در دورانی که فساد و زد و بندهای مالی در ساختار سیاسی رایج بود، مصدق نماد پرهیزگاری و سادهزیستی بود. این ویژگی به او اعتبار بینظیری نزد تودههای مردم بخشید. او نه با وعدههای اقتصادی فریبنده، بلکه با نمایش یک زندگی اخلاقی، وفاداری مردم را جلب کرد. این «خودسازی» بود که به رهبری او وزنهای معنوی بخشید. بزرگترین آزمون این سیر اخلاقی، دوران پس از کودتای ۲۸ مرداد بود. انزوای اجباری، محاکمات فرمایشی و سالها اسارت در تبعیدگاهها، نتوانست او را از اصول اولیهاش دور کند. تداوم بر این اصول در شرایط شکست آشکار، نشان داد که رهبری او ریشه در تواناییهای مقطعی نداشت بلکه از یک هسته سخت اخلاقی سرچشمه میگرفت. این تداوم، الگویی برای مقاومت در برابر ستم و فساد شد. خودسازی مصدق، در واقع، به مردم ایران نشان داد که چگونه یک فرد میتواند با حفظ تمامیت اخلاقی خود، در برابر بزرگترین قدرتهای جهان بایستد. در این شرایط و با این ویژگی ها، تخریب مصدق، تخریب امید است زیرا او تنها شخص نیست، «نماد امکان اصلاح از درون ملت» است. تخریب او یعنی القای اینکه صداقت در سیاست ممکن نیست، که هر اصلاحی سرانجام شکست میخورد، و هر پاکدستی عاقبت قربانی میشود اما اگر جامعه این باور را بپذیرد، روح امید میمیرد. حتی مخالفان اندیشهاش پذیرفتهاند که او دروغ نگفت، رشوه نگرفت و از رنج مردم برای نفع شخصی بهره نبرد. بدینسان، دفاع از مصدق دفاع از یک شخص نیست؛ دفاع از «امکان صدق در سیاست» است. اگر این تلاشها برای تخریب مصدق موفق شوند، پیام مخربی به جامعه ارسال میشود: “ایستادگی بر اصول ملی و اخلاقی در برابر قدرتهای بزرگ، حماقت است؛ نتیجه نهایی، شکست و سقوط خواهد بود” و این همان مرگ امید است.
مقاله میدل ایست آی
با این حال، برای موفقیت مذاکرات، واشنگتن و تهران باید یک اصل بنیادین را به رسمیت بشناسند: هر توافق پایداری باید برای هردوطرف آبرومندانه و مبتنی بر منافع متقابل باشد. هیچیک از طرفین تسلیم بیقیدوشرط را نخواهند پذیرفت. توافقی مبتنی بر تحقیر، اجبار یا امتیازات یکجانبه، صرفاً زمینهساز جنگ دیگری خواهد شد.
- 1405/08/20