احمد الشریع، رئیسجمهور سوریه، تمام تردیدها درباره گزارشهای اخیر پیرامون احتمال مداخله نظامی سوریه در لبنان و مقابله با «حزبالله» به نمایندگی از دولت لبنان را برطرف کرد. او در پاسخ به تمایل رئیسجمهور ایالات متحده برای تفویض این پرونده به ارتش سوریه، بهروشنی و بدون ابهام اعلام کرد: «ما به دنبال خطوط اقتصادی بین لبنان و سوریه هستیم، نه خطوط نظامی». الشریع با اشاره به شایعات پیرامون یک پروژه آمریکایی در این زمینه افزود: «پیشنهاد ما با آمریکا بر اساس ضرورت توقف جنگ است»؛ و این به معنای ضرورت وجود راهحلهای مختلف از جمله اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و نیز برقراری مجدد روابط و اتصال دوباره شریان اقتصادی میان سوریه و لبنان است.
ترامپ اخیراً ناامیدی خود را از ناتوانی بنیامین نتانیاهو در حذف «حزبالله» تکرار کرده است؛ زیرا او تنها به تخریب ساختمانها و کشتن غیرنظامیان بسنده میکند. رئیسجمهور آمریکا در آستانه ارجاع این پرونده به رئیسجمهور سوریه ــ البته تلویحاً ــ تأکید دارد که پافشاری نتانیاهو بر ادامه جنگ در لبنان، به توافق آمریکا و ایران آسیب میزند و تهدید میکند که ممکن است تنگه هرمز دوباره بسته شود و خصومتها میان واشنگتن و تهران از سر گرفته شود.
در حالی که پاسخ رسمی سوریه در رد کشیده شدن به سراشیبی خطرناکی که ترامپ میخواهد، روشن بود ــ رد مداخله نظامی، احترام به حاکمیت لبنان و در مقابل، آمادگی برای همکاری و توسعه ــ زبان الشریع درباره «حزبالله» نیز آمیخته با عقلانیت و احساس مسئولیت بود. او با استناد به سخن خلیفه دوم، عمر بن خطاب، محیط اجتماعی حزب شیعه را خطاب قرار داد: «بازنگری در حق بهتر از پافشاری بر باطل است.»
الشریع از اشاره به جنایات جنگی «حزبالله» در سوریه طی سالهای جنگ در کنار رژیم بشار اسد غافل نشد، اما تأکید کرد که ورق را برای حزب و همه «ستمگرانی» که علیه سوریه، کشور و مردم آن مرتکب جنایت شدهاند، برمیگرداند. او افزود که تنها جنگهای سوریه جدید، جنگ علیه فقر و انواع ناتوانیهای زندگی، اقتصادی و توسعهای است و بازسازی سوریه، نبرد اصلی با بالاترین اولویت محسوب میشود.
هدف الشریع یادآوری این نکته است که «وضعیت کنونی سوریه ابزارهای زیادی برای نفوذ مثبت در داخل لبنان دارد، اما این امر در درجه نخست به اجماع لبنانی بستگی دارد». این نتیجهگیری به واقعیتی محوری در وضعیت کنونی لبنان اشاره دارد: میزان بینش «حزبالله» نسبت به خطراتی که کشور در نتیجه تبعیت مطلق از سیاستهای ایران ــ چه در سطح محلی، چه منطقهای و چه لبنانی ــ با آن روبهروست. این تبعیت همچنان ادامه دارد و به این ترتیب، صلح مدنی لبنان در معرض پیامدهای وخیم قرار میگیرد. البته درست است که نتانیاهو برای ادامه جنایات جنگی در لبنان نیازی به بهانه ندارد، اما حقیقت موازی این است که «حزبالله» با اصرار بر ارائه سناریوهای خروج، به راستگراترین، نژادپرستترین و جنایتکارترین دولت اسرائیل در تاریخ این نهاد کمک میکند.
اگراحمد الشریع این موضع مسئولانه را درباره لبنان و همچنین درباره سوریه حفظ کند، ممکن است هفتههای آینده ثابت کند که او از ترامپ و نیز از «حزبالله» عاقلانهتر عمل کرده است..
د. مثنى عبدالله:مترجم علی سرداری
به نظر میرسد شراکت استراتژیک میان دو طرف در خطر نیست، اما دولت فعلی آمریکا معتقد است که این دوره نشاندهنده عدم پایبندی اسرائیل به تعهدات است و هیچ احترامی برای انتخابهای سیاسی آمریکا قائل نیست. آمریکا معتقد است آرامش در لبنان برای جلوگیری از گسترش رویاروییها ضروری است. همچنین دولت آمریکا تلاشهای قابل توجهی در تفاهم اخیر با ایران انجام داده، در حالی که اسرائیل میکوشد این روند را تضعیف کند؛ حتی با وجود اینکه جامعه بینالمللی و دولت لبنان برای موفقیت توافق فشار میآورند. با این حال، ادامه این بحران بر روابط آمریکا و اسرائیل تأثیر منفی خواهد گذاشت، اما نمیتوان از فروپاشی اتحاد میان آنها سخن گفت. احتمال اصلاح مواضع اسرائیل و اجرای آنچه از آن خواسته شده، طبق توافق با ترامپ، حداقل در دوره کنونی وجود دارد.
- 1405/04/02
