برنامه غنیسازی ایران دیگر ادامه ندارد. با این همه حکومت از پذیرش تعلیق غنیسازی برای برنامهای که ظاهرا ادامه ندارد، سرباز میزند و با آن تحریمهای کمرشکن جدیدی به مردم تحمیل میکند.
“تدوین نحوه تعامل برای تعامل”
آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها از ایران خواسته است که درباره برنامه غنیسازی خود شفافسازی کند و به پارهای ابهامات در مورد مواد هستهای در سایتهای اعلام نشده پاسخ دهد. حکومت ایران نه تنها هیچگاه حاضر به همکاری در این زمینه نشد، بلکه روز به روز دسترسی بازرسان این نهاد به تاسیسات هستهای خود را محدودتر کرده است.
مقامهای ایران حتی حمله اسرائیل را نیز ناشی از آخرین گزارش رافائل گروسی، دبیرکل آژانس به شورای امنیت قلمداد کردند و تا آنجا پیش رفتند که او را تهدید کنند. حال که فرصت تعامل با اروپا رو به پایان است، سخنگوی وزارت خارجه ایران میگوید: «ما با آژانس درباره تدوین نحوه تعامل با آن در حال تعامل هستیم».
تناقض در سیاستها
بقایی کشورهای اروپایی را متهم کرد که “دچار نوعی تناقض در سیاستهایشان نسبت به ایران هستند از یک سو، مدعی گفتوگو و تعاملند” ولی همزمان “به بهانههای مختلف بر رویکرد تقابلی، از جمله از طریق اعمال تحریمهای غیرقانونی، اصرار میورزند.”
این در حالی است که کشورهای اروپایی سالهاست با سیاستی محتاطانه در قبال ایران تلاش میکنند با جمهوری اسلامی به نوعی کنار آیند و حتی در دور اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ، در برابر او و در کنار ایران قرار گرفتند.
او در نسبیکردن تلاشهای مقامهای جمهوری اسلامی از جمله علی لاریجانی، دبیر شورای امنیت ملی ایران و عباس عراقچی، وزیر خارجه این کشور که سعی کردند تبعات فعال شدن مکانیسم ماشه را ناچیز جلوه دهند گفت: «ما درصدد تخفیف اهمیت اسنپ بک نیستیم و به تبعات نامطلوب چنین اتفاقی به خوبی واقف هستیم.»
بقایی افزود: «آنچه که دوستان در وزارت خارجه گفتند این است که اجازه ندهیم که این موضوع تبدیل به یک ابزار جنگ روانی علیه شهروندان ایرانی شود.» این در حالی است که بسیاری گزارشها در شبکههای اجتماعی حاکی از نگرانی مفرط مردم از آیندهای است که “جنگ روانی” حکومت بر سر احتمال شروع دوباره جنگ با اسرائيل، فشار سنگین تحریمهای بیشتر و معلق ماندن جامعه در فضای سرکوب و تنش به وجود آورده است.
