از جنگ دائمی تا تقدم هویت یهودی بر دموکراسی؛ هشدار رئیس یک اندیشکده مهم اسرائیلی

🔹 تامیر هایمن، رئیس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و مدیر مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)، در مقاله‌ای به تاریخ ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، از شکل‌گیری یک مفهوم امنیتی جدید پس از حملات ۷ اکتبر سخن می‌گوید؛ رویکردی که به ارزیابی او، بدون تدوین و تصویب رسمی، در عمل بر تصمیم‌های امنیتی اسرائیل اثر گذاشته است.
🔹 یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این رویکرد، تقدم هویت یهودی دولت بر نظام دموکراتیک آن است؛ حتی اگر حفظ این اولویت به فرسایش ارزش‌های دموکراتیک بینجامد. در صورت‌بندی هایمن، این نگاه همچنین بر برتری هویت یهودی نسبت به دیگر هویت‌های ملی و مذهبی تأکید دارد. مسئله، صرفاً تغییر روش‌های نظامی نیست؛ تعریف هویت و اولویت‌های خود دولت نیز در حال تغییر است.
🔹 صلح در این چارچوب، جایگاه یک هدف پایدار را از دست می‌دهد. توافق‌ها بیشتر ترتیباتی موقت و نیازمند بازنگری دائمی تلقی می‌شوند و اعتماد به آن‌ها می‌تواند تکرار همان خطای فکری قلمداد شود که به فاجعه ۷ اکتبر انجامید.
🔹 در مقابل، جنگ به وضعیتی دائمی و ابزاری برای تأمین امنیت تبدیل می‌شود. شدت درگیری ممکن است کاهش یا افزایش یابد، اما استمرار آن لزوماً شکست سیاست امنیتی به شمار نمی‌رود. عملیات پیش‌دستانه و حفظ ابتکار تهاجمی نیز جایگاه محوری پیدا می‌کنند.
🔹 محور دیگر، کاهش وابستگی به آمریکاست. در رویکردی که هایمن توصیف می‌کند، آمریکا «قدرتی رو به افول» فرض می‌شود که تغییرات سیاسی و اجتماعی داخلی‌اش ممکن است سرانجام به کنارگذاشتن اسرائیل بینجامد. بر همین اساس، خوداتکایی اقتصادی و نظامی و کاهش پذیرش محدودیت‌های واشنگتن ضرورت پیدا می‌کند.
🔹 هایمن این اصول را به‌عنوان نسخه پیشنهادی خود ارائه نمی‌کند؛ او در حال نقد و به‌بحث‌گذاشتن آن‌هاست. اهمیت مقاله نیز در همین تمایز است: یک مقام پیشین ارشد اطلاعاتی می‌پرسد آیا چنین مسیری واقعاً امنیت می‌آورد، یا اسرائیل را با هزینه‌هایی فزاینده روبه‌رو می‌کند.
🔹 او در گفت‌وگوی بعدی خود نیز هشدار داد که اسرائیل جایگزین روشنی برای رابطه راهبردی با آمریکا ندارد. افزایش تولید داخلی تسلیحات می‌تواند وابستگی را کاهش دهد، اما به‌تنهایی جای همکاری‌های فناورانه، حمایت دیپلماتیک و پشتوانه یک قدرت بزرگ را نمی‌گیرد.
🔹 اهمیت این هشدار فراتر از اسرائیل است: اگر جنگ وضعیت عادی و صلح صرفاً وقفه‌ای موقت تلقی شود، چشم‌انداز پایان پایدار درگیری‌ها در منطقه نیز دشوارتر خواهد شد. پرسش اساسی این است که قدرت نظامی چگونه به امنیتی ماندگار تبدیل می‌شود و چه معیار سیاسی روشنی برای پایان جنگ وجود دارد.
🔹 INSS اندیشکده‌ای مستقل و مرتبط با دانشگاه تل‌آویو است که مقام‌های پیشین نظامی، امنیتی و دیپلماتیک در آن حضور دارند. این مقاله، سند رسمی دولت اسرائیل نیست؛ هشداری از درون محافل راهبردی اسرائیل درباره پیامدهای جنگ دائمی و عقب‌نشینی ارزش‌های دموکراتیک است.
مقاله اصلی در INSS (https://www.inss.org.il/publication/new-concept/)