مسعود پزشکیان برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل راهی نیویورک شده؛ سفری که امسال در شرایطی متفاوت انجام میشود. نزدیک به هفت ماه پس از آغاز جنگ، چند تحول همزمان نشان میدهد تلاشها برای یافتن مسیری دیپلماتیک جهت پایان دادن به درگیریها ممکن است جدیتر شده باشد. رویترز گزارش داده ایران پیشنهادی را از طریق واسطهها به واشنگتن منتقل کرده و آماده است در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و پایان محاصره دریایی، ظرف هفت روز تنگه هرمز را بازگشایی کند. یک مقام ارشد ایرانی همچنین گفته هیئت ایران در نیویورک اختیار لازم برای پیگیری دیپلماسی غیرمستقیم را دارد، هرچند فعلاً دیدار مستقیمی میان پزشکیان و ترامپ برنامهریزی نشده است.
در داخل ایران نیز لحن مقامها در حال تغییر است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفته هفت شرط ایران برای آغاز مذاکرات به واشنگتن منتقل شده است. او سه خواسته اصلی را پایان جنگ در همه جبههها، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و پایان محاصره دریایی آمریکا عنوان کرده است. محمدباقر قالیباف نیز هشدار داده رد دیپلماسی میتواند کشور را به سمت «فرسایش و جنگ بیپایان» ببرد و گفته قدرت در میدان باید به دستاورد سیاسی تبدیل شود.
همزمان، طرح ایران و عمان برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز نیز وارد رایزنیهای دیپلماتیک شده است. عباس عراقچی ۱۶ سپتامبر این طرح را در پکن با وانگ یی، وزیر خارجه چین، مطرح کرد. یک روز بعد، وانگ با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفتوگو کرد و پکن بار دیگر خواستار ازسرگیری مذاکرات و بازگشایی هرمز شد.
فشار اقتصادی نیز برای هر دو طرف رو به افزایش است. ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای سوم نوامبر با قیمت بیسابقه دیزل، تورم و افزایش نارضایتی از هزینههای زندگی و جنگ مواجه است. ایران نیز زیر فشار محاصره و تشدید تحریمها، کاهش درآمدهای نفتی، مشکلات ارزی، تورم و کاهش قدرت خرید خانوارها قرار دارد.
چین نیز ممکن است نقش مهمتری پیدا کند. شی جینپینگ قرار است این هفته در واشنگتن با ترامپ دیدار کند و انتظار میرود جنگ ایران نیز یکی از موضوعات گفتوگو باشد. پکن با هر دو طرف ارتباط مستقیم دارد، روابط اقتصادی گستردهای با تهران دارد و از بازگشت جریان عادی انرژی از تنگه هرمز نفع میبرد.
هنوز توافقی شکل نگرفته و اختلافات اساسی باقی است. اما سفر پزشکیان به نیویورک، پیشنهاد تازه ایران درباره هرمز، شروط تهران برای مذاکره، طرح ایران و عمان و افزایش تحرک دیپلماتیک چین نشان میدهد در کنار ادامه جنگ، تلاش برای یافتن مسیری برای پایان دادن به آن نیز جدیتر شده است.
✅ @mellimazzhabi
