تورم و آثار اجتماعی آن

▪️جدیدترین گزارش‌های مرکز آمار ایران از نرخ تورم در شهریور ماه حاوی نکات مهمی از تشدید تورم و تعمیق نابرابری است. گزارش این مرکز از نرخ تورم در شهریور ماه بیانگر ادامه‌دار بودن فشار بیشتر‌ بر دهک‌های کم‌درآمد به نسبت اقشار پردرآمدتر است. تورم نقطه‌ای دهک اول (کم‌درآمدترین) به ۹۸.۳ درصد رسیده است که چیزی نزدیک به دوبرابر شدن هزینه‌هاست؛ درحالی‌که این شاخص برای دهک دهم ۸۷.۹ درصد است. شکاف تورمی بین دهک‌ها نیز با رسیدن به ۱۱.۱ واحد درصد عمیق‌تر شده است.
اوج‌‌گیری تورم سالانه و نقطه‌ای، رکوردشکنی جدیدی برای رشد سطح عمومی قیمت‌ها در یک سال و نیم گذشته است. ثبت تورم سالانه ۷۳.۶ درصد و تورم نقطه‌ای ۸۹.۸ درصد نشان می‌دهد سطح عمومی قیمت‌ها نسبت به سال قبل حدود ۹۰ درصد رشد داشته و شاخص کل قیمت مصرف‌کننده روی عدد ۷۲۹.۸ قرار گرفته است. مهم‎تر از همه این که رشد قیمت در اقلام کلیدی خوراکی فوق‌العاده بالاست؛ روغن نباتی جامد با ۳۷۱ درصد، روغن مایع با ۳۴۲ درصد، هویج با ۲۸۸ درصد و تخم‌مرغ با ۲۶۴ درصد بیشترین فشار را به سبد معیشت وارد کرده‌اند. علاوه بر این، از ۵۳ قلم خوراکی، قیمت ۴۰ قلم با سرعتی فراتر از تورم کل شهری رشد کرده است. در شهریور ماه رشد بیش از ۱۲۰ درصدی در کالاهای بادوام و گروه پروتئین رخ داده است.
▪️بررسی این ارقام تنها از منظر اقتصادی مهم نیست. بیش از پنج دهه است که اقتصاد ایران با تورم دورقمی دست به گریبان است و اقشار مختلف طی این سال‌ها با آثار و پیامدهای ناگوار افزایش سطح عمومی قیمت‌ها مواجه بوده‌اند. در این میان، یکی از آسیب‌های مهم نظام تصمیم‌گیری‌های اساسی کشور آن است که به تورم به عنوان یک مساله عادی نگریسته می‌شود؛ درحالی‌که در اندیشه اقتصادی از تورم به عنوان «مادر بیماری‌ها» یاد می‌شود و پیامدهای آن تمام عرصه‌های حیات جمعی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
تورم سبب می‌شود افق زمانی افراد جامعه به‌شدت کوتاه ‌شود. در یک فضای تورمی، برنامه‌ریزی بلندمدت، پس‌انداز و سرمایه‌گذاری بر روی رشد فردی و حرفه‌ای معنای خود را از دست می‌دهند. تورم مزمن، عدم قطعیت دائمی ایجاد می‌کند که تعاملات روزمره میان شهروندان را دشوار می‌کند. از اجاره‌نامه‌های مسکن گرفته تا قراردادهای کاری پتانسیل تبدیل‌‌شدن به یک نزاع را پیدا می‌کنند. افراد احساس می‌کنند در یک «بازی با مجموع صفر» قرار دارند که در آن، سود یک نفر مستلزم زیان مستقیم دیگری است.
علاوه بر این، وقتی به دلیل شرایط تورمی، درآمد حاصل از دستمزد و کار مولد در برابر رشد قیمت دارایی‌ها بی‌ارزش می‌شود، انگیزه برای یادگیری، مهارت‌آموزی و ارتقای کیفیت کار به‌شدت افت می‌کند و جامعه به سمتی سوق داده می‌شود که در آن سوداگری و دلالی و حتی گاهی کلاهبرداری منطقی‌تر از تولید به نظر می‌رسد.
▪️تورم قدرت خرید حقوق و مستمری‌بگیران را کاهش می‌دهد، سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد، سبب خروج سرمایه‌ی مادی و انسانی می‌شود، تخصیص منابع را به هم می‌ریزد، انگیزه‌های رانت‌جویی را تقویت می‌کند و فساد را گسترش می‌دهد. اینها تنها وجوه اقتصادی است و از منظر تحلیل‌های سطح توسعه، آثار غیراقتصادی تورم سهمگین‌تر و فاجعه‌بارتر است. مطالعات متعدد نشان می‌دهد تورم بر افزایش سرقت، جرم و جنایت، صدور چک بلامحل، افزایش خودکشی، افزایش جرایم نوجوانان، طلاق و اثرگذار است که برآیند تمام اینها سقوط سرمایه اجتماعی را در پی دارد. از این منظر است که سیاستگذار باید به وجوه اجتماعی سقوط ارزش پول ملی توجه داشته باشد..
#ایران_فردا
#سعیده_شفیعی
#آثار_اجتماعی_تورم