بایگانی برای :خوراک متنی این بخش اندیشه

پنج شنبه ۱۴ام بهمن ۱۳۹۵

مردم بی پناهند

متاسفانه مناسک سوگ و عزاداری که برای کشته شدگان حادثه توسط دولت و رسانه‌ها شکل می‌گیرد، گاه مساله را بدتر می‌کند. مردم به چشم می‌بینند آنها که خود متولی‌اند، دستمال به دست گرفته همراه همگان گریه می‌کنند. در حالیکه به نظر می‌رسد راه چاره در آن است که پرشتاب، تقصیر بر گردن بگیرند. تضمین دهند که تکرار نخواهد شد. قصور نهادهای مختلف را نه با اهداف سیاسی بلکه با هدف اطمینان بخشی به مردم، ذکر کنند. به صراحت بگویند که چه تمهیداتی برای جلوگیری از تکرار این رویدادها در پیش گرفته شده است. منتظر و آماده باش بمانند و در اولین فرصت به مردم نشان دهند که همه چیز تغییر کرده و حادثه پیشین به سرعت ساختار را بهبود بخشیده است.

پنج شنبه ۷ام بهمن ۱۳۹۵ « انسان، جامعه و تاريخ در نگاه شريعتي» با سخنراني جمعي از روشنفكران

رویکرد شریعتی در سپهر علوم انسانی

امروز متاسفانه سنت‌گرايان ما به گونه‌اي از سنت تاريخي دفاع مي‌كنند كه با مولفه‌هاي جهان جديد سازگاري ندارد. هگل مي‌گويد روح دوران مدرن آزادي سوبژه است. اين آزادي سوبژه خود را در سه جريان رفرميسم مذهبي، عقل روشنگري و انقلاب كبير فرانسه نشان داد. تلاش شريعتي براي آزاد كردن سوبژه ايراني با هر سه حركت سازگار است. به كساني كه مي‌گويند شريعتي زمينه ساز بنيادگرايي است، بايد گفت كه اگر شريعتي نبود، به شما نشان مي‌دادم كه بنيادگرايي امروز چه بلايي سر ما مي‌آورد. روشنفكران برجسته اين كشور كه شريعتي را متهم به ايدئولوژي انديشي مي‌كنند، دچار خطايي هرمنوتيك هستند و به دليل اين اشتباه تاريخي‌شان اين كشور را از شريعتي به عنوان يكي از سرمايه‌هايش محروم كرده‌اند.

سه شنبه ۵ام بهمن ۱۳۹۵

هابرماس و جامعه ایرانی

اما نکته مهم آن، همان بحث عقلانیت در مکتب فرانکفورت است. آن‌ها دو نوع عقلانیت را از وبر نتیجه می‌گیرند که در نظریه هابرماس، اولی عقلانیت تفاهمی Communicative rationality و دومی عقلانیت ابزاری Instrumental rationality است. آنچه برای هابرماس راهگشاست عقلانیت تفاهمی است. عقلانیت ابزاری واجد گفت‌وگو نیست و وضعیتی است که یک فرد برای دیگری، حالت ابزار را دارد. برای مثال اینکه اگر حرف‌های من برای چشم‌انداز مطلوب نباشد و صرفاً برای اینکه مطلبی از من چاپ شود و نشریه پر شود یا من با این مصاحبه کمک مالی به نشریه بکنم، با من مصاحبه می‌شود، یک نگاه ابزاری است. نگاهی دیگر این است که سعی می‌کنید حرف‌های مرا در وهله اول درک کنید و بفهمید و آنگاه آن را مستدل و مفید تشخیص دهید، این عقلانیت تفاهمی است که عمل می‌کند. هابرماس معتقد است جهان مدرن، جلوی ساحت کنش تفاهیم انسان را گرفته است. تمام بحث هابرماس این است که باید در سپهر عمومی، عقلانیت تفاهمی را رشد داد و آنجاست که می‌توان گفت‌وگو کرد.

دوشنبه ۴ام بهمن ۱۳۹۵ مروری بر آراء سیاسی مهندس مهدی بازرگان

نخستین نقد ولایت مطلقه فقیه

علیرغم تبلیغات فراوانی که درباره ولایت مطلقه فقیه از زمستان ۱۳۶۶ به بعد صورت گرفت این نظریه از آن زمان تا کنون به جز آقای خمینی و برخی شاگردانش از سوی احدی از فقها و مراجع پذیرفته نشده است. نهضت آزادی ایران در دو بیانیه کوتاه و بلند در این باره اظهار نظر کرده است. بیانیه اول با عنوان «بیانیه نهضت آزادی ایران پیرامون ولایت مطلقه فقیه یا انقلاب چهارم» مورخ ۳۰ دی ۱۳۶۶ و کتابی با عنوان «تفصیل و تحلیل ولایت مطلقه فقیه» (فروردین ۱۳۶۷) که تا کنون امکان انتشار داخل کشور نیافته است. کتاب مذکور نخستین نقد نظریه رسمی است

یکشنبه ۳ام بهمن ۱۳۹۵ کلیشه «اسلام، دین خشونت» نیازمند بازبینی از منظری جامعه‌شناختی است

دین، عامل خشونت یا راه رهایی از آن؟

میان انگیزه‌های دینی خشونت و مشروعیت‌بخشی مذهبی باید به آن تفاوت قائل شویم. در ظهور این خشونت‌ها، آموزه‌های دینی مؤثر بوده‌اند یا توسل‌جستن به دین برای مشروعیت‌بخشی بدان. یا به تعبیر ژرژ کورم، ما با بازگشت امر دینی روبه‌رو هستیم یا با توسل‌جستن به امر دینی؟ از نظر من، کارکرد دین هم مشروعیت‌بخشی به خشونت و هم مشروعیت‌زدایی از آن بوده است،

پنج شنبه ۹ام دی ۱۳۹۵

امام صدر بدون نفی «دیگری» به رسمیت شناخته شدن شیعه را می‌خواست

تمام روش‌ها و شیوه‌های امام صدر به درد جامعه امروز ما می‌خورد. وی در دهه 70 میلادی در بین آن همه تضاد در جامعه لبنان تعادل را برقرار کرد. جامعه امروز ما دچار همه آن تضادهاست. ما زمانی به تعادل خواهیم رسید که این نکته را درک کنیم که امام صدر بدون نفی «دیگری» به رسمیت شناخته شدن شیعه را می‌خواست. بنابراین با امام صدر می‌توان هنوز امیدوار بود که ساختن جهان دیگر غیرممکن نیست.

سه شنبه ۷ام دی ۱۳۹۵

چرا مراجع تقلید را به مناظره طلبیدم و چرا آنان نیامدند؟

آنها شأنشان را اجل از این می‌دانند که مستقیما در مناظره‌ای با دیگران روبرو بنشینند. پاسخ این دلیل این است که مگر آنها خودشان را شاگرد امام صادق (ع) و امام رضا (ع) نمی‌دانند؟ آن دو حضرت مستقیما با دیگران به مناظره می‌نشستند و این از مسلمات تاریخ تفکر شیعه است آیا آقایان شأن خودشان را بالاتر از امامان شیعه می‌دانند؟

یکشنبه ۵ام دی ۱۳۹۵

از کلمه الله تا احمد و کلام الله

حداقل سه گروه در مورد پیامبر اسلام زیاده روی‌هایی کرده اند: یکی شیعیان غالی که برای بالابردن شأن ائمه اهل بیت بناچار اموری به پیامبر نسبت داده اند. گروه دوم جمعی از عرفا که با خوانشی ذوقی و اختراع «حقیقت محمدیه» فرهنگی مستقل از کتاب و سنت برپا کرده اند. گروه سوم جمعی از روشنفکران محترم معاصر هستند که به قصدِ خیر «مدرن کردن اسلام» ملغمه ای ساخته اند، از قبیل اینکه «وحی تابع شخصیت محمد» بوده و با فراز و فرود شخصیت او تغییر می کرده، یا آیات قرآن «تفسیر» محمد بن عبدالله از جهان است، یا آیات قرآن چیزی جز «رؤیاهای رسولانه» یا شبه رؤیا نیست، یا آیات قرآن «تأویل» رؤیاهای محمد بن عبدالله است. وقت آن رسیده است که صفوف فکری در تفکر اسلامی معاصر به شکل شفاف از هم متمایز شود. نواندیشانی که سقف اصلاح را «فکر دینی و علوم اسلامی» – که تماما بشری است – می دانند، از روشنفکرانی که «اصل اسلام» – کتاب و سنت معتبر – را هم مشمول اصلاح می دانند و نقد قرآن را نصب العین خود کرده اند.

سه شنبه ۳۰ام آذر ۱۳۹۵

آیت الله منتظری و ضرورت استقلال حوزه ها از قدرت سیاسی

عزل مراجع و نصب آنها با اعلام اسامي 7تن از مراجع جايزالتقليد از سوي جامعه مدرسين قم ، آغاز روند ي در تبديل نهاد مرجعيت شيعه از نهادي مردمي به نهادي حكومتي بود و ضربه اي كاري به استقلال حوزه ها و جايگاه آنها در نزد افكار عمومي زد. وقتي جامعه مدرسين مرجع اعلمي چون زنده ياد آيت الله منتظري را كه استاد بسياري از مدرسين بوده،صاحب صلاحيت براي مرجعيت اعلام نمي نمايد اما افرادي را كه در حكم شاگرد ايشان هستند در فهرست هفت نفره مي گنجاند تو خود حديث مفصل از اولويت قدرت بر حقيقت را بايد بخواني.

پنج شنبه ۲۵ام آذر ۱۳۹۵

اصلاح دینی یا انقلاب در دین ،عرفان محفلی

با توجه به این گرایش که حکومت دینی عامل اصلی آن است جامعه ما به چه نیاز دارد؟آیا این نوع برخورد که در عمل عرفان فردی و در نهایت عرفان محفلی را ترویج می کند می تواند در جامعه ای که حکومت دینی دارد و با فقه به صورت تمام قد در گیر است راه حل مناسبی باشد. به نظر می رسد که روشنفکران دینی یا هر نامی دیگر که بنامیم صورت مسئله را به شکل انقلاب پاک کرده اند در حالیکه جامعه ما نیاز به مسائل مصداقی دارد.

فیلتر کردن مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.