در مقاله «وقت حمله به ايران فرارسيده» (ژانويه / فوريه 2012)، کرونیگ به بازخواني دوباره صفحهاي از نمايش يكدههاي مورد علاقه مبلغان جنگ عراق ميپردازد. او با بزرگنمايي خطر يك ايران مسلح به سلاح هستهاي، براي ايالاتمتحده چارهاي جز حمله به ايران پيش از آنكه خيلي دير شود نميبيند و آنگاه با يادآوري اينكه «هيچكس بهراستي خواهان حمله به ايران نيست، اما چه ميشود كرد»، گزينه نظامي را انتخاب بعد از ميان ديگر گزينههاي بدتر قلمداد كرده و مدعي است ايالاتمتحده توان رويارويي با پيامدهاي احتمالي آن را داراست. به ادعاي کرونیگ، «جنگ پيشگيرانه» (Preventive War) در شرايط كنوني، از ديگر گزينهها كمهزينهتر است، اما آخرين نمونه اين جنگها، يعني جنگ عراق به ما ميگويد واشنگتن نبايد در شرايطي كه هنوز گزينههاي ديگري در پيش روي است دست به اقدام نظامي بزند، بويژه كه تصميم به اين اقدام برپايه تحليلهاي خيالي و خوشبينانه گرفته شده باشد. برآورد واقعبينانه پيشرفت هستهاي ايران و پيامدهاي يك جنگ احتمالي، نتيجهاي كاملاً خلاف آنچه کرونیگ مدعي است، نشان ميدهد: اكنون وقت حمله به ايران نيست.
بدترين زمان ممكن
کرونیگ معتقد است «از آنجا كه تهران «آمادگي دارد از لحظهاي كه بخواهد ظرف شش ماه نخستين سلاح هستهاي خود را بسازد»، هدف قراردادن زيرساختهاي هستهاي آن بسيار حياتي و ضروري به نظر ميرسد.
نخستين اشتباه آقاي کرونیگ همينجاست، آژانس بينالمللي انرژي اتمي(IAEA) به مستندسازي تلاشهاي ايران براي دستيابي به توان نظامي هستهاي پرداخته، اما هيچ شواهد و مداركي كه نشاندهنده تصميم رهبر ايران آيتالله خامنهاي به ساخت چنين سلاحهايي باشد وجود ندارد.
در مورد فاصله شش ماهه، کرونیگ با درهمآميختن دو موضوع جدا از هم يعني زمان تخميني مورد نياز براي توليد اورانيوم با خلوص قابل كاربرد در سلاح هستهاي و زمانيكه واقعاً براي ساختن يك بمب ضروري است، به مغلطه ميپردازد. مطابق اظهارات جيمز كارترايت (James Cartwright)، معاون ستاد مشترك ارتش ايالاتمتحده به سنا در سال 2010 و گفتههاي اخير رؤساي سازمانهاي اطلاعات ملي و ارتش اسراييل، حتي اگر ايران بتواند ظرف شش ماه اورانيوم غنيشده كافي براي كاربرد در سلاح هستهاي توليد كند، دستكم يكسال براي ساخت نخستين بمب آزمايشي و بسيار بيشتر از آن براي توليد بمبي واقعي با قابليت پرتاب، به وقت نياز خواهد داشت و ديويد آلبرايت (David Albright)، مدير مؤسسه دانش و امنيت بينالملل (كه کرونیگ تخمين ششماههاش را به استناد آنها مطرح كرده)، بهتازگي به آژانس فرانس پرس گفته است كه حتي اگر ايرانيها توانايي توليد بمب را هم داشته باشند، بعيد به نظر ميرسد تا يكسال آينده چنين چيزي بسازند. از آنجا كه از پس از لورفتن تأسيسات سرّي نطنز و قم به ترتيب در 2002 و 2009، ديگر شواهدي از برپايي تأسيساتي از اين نوع به دست نيامده، هرگونه تلاش كوتاهمدتي ازسوي تهران براي توليد اورانيوم با خلوص بالا صرفاً بر تأسيسات شناخته شده كنوني آن متكي خواهد بود. كه اين خود يعني فرصت كافي براي آژانس بينالمللي انرژي اتمي و جامعه جهاني براي پاسخگويي به هرگونه تلاش پنهان و ماجراجويي احتمالي بعدي ازسوي تهران. درنتيجه بسيار بعيد است تهران آنقدر توان پنهانكاري يا سرعت بالا براي تجديد فعاليتهايي از اين دست داشته باشد و دستكم ميتوان گفت تا چند سال آينده امكان اين را نخواهد داشت.
افزون بر اين، کرونیگ در مورد جدول زماني حمله نيز دچار تناقضگويي است. در جايي پيشنهاد حمله فوري در مقطع كنوني را داده، و در جايي ديگر ميگويد ايالاتمتحده تنها هنگامي بايد حمله كند كه ايران اقدامات خاصي صورت داده باشد ـ مثل اخراج بازرسان آژانس انرژي اتمي، آغاز دوباره غنيسازي اورانيوم تا درجه خلوص كاربرد نظامي، يا نصب شمار قابلتوجهي سانتريفيوژ پيشرفته ـ كه هريك به معني تصميم پيشين آنها [ايران] براي ساخت بمب هستهاي خواهد بود. البته کرونیگ تا اندازهاي حق دارد بگويد اينگونه اقدامها ـ و احتمالاً اقدامهاي ديگر همچون كشف سايتهاي غنيسازي مخفي ديگري در ايران ـ به بالاگرفتن بحران و رسيدن به تصميم نهايي استفاده از زور خواهد انجاميد. اما مسئله اين است كه هنوز ايرانيها دست به چنين كارهايي نزدهاند و به قول خود کرونیگ، حتي اگر هم اين كار را بكنند «واشنگتن از بخت بالايي براي شناسايي به موقع و گرفتن مچ آنان» برخوردار است.
سوار بر پلهبرقي
کرونیگ نهتنها درباره زمان حمله بلكه تصوير احتمالي پس از آغاز درگيري نظامي دچار اشتباه است. برخلاف ادعاي او كه ايالاتمتحده را داراي توان مديريت كامل جنگ و جلوگيري از هرگونه «پيامد بالقوه ويرانگر» آن معرفي ميكند، درگيري نظامي با ايران اصلاً هم به اين تميزي و سادگي نخواهد بود و قطعاً تلفات و پيامدهاي ناگوار بسياري بر جاي خواهد گذاشت.
به گفته کرونیگ، پاسخ ايران به حمله نظامي، از نوع شديد آن «همچون بستن تنگه هرمز يا موشكباران اروپا» نخواهد بود مگر آنكه سران رژيم تهران «موجوديت خود و رژيمشان» را در خطر ببينند. کرونیگ پيشنهاد ميكند براي جلوگيري از بالاگرفتن خشونت، ايالاتمتحده به رژيم ايران بفهماند هدفش از حمله، نه سرنگوني رژيم، كه صرفاً نابودي برنامه هستهاي آن كشور است. اما کرونیگ از اين نكته عاقل است كه از آنجا كه رهبران ايران اقتدار و مشروعيت خود را معادل مقاومت در برابر فشار بينالمللي براي متوقفكردن برنامه هستهايشان ميدانند، هرگونه حمله نظامي به ايران را ناگزير حمله به رژيم و سرنگوني تلقي خواهند كرد. دههها دشمني و تلاش ايالاتمتحده براي تضعيف رژيم ايران خود عامل تشديد و تقويت اين بدگماني است، بويژه با در نظر گرفتن اهميت محوري دشمني با امريكا در ايدئولوژي رهبر ايران و مشاورانش و غفلت آنان از ماهيت و جوهر اصلي تصميمگيري سياست ايالاتمتحده، بسيار بعيد است رهبران ايران از حمله به آن كشور برداشتي بهجز سرنگوني رژيم داشته باشند. با توجه به اين بدگماني، مطمئناً هرگونه حمله نظامي، حتي محدود و صرفاً بر ضد تأسيسات اتمي، به واكنش شتابزده و فاجعهبار تهران خواهد انجاميد، کرونیگ اما بر اين باور است كه ايالاتمتحده ميتواند با هشدار صريح به ايران و يادآوري «خطوط قرمز مشخص به سران آن كشور، بهگونهاي روشن اتمام حجت كرده و از بروز جنگ تمامعيار و مرگبار جلوگيري كند.
همين کرونیگ كه در جايي از گفتههايش ايران مسلح به سلاح هستهاي كه به شدت غيرمنطفي، خطرناك و آسيبپذير در برابر اشتباه در تصميمگيري معرفي ميكند معلوم نيست چگونه اينجا ايران تحت زمامداري همان افراد را حسابگر و خردمند خوانده و مدعي است در پاسخ به حمله نظامي امريكا عاقلانه رفتار خواهد كرد، اما از آنجا كه هيچ كانال مستقيم و قابل اطمينان ارتباطي ميان دو كشور نيست، در سردرگمي گريزناپذير پس از حمله نظامي، احتمال بروز اشتباه و خطا در محاسبات بسيار بالا ميرود. بدتر از اين، در گرماگرم نبرد، ايران با محركهايي نيرومند براي تشديد مخاصمه روبهرو خواهد بود. در صورت بروز درگيري نظامي، هر دو كشور به خاطر وخيمشدن بازار بينالمللي نفت، ازسوي جامعه جهاني تحت فشار زيادي قرار خواهند گرفت. از آنجا كه اين امر زمان لازم براي به خودآمدن ايرانيها را بهشدت محدود ميكند، بعيد نيست آنان از روي ترس و شتابزدگي، بدون اعتنا به خطوط قرمز، دست به حملهاي تمام عيار و دردسرساز بزنند.
ترس ايرانيان از اينكه ايالاتمتحده بتواند ساختار فرماندهي و كنترل آنان را در جا نابود كند و يا زرادخانه موشكيشان را از ميان ببرد، خود ميتواند ايران را وادار به پرتاب صدها موشك در همان ساعات اوليه نبرد كند. ماهيت عدم تمركز ساختار سپاه پاسداران، بويژه نيروي دريايي آن، خود عاملي است كه ميتواند به واكنشهاي خودانگيخته واحدها [بدون اجازه سلسله مراتب فرماندهي] و درنتيجه گستردهشدن درگيري در منطقه شلوغ خليجفارس شود.
كنترل درگيري از ناحيه ايالاتمتحده نيز چندان آسان نخواهد بود. کرونیگ ميگويد در صورت اقدامهاي تلافيجويانه هواداران ايران در منطقه، همچون «حملههاي پراكنده موشكي بر ضد ناوها يا پايگاههاي امريكا» يا «مزاحمت براي ناوگان تجاري يا نفتكشهاي ايالاتمتحده»، واشنگتن بايد خويشتنداري به خرج داده و از دامنهدارترشدن جنگ جلوگيري كند؛ اما اين به حرف آسان است نه در عمل. همانگونه كه پيشبيني ايران از موقتي و كوتاهمدت بودن جنگ شايد آن را تشويق به واكنشي شديد و نامتناسب در ساعات اوليه بحران كند، همينطور ايالاتمتحده ممكن است با توجه به واكنش يادشده ناچار به برداشتن گام بعدي يعني حمله به ارتش و نيروهاي مسلح متعارف ايران و زيرساخت سپاه پاسداران شود و در صورت ناكامي ايالاتمتحده در اين امر، حملههاي نيروهاي هوادار ايران بر ضد غيرنظاميان امريكايي در عراق و لبنان، انتقال سلاح و تجهيزات به جنگجويان طالبان در افغانستان و يا حملههاي موشكي به پايگاههاي امريكا در خليجفارس، شايد تلفات را به مرحلهاي برساند كه لزوم واكنش شديد امريكا و شكلگيري اجماع سياسي موافق آن را اجتنابناپذير كند. ماهيت مبهم جنگ و عدم وجود كانال ارتباطي ميان دو كشور را نيز به قضيه بيفزاييد و آنگاه خواهيد ديد هيچ راهي نيست كه بتوان فهميد واكنش تهران، پاسخي موقت وكوتاه خواهد بود يا سرآغاز جنگي تمام عيار كه اگر اين دومي رخ بدهد، اتخاذ رويكردي انفعالي ازسوي ايالاتمتحده حتي ممكن است به جريترشدن تهران و ماجراجوييهاي خطرناكتري از سوي آن بينجامد كه بهتر است واشنگتن ريسك چنين چيزي را به جان نخرد. در كل با همه اين تفاصيل، تقريباً دشوار (اگر نگوييم محال) خواهد بود قضايا به همان محدوده مورد تصور آقاي کرونیگ ختم شود.
حتي اگر ايران دست به درگيري شديد و تمام عيار هم نزند، همان اقدامهاي دفاعي محدود به هدف قراردادن پرسنل ايالاتمتحده يا خطوط كشتيراني بينالمللي تنگه هرمز ـ آبراهي كه 20درصد نفت جهان از آن ميگذرد ـ خود ميتواند عامل تحريككننده واشنگتن به حمله بازدارنده گسترده به نيروهاي مسلح ايران باشد. در اين ميان، تواناييهاي «ضد دسترسي/ محروميت از فضا»ي ايران، كه به منظور جلوگيري از عمليات ناوگانهاي پيشرفته در آبهاي كمعمق خليجفارس طراحي شدهاند، بويژه از مهمترين منابع نگراني بهشمار ميروند. اين سيستمها از دفاع پدافند هوايي ساحلي، توپخانه دوربرد و موشكهاي ضد ناو، زيردرياييهاي كوچك و سريع، قايقهاي كنترل از راه دور بدون سرنشين و هواپيماهاي كاميكازه، و بيش از 1000 قايل تندروي مسلح به تيربار، نارنجكانداز، اژدر و توانايي مينگذاري سريع تشكيل شدهاند. كل 120 مايل كناره ساحلي تنگههرمز در سمت ايران در تيررس اين سيستمهاست. در ميانه نبرد، نميتوان تهديدهايي اينگونه را ازسوي ايران براي نيروهاي امريكا و اقتصاد جهاني ناديده گرفت، بهگونهاي كه بيهيچ ترديدي واشنگتن وادار به پاسخگويي شديد و مستقيم خواهد شد.
برخي كارشناسان و تحليلگران چون افشين مولوي و Michael Singh معتقدند بعيد است ايران دست به بستن تنگه هرمز بزند بويژه كه اقتصاد خودش آسيب خواهد ديد. اما تهران از حالا و با شنيدن خبر تحريم نفتي غرب بر ضد صنعت نفت خود، دست به تهديد بستن تنگه هرمز زده است. به دنبال هرگونه حمله نظامي امريكا به برنامه هستهاي ايران، احتمالاً رهبران ايران بستن تنگه هرمز را بهترين گزينه براي ايجاد فشار جهاني بر امريكا براي پاياندادن به درگيري خواهند يافت. گرچه در عالم واقعيت، شايد اين كار دقيقاً نتيجه معكوس بدهد، به اين معنا كه ايالاتمتحده را براي حفاظت از كشتيراني تجاري وادار به پاسخگويي شديد و درنتيجه وخامت اوضاع كند. ناوگان ايالاتمتحده قادر به باز نگاهداشتن تنگه هرمز است، اما صرف تنها احتمال بستهشدن آن، خود تهديدي است كه به بالارفتن سرسامآور بهاي نفت و آسيب بيشتر به اقتصاد جهاني ميانجامد كه همين الان هم با بيماري دست و پنجه نرم ميكند. تدابيري كه کرونیگ براي كاهش پيامدهاي حمله تجويز ميكند، مانند بازكردن ذخاير استراتژيك نفت ايالاتمتحده و يا تشويق عربستانسعودي به افزايش توليد، به نظر چندان هم راهگشا نميرسند، بويژه كه بيشتر نفت صادراتي عربستانسعودي نيز از تنگه هرمز ميگذرد.
درنهايت در صورت بروز جنگ ميان ايران و امريكا، بيگمان از نظر نظامي و عملياتي واشنگتن پيروز ميدان خواهد بود. درواقع با ناوگان عظيم و نيروي هوايي بيرقيب ايالاتمتحده كه از هماكنون در خليجفارس مستقر است، امريكا احتمالاً خواهد توانست ظرف چند هفته، توانايي نظامي ايران را 20 سال به عقب بازگرداند، اما اين رويارويي، مسلماً آن جراحي كوچك و سرپايي، محدود و كنترلشدهاي كه کرونیگ ميگويد هم نخواهد بود.
دردسر به معناي واقعي
دور نگاهداشتن ديگر كشورهاي منطقه از درگيري نيز به آن آساني كه کرونیگ گمان ميكند نخواهد بود. ايران كه در صورت حمله، دست اسراييل را به شكلي پشت قضيه خواهد ديد، به منظور كاستن از حمايت احتمالي رژيمهاي كليدي عرب منطقه از لشگركشي امريكا هم كه شده پاي آن كشور [اسراييل] را نيز به ميان خواهد كشيد و درست است كه هنگام جنگ خليجفارس در سال 91ـ1990 اسراييل دخالتي در قضيه نكرد، اما اين بار خطر موشكي ايران و نيروهاي هوادارش براي اسراييل به مراتب بيش از آن چيزي است كه صدام در دو دهه پيش داشت. كافي است حزبالله چند راكت به شهرهاي اسراييل پرتاب كند تا تلآويو جنگي تمام عيار با لبنان را در دستور كار بگذارد. در اين ميان از بشار اسد نيز نبايد غافل شد كه براي انحراف افكارعمومي دنيا از درگيريهاي خونين در سوريه و اوضاع وخيم داخلي آن هم كه شده، حتماً تلاش به درگيرشدن با اسراييل خواهد كرد. هريك از اين سناريوها به وخامت اوضاع لبنان خواهد انجاميد.
حتي در خليجفارس نيز كه متحدان ايالاتمتحده معروف به انفعال و سستي هستند، واكنش نظامي ايران احتمالاً عربستانسعودي و امارات متحده عربي را وارد فاز درگيري نظامي خواهد كرد. سعوديها بويژه از يكسال پيش شمشير را از رو براي ايران بستهاند و بعيد است هرگونه حمله نظامي ايران عليه زيرساختهاي حياتي انرژي خويش را تحمل كنند. امارات متحده ماجراجو نيز در صورت موشكباران پايگاههاي امريكا در الظفره بهوسيله ايران، دست به محاصره ابوموسي، تنب بزرگ و كوچك كه متعلق به ايران و مورد اختلاف دو كشور هستند خواهد زد.
حمله نظامي بيثباتيهاي گستردهتري نيز به بار خواهد آورد. گرچه شايد به گفته کرونیگ دولتهاي عربي در خفا براي ايالاتمتحده دست هم بزنند، اما افكارعمومي اعراب اينگونه نخواهد بود. چه راديكاليسم اسلامي و چه ديگر نخبگان درگير در مناقشههاي سياسي از اين فرصت به دست آمده براي تبديل حركت خيزشي كنوني اعراب از ضد حكومتي و ضد استبدادي به اساساً ضد امريكايي استفاده خواهند كرد.
اين امر دقيقاً در هنگاميكه تحولات سياسي منطقه و در صدر آن احياي ناسيوناليزم عربي و قيام سوريه در حال تضعيف نفوذ ايران هستند ورق را به سود ايران برخواهد گرداند. حمله نظامي امريكا به ايران فرصت نشاندادن مظلوميت خود و گرفتن موضع قرباني داده و هرگونه واكنش آن نسبت به حمله را مقاومت منطقهاي قهرمانانه در برابر غرب جلوه خواهد داد.
هزينه خريدن وقت
حتي اگر به ادعاي کرونیگ حمله امريكا دقيق و كامياب باشد هم معلوم نيست تا كي اثربخش خواهد بود. مقامهاي دفاعي ارشد ايالاتمتحده بارها گفتهاند حمله به تأسيسات اتمي ايران تنها چند سال تهران را از دستيابي به سلاح هستهاي عقب خواهد انداخت. کرونیگ مدعي است اين تأخير ميتواند مادامالعمر باشد. به گفته او «آن دسته از كشورهايي كه به اين گونه مورد حمله قرار گرفتهاند، مانند عراق و سوريه»، «توان يا تمايل از سرگيري دوباره برنامه سري خود را از دست دادهاند.» در مورد عراق، صدامحسين پس از حمله هوايي اسراييل در 1981 به نيروگاه اتمي اوسيراك، دوباره در پي ازسرگيري برنامه اتمياش برآمد و پس از جنگ خليجفارس و يك دهه تحريم و بازرسيهاي تهاجمي و سرزده و مراقبت دائم بود كه سرانجام برنامه يادشده به تاريخ پيوست. برنامه اتمي ايران گستردهتر و پيچيدهتر از آن است كه بتوان نابود كرده و حتي در صورت نابودي آسانتر قابل احيا و از سر گيري است، شايد حمله امريكا تأسيسات كليدي ايران را نابود كند، اما دانش و تجربه به دست آمده را ازجمله ساخت سانتريفيوژهاي تازه از ميان نخواهد برد.
افزون بر اينها، اين حمله ميتواند سبب حمايت داخلي از طرفداران دنبال فناروي هستهاي و در پي آن مصممترشدن آن كشور به دستيابي به بمب اتمي شود. کرونیگ با بياهميت جلوهدادن اين احتمال مدعي است تندروها همين الان هم همهچيز را در كنترل خود گرفتهاند و حمله ميتواند راهگشاي افزايش اعتراض و انتقادهاي داخلي نسبت به رژيم شود، اما برنامه هستهاي نوعي غرور ملي براي بيشتر ايرانيان بهشمار ميرود. اگر اختلافي هم در درون كشور بر سر اين برنامه است، بر سر آن است كه آيا بايد محدود به تكنولوژي صلحآميز بماند و يا به سطح نظامي هم گسترش داده شود؟ با به نمايش درآمدن آسيبپذيري يك ايران غيرمسلح به سلاح هستهاي، حمله امريكا تنها بهانهاي به دست كساني خواهد داد تا به توجيه تلاش براي دستيابي به سلاح هستهاي و مزاياي آن بپردازند. کرونیگ مدعي است ايالاتمتحده بايد در حفاظت از منافع حياتي و امنيت ملي خود در برابر يك تهران مصمم به دستيابي به سلاح هستهاي، بههمريختگي اوضاع سياسي ايران را ناديده گرفته و بياهميت تلقي كند»، درحاليكه با استدلال منطقي و نشاندادن مضرات استراتژيك برخورداري از سلاح هستهاي ميتوان همين افكارعمومي داخلي ايران را بهگونهاي همراه كرد كه از دستيابي جمهوري اسلامي به سلاح اتمي جلوگيري شود.
در پايان اينكه در صورت تلاش دوباره ايران براي از سرگيري برنامه تكنولوژي اتمياش پس از حمله امريكا، ديگر توقف دوباره آن چندان براي ايالاتمتحده آسان نخواهد بود. حمله نظامي به دوريگزيني ايران از آژانس بينالمللي انرژي هستهاي و احتمالاً خروج آن كشور از پيمان منع گسترش سلاحهاي غيرمتعارف خواهد انجاميد. در آن صورت بدون حضور بازرسان، كار جامعه جهاني براي بازداشتن يا مراقبت از ايران در احياي برنامه هستهاياش به مراتب دشوارتر خواهد شد.
خويشتنداري
کرونیگ «بسيار بعيد ميداند كه ايران مسلح به سلاح هستهاي با كاربرد اين سلاحها دست به خودكشي بزند» و در عين حال نتيجه ميگيرد اگر همين اكنون به ايران حمله شود به مراتب كم هزينهتر خواهد بود تا اينكه بخواهيم بعدها آن را مهار كنيم. او هشدار ميدهد مهار يك ايران هستهاي، يعني سالها استقرار نيروها و منابع نظامي اطلاعاتي امريكا در منطقه، آن هم به بهايي بسيار گزاف و كمرشكن.
اما فراموش نشود كه ايالاتمتحده همين حالا هم كم نيرو در اطراف ايران مستقر نكرده است. 40 هزار سرباز ايالاتمتحده در خليجفارس، به همراه جنگندههاي ضربتي، دو ناو هواپيمابر تهاجمي، دو ناو موشكي دفاع بالستيكي Aegis و شمار بسياري سيستمهاي ضدموشكي پاتريوت. در شرق ايران نيز، ايالاتمتحده 90هزار نيرو در افغانستان و هزاران تن ديگر مستقر در آسياي ميانه دارد. به گفته کرونیگ براي مهار ايران هستهاي بسيار بيشتر از اينها نياز است، اما نيروهاي امريكايي مستقر در خليجفارس اكنون از شمار نيروهاي ايالاتمتحده مستقر در كرهجنوبي كه براي مهار كرهشمالي در نظر گرفته شدهاند بيشتر هستند. از اينرو ميتوان با اطمينان زياد ادعا كرد با همين تعداد نيروهاي كنوني و احتمالاً كمي افزايش تجهيزات دفاعي و موشكي ميتوان ايراني مسلح به سلاح هستهاي را كنترل و مهار كرده و به آن اجازه بلندپروازي نداد.
البته شكي نيست اين چنين استراتژي «بازدارندگي و مهار»ي بسيار پيچيده و خطرناك بود و مسلماً پيشگيري هميشه بهتر از درمان است. پيامدهاي دستيابي ايران به سلاح هستهاي آنقدر ناگوار هستند كه ناكامي در اين امر به بهايي بسيار گزاف تمام خواهد شد، اما رويكرد آقاي کرونیگ راهحلي به دست نميدهد. با ارائه دو گزينه حمله كوتاهمدت يا مهار درازمدت، کرونیگ به همان دامي افتاده كه مبلغان و طرفداران جنگ عراق يك دهه پيش به درونش افتادند؛ غفلت از سناريوهاي محتمل پس از درگيري. درواقع حملهاي كه کرونیگ پيشنهادش را ميكند بايد بيشتر مقدمهاي براي مهار ايران دانست نه جايگزين آن.
از آنجا كه حمله نظامي نميتواند زيرساخت اتمي ايران را براي هميشه نابود كند، ايالاتمتحده همچنان ناچار به اتخاذ استراتژياي گزاف و پرهزينه براي كنترل دائم ايران و جلوگيري از بازسازي برنامه اتمياش خواهد بود. همانگونه كه پس از جنگ اول خليجفارس در مورد عراق كرد. نتيجه نهايي اتفاقاً بسيار همانند آن چيزي خواهد شد كه کرونیگ از آن انتقاد ميكند، به اين معنا كه همچنان بايد ناوگان ايالاتمتحده با هزاران پرسنل و تجهيزات دائم در خليجفارس گوش به زنگ باشد تا به محض دست از پا خطاكاران ايران آن را سر جايش بنشاند.
حمله مورد نظر کرونیگ ـ حملهاي يكجانبه و پيشگيرانه ـ تنها به دشوارشدن استراتژي مهار پس از جنگ خواهد انجاميد. بسياري كشورها آن را تخطي از قوانين بينالمللي انگاشته و به اين ترتيب گردآوري اجماع بينالمللي لازم براي تداوم استراتژي مهار پس از حمله عملاً ناممكن خواهد شد. بدون وجود شواهد قطعي مبني بر تلاش ايران براي رسيدن به بمب اتمي، آنچه کرونیگ آن را «امكان كاهش پيامدهاي بينالمللي و ناگوار سياسي حمله نظامي توسط امريكا» ميخواند رؤيايي بيش نخواهد بود. بدون چنين شواهد و مداركي، واشنگتن بايد به تنهايي مسئوليت و پيامد حمله نظامي و دردسرهاي پس از آن را بپذيرد و اينكه ماهيت جراحيگونه و محدودي كه کرونیگ از آن در اجراي حمله دم ميزند، مهار پس از جنگ را دشوارتر ميكند؛ اين يعني بهجاي گذاشتن تهراني زخمي و خشمگين كه همچنان داراي توان پاسخگويي نيست. رويكرد پيشنهادي کرونیگ از اين نظر به معناي آغاز جنگي پرهزينه و درازمدت بدون تضميني براي تغيير رفتار تهران است.
گزينههاي پيش روي
کرونیگ در معرفي اقدام پيشگيرانه نظامي بهعنوان انتخاب بد از ميان گزينههاي بدتر، هيچ جايي براي ديپلماسي براي گشايش مشكل ديرينه ميان دو كشور قائل نشده است. او نتيجهگيري ميكند كه سياست دو لبه دولت اوباما در فشار و تعامل همزمان با تهران نتوانسته مانع حركت تهران بهسوي سلاح هستهاي شده به اين ترتيب گزينهاي جز بمباران ايران پيش روي واشنگتن بر جاي نمانده است.
اما اين به معناي غفلت از انزواي شديد اقتصادي و تكنولوژيكي است كه ايران با آن دست و پنجه نرم ميكند. پس از سالها انكار اثر ويرانگر و آزاردهنده تحريمها، اكنون مقامهاي ارشد حكومت ايران آشكارا از تأثير واضح و مخرب تحريمها شكايت ميكنند و احتمال تحريم ايالاتمتحده عليه بانك مركزي ايران و اقدامهاي اروپا در توقف واردات نفت از ايران، تهران را واداشت تا در اوايل ژانويه تمايل به بازگشت بر سر ميز مذاكره از خود نشان دهد. واشنگتن بايد اين تمايل را به بوته آزمون گذارده و گزينه استراتژيكي واضح و شفاف در برابر ايران بگذارد: نگرانيهاي جامعه بينالملل نسبت به برنامه اتميات را رفع كن تا از انزوا خارج شوي يا اينكه با ادامه همين روند روز به روز با هزينههايي سنگينتر روبهرو شو. در اين راستا، واشنگتن بايد مشخصاً روشن كندكه همفكرانش آماده تحريمهاي نفتي بيشتري هستند، ضمن اينكه دولت اوباما همچنان بايد همه گزينهها ازجمله اقدام نظامي را در دستور كار بداند. بيگمان برخي ادعا خواهند كرد كه بزرگنمايي ريسك نهفته در اقدام نظامي، سبب خواهد شد ايرانيها گمان كنند ايالاتمتحده اراده جدي براي دستزدن به اقدام نظامي ندارد، اما دولت اوباما با اقدامهايي چون افزايش نيرو در افغانستان يا حمله و ترور اسامهبن لادن و شركت در عمليات ناتو براي سرنگوني خونين معمر قذافي نشان داده اتفاقاً ترسي از استفاده از زور ـ چه در چارچوب يك ائتلاف يا يكجانبه ـ براي دفاع از منافع امريكا ندارد و همانگونه كه Martin Dempsey رئيس ستاد مشترك ارتش ايالاتمتحده در اواخر دسامبر گذشته به CNN اظهار داشته، ايالاتمتحده در صورت لزوم استفاده از قوه قهريه بر ضد ايران، براي آن هم برنامهاي دقيق و حسابشده تدارك ديده است، اما تا زماني كه دريچه ديگر گزينهها بسته نشده و با توجه به عدم قطعيت ذاتي و بهاي گزاف نهفته در يك حمله نظامي و مسجلنشدن تهديد ايران نبايد دست به اين اقدام بزند؛ تا آن هنگام بايد به استفاده از زور بهعنوان آخرين راهكار نگريست نه نخستين گزينه.
منبع:چشمانداز ایران
سایت ملی-مذهبی مکانی است برای ارایه نظرات گوناگون