حمله به ناوگان آزادی چه تأثیری بر اقتصاد اسرائیل دارد؟

یکی از کشتی‌های ناوگان پایداری در ترکیه که به سمت غزه در حرکت است، ۱۴ مه ۲۰۲۶ (گتی)
حمله وحشیانه اسرائیل به نزدیک به ۳۵۰ فعال اروپایی و ترکِ ناوگان آزادیِ حامی غزه ــ از جمله ضرب‌وشتم و شکنجه آن‌ها ــ شاید در نگاه نخست تأثیر مستقیمی بر اقتصاد اسرائیل نداشته باشد. با این حال، واقعیت‌ها خلاف این تصور را نشان می‌دهند و تل‌آویو به دلیل این اقدام، که برای نخستین بار با محکومیت صریح رهبران اروپایی روبه‌رو شده، در مسیر مواجهه با مشکلات اقتصادی قرار گرفته است. توقیف کشتی‌ها و بازداشت غیرنظامیان اروپایی، خسارات اقتصادی فوری و قابل‌توجهی برای اسرائیل به همراه خواهد داشت؛ زیرا اقتصاد این رژیم عمدتاً بر فناوری، صنایع نظامی، سرمایه‌گذاری خارجی و بخش خدمات پیشرفته استوار است. تأثیرات سیاسی و رسانه‌ای فزاینده نیز در بلندمدت پیامدهای اقتصادی مضری به دنبال خواهد داشت.
برای نمونه، هم‌زمان با افشای حقیقت درباره عملکرد اسرائیل توسط نمایندگان مجلس، روزنامه‌نگاران و فعالان در سراسر جهان ــ فراتر از تبلیغات رسمی تل‌آویو ــ ۲۹ عضو پارلمان اروپا نامه‌ای به آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، ارسال کردند و خواستار گنجاندن اسرائیل، و به‌ویژه ایتامار بن‌گویر وزیر امنیت ملی، در «رژیم تحریم‌های جهانی حقوق بشر» اتحادیه اروپا، معروف به «قانون مگنیتسکی اروپا»، شدند. تحریم‌های پیشنهادی شامل مسدودسازی دارایی‌ها، ممنوعیت سفر و قطع بودجه برای تمامی مسئولان نقض حقوق بشر، و همچنین تشدید تحریم محصولات شهرک‌سازی و ممنوعیت کامل آن‌هاست.
تحریم‌های اقتصادی تحت رژیم تحریم‌های جهانی حقوق بشر اتحادیه اروپا بسیار سختگیرانه‌اند. این تحریم‌ها شامل مسدودسازی تمام وجوه، منابع اقتصادی و دارایی‌های مالی افراد یا شرکت‌های اسرائیلیِ قرارگرفته در فهرست تحریم‌ها در کشورهای عضو اتحادیه اروپا می‌شود. همچنین ممنوعیت تأمین منابع مالی به این معناست که هیچ فرد یا نهادی در اتحادیه اروپا نمی‌تواند به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم هرگونه بودجه یا منبع اقتصادی در اختیار افراد یا نهادهای هدف قرار دهد. ممنوعیت سفر نیز ورود افراد فهرست‌شده به خاک کشورهای عضو را منع می‌کند. این نظام تحریمی، دولت‌ها و بازیگران غیردولتی (از جمله شرکت‌ها و شبه‌نظامیان) را هدف قرار می‌دهد و انتظار می‌رود در جلسات آینده اتحادیه اروپا ــ به‌ویژه پس از شکست انتخاباتی اخیر ویکتور اوربان، نخست‌وزیر مجارستان و متحد اسرائیل که مانع تحریم‌ها شده بود ــ اجرایی شود.
این بدان معناست که حمله اسرائیل به فعالان ناوگان آزادی، که در تلاش برای شکستن محاصره دریایی غزه بودند، خسارات اقتصادی قابل‌توجهی برای این رژیم به همراه خواهد داشت و پیامدهای سیاسی، اقتصادی و رسانه‌ای غیرمستقیم اما گسترده‌ای ایجاد می‌کند. وزارت خارجه ایتالیا نیز رسماً درخواست کرده است که اتحادیه اروپا در نشست بعدی وزرای خارجه، اعمال تحریم‌هایی علیه اسرائیل ــ به‌ویژه هدف قرار دادن ایتامار بن‌گویر ــ را بررسی کند.
اقتصاد اسرائیل تحت فشار جنگ با ایران ۳.۳ درصد کوچک شده است.
اقتصاد اسرائیل چگونه تحت تأثیر قرار می‌گیرد؟
این حمله وحشیانه به فعالان اروپایی شاید در ظاهر تأثیر فوری سیاسی یا رسانه‌ای نداشته باشد، به‌ویژه با توجه به تلاش‌های اسرائیل برای ترمیم وجهه خود پس از کشتار غزه. اما ضرب‌وشتم و تحقیر فعالان، از جمله نمایندگان پارلمان اروپا، و حتی تجاوز جنسی و برهنه‌کردن برخی زنان ــ طبق شهادت خود آنان ــ کمپین‌های تحریم اقتصادی اسرائیل، فشار بر شرکت‌های اسرائیلی، توقف معاملات با آن‌ها و کاهش سرمایه‌گذاری‌های اروپایی را تشدید خواهد کرد.
مشارکت شخصیت‌ها، فعالان و نمایندگان پارلمان از کشورهای مختلف، خطر فشار سیاسی، کمپین‌های تحریم و اقدامات حقوقی بین‌المللی را افزایش می‌دهد. این آسیب «استراتژیک» به وجهه اسرائیل ــ همان‌گونه که وزیر خارجه این رژیم نیز اذعان کرده ــ بر بنادر و بیمه دریایی نیز تأثیر خواهد گذاشت. دزدی دریایی اسرائیل از کشتی‌هایی که بدون بازدارندگی بین‌المللی در آب‌های آزاد حرکت می‌کنند، بحران دریایی را تشدید کرده، هزینه بیمه کشتی‌های عازم اسرائیل را افزایش می‌دهد و حتی ممکن است برخی شرکت‌های کشتیرانی را از استفاده از بنادر اسرائیل منصرف کند. علاوه بر این، کارگران بندر در اروپا ممکن است از دریافت یا تخلیه کشتی‌های اسرائیلی خودداری کنند.
تصاویر درگیری با فعالان غیرنظامی، نگرانی‌های سرمایه‌گذاری را افزایش داده و اعتماد اقتصادی بلندمدت به اسرائیل را در جامعه بین‌المللی تضعیف می‌کند. اهمیت این فشارها در این است که اسرائیل هم‌اکنون نیز به دلیل جنگ، کاهش گردشگری و اختلال در ناوبری دریایی در دریای سرخ با چالش‌های جدی روبه‌روست.
علاوه بر تحقیقات بین‌المللی، بحران‌های دیپلماتیک و تحریم‌های نمادین، اسرائیل با تحریم‌های دانشگاهی، اقتصادی و فرهنگی نیز مواجه خواهد شد. این امر بر گردشگری، همکاری تجاری و اعتماد سرمایه‌گذاران تأثیر منفی گذاشته و اقتصاد این رژیم را بیش از پیش تحت فشار قرار می‌دهد.
پیش‌تر، در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۵، اتحادیه اروپا در چارچوب تحریم شرکت‌های اسرائیلی مرتبط با جنگ غزه، اسرائیل را از برنامه «افق اروپا» اخراج کرد. همچنین توصیه شد که همکاری با شرکت‌های اسرائیلی فعال در امنیت سایبری، هوش مصنوعی و پهپادها ممنوع شود و این شرکت‌ها از دریافت بودجه این برنامه به دلیل نقض حقوق بشر و اقدامات نسل‌کشی در غزه و کرانه باختری محروم شوند.
کمیسیون اروپا همچنین توصیه کرد که بودجه شرکت‌های اسرائیلی فعال در حوزه فناوری با کاربردهای بالقوه نظامی تعلیق شود و این شرکت‌ها از مشارکت در برنامه Horizon Europe منع شوند. این تصمیم برای اسرائیل که از مزایای ۹۵ میلیارد یورویی این برنامه بهره‌مند می‌شد، بسیار سنگین بود و اکنون در انتظار تصویب شورای وزرای خارجه اتحادیه اروپاست. هرچند اجرای این تصمیم نیازمند رأی اکثریت ۵۵ درصدی کشورهای عضو است و برخی کشورها با آن مخالفت کرده‌اند، اما پس از حمله به فعالان اروپایی، درخواست برای اجرای این روند دوباره مطرح شده است.
توقیف ناوگان جهانی عازم غزه توسط اسرائیل، به بار اقتصادی و سیاسی تازه‌ای برای این رژیم تبدیل خواهد شد؛ به‌ویژه که این اتفاق هم‌زمان با کاهش ۳.۳ درصدی رشد اقتصادی و خسارات ناشی از جنگ در تمامی بخش‌ها رخ داده است. تشدید انتقادات بین‌المللی مستقیماً به گسترش کمپین‌های تحریم کمک خواهد کرد. هدف قرار دادن فعالان، قدرت رسانه‌ای قابل‌توجهی به جنبش جهانی تحریم اسرائیل می‌دهد و شرکت‌های بین‌المللی را برای قطع همکاری یا خروج سرمایه‌گذاری تحت فشار قرار می‌دهد. این روند انزوای دانشگاهی و فرهنگی اسرائیل را افزایش داده و مجموعه‌ای از بحران‌ها را در بخش‌های حساس اقتصادی ــ از جمله سرمایه‌گذاری، گردشگری و بیمه دریایی ــ ایجاد می‌کند.
حمله به ناوگان آزادی چه تأثیری بر اقتصاد اسرائیل دارد؟ محمد جمال عرفه .
منبع: العربی الجدید