بایگانی برای :خوراک متنی این بخش اندیشه

شنبه ۲۴ام فروردین ۱۳۹۸ کنکاشی در خلقت انسان در بیان قرآن

گذر از ابلیس ، قیامت اول ‌

از شگفتیهای بیان قرآن در بحث خلقت انسان یکی هم این است که در مجموعه ی این همه آیات که در طول سالهای مختلف نازل شده، هرگز واژه ی الله بکار نرفته است. منظور در بیان متن ماجراست که مسلما از زمان گذشته ی نامشخص حکایت می کند، نه مقدمات و مؤخرات. در عوض همه جا و هر بار از واژه ی « رب » استفاده شده است. دلیل مشخص آن از دید نگارنده این است که چون از زمان و زمانه ای سخن می گوید که انسان هنوز ذهن سازمان یافته و اندیشه ی منسجمی نداشت و از همه مهمتر اینکه به دلیل نداشتن تبیین خاصی از جهان و انسان و نداشتن تفکرات فلسفی و انتزاعی، هنوز واژه ی الله نمی توانست وجود خارجی داشته باشد.

پنج شنبه ۱۵ام فروردین ۱۳۹۸

بعثت چگونه انقلابی است؟

اما معنای فعلی «بعثت» در عصر ما و در حوزۀ فرهنگ و تمدن اسلامی، اهتمام به نوعی نهضتِ تجدید تولد و نوزایی (رنسانس) است. سرزمینهای اسلامی پس از چند سده رخوت، بیش از پیش نیازمند چنین نوزایی‌ای هستند که جز از راه لایروبی، زنگارزدایی و ساختار شکنیِ «علوم و معارف» اسلامی نمی‌توان به جاری شدن سرچشمه‌های «کتاب و سنّت» چشم امید داشت.

پنج شنبه ۸ام فروردین ۱۳۹۸

سیل، تقدیر یا تدبیرِ ما؟!

آن روز که مطهری رابطه علم و ایمان را بحث میکرد، میگفت: علم در برابر هجوم بیماریها و سیلها و زلزله ها ایمنی میدهد و ایمان در برابر اضطرابها و تنهائیها و پوچ انگاریها. ولی امروز ما با جمعی مواجهیم که میخواهند ایمان را جایگزین علم کنند و در حالی که خود بهره لازم را از علم ندارند، فرصت را از اهل دانش سلب میکنند و به نظر کارشناسی آنان وقعی نمی نهند . شگفت آور است که هنوز هم آثار نزاع علم و ایمان دیده میشود.

چهارشنبه ۲۹ام اسفند ۱۳۹۷

دورنمای اتوپیایی در تلاطم‌های ناگزیر جهان

شریعتی خود به خوبی به این پرسش پاسخ داده ‌است. او اندیشمندی انقلابی بود و در چهارچوبه‌های هیچ نظم بوروکراتیکی نمی‌گنجید. اندیشه او نوعی قیام بود علیه هرگونه جهان عارضی، تحمیلی و تکراری. مقابله‌ای بود با عسرتِ خسته‌کننده و بی‌نشاطِ ابتذال. می‌گفت برای "برون‌شد" از این یکپارچگیِ خفه‌کننده چاره‌ای جز"نه" گفتن به تمامیتِ همه آنچه ما را بی‌پروا احاطه کرده ‌است نداریم؛ و این که گفت برای همه اینها باید "قرارگاه‌مان" را در "جهان" دگرگون کنیم، به این معنا بود که چشم‌اندازی از جهانی دیگر را می‌دید که خود در آن زندگی می‌کرد. به این معنا او یک ‌روشنفکر دانشگاهی معمولی نبود. شریعتی پیوندی یافته بود با بنیان‌هایی که همه متفکران بزرگ ادراکی از آن به دست آورده‌ بودند و به گونه‌ای نقشی دوران‌ساز داشتند. دورنماهای اتوپیایی را با مهندسی‌های اجتماعی نباید یکسان گرفت.

جمعه ۱۷ام اسفند ۱۳۹۷

درباره مقوله تحریف قرآن

درباره همه گونه اختلافات گزارش های متعددی در منابع نقل شده و هر گونه اختلاف عقیده در میان این گروه ها را می دانیم با واکنش گروه های دیگر روبرو می شده است. این در حالی است که هیچ کدام از گروه های مذهبی در دو سده نخست دیگری را متهم به تحریف قرآن نکرده و به طور مثال هیچ کدام از مخالفان امویان آنان را متهم به تحریف قرآن و یا تلاش برای آن نکرده اند. گزارش های محدودی که در این زمینه وجود دارد بیشتر آنها یا ساخته دوره های بعدی است

شنبه ۴ام اسفند ۱۳۹۷

النهضت تونس در مسیر دموکراسی

به نظر می رسد حزب نهضت زمینه آن را دارد تا نسبت به سایر حزبهای اسلامی بیشتر به عقلانیت سیاسی تمسک جوید، این حزب اسلامی در بهره جویی از دست آوردهای خویش در جامعه تند روی نکرد و تعادل خود را در جامعه حفظ کرد.

جمعه ۳ام اسفند ۱۳۹۷

نواندیشی دینی و غیاب مقوله ” ایران “

آنچه من از هویت ایرانی مراد دارم بستر فرهنگی و تمدنی آن است که در عین جهانی بودنش و در عین تحول و گشودگی فرهنگی بر تمدن ها و فرهنگ ها وقومیت های دیگر و در عین کثرت اما وحدت خود را حفظ کرده و مایه وحدت سرزمینی مان شده است. ساسانیان یکی از پرده های این پدیده ثابت در عین حال متحولند و صفویه پرده ای دیگر.

شنبه ۲۰ام بهمن ۱۳۹۷ گفت و گو با احمد قبانچی

«وجدان» ندای درونی خداوند در همه‌ی انسان‌ها است

اگر خداناباوری او ناشی از عقل و وجدان باشد، یعنی خداناباوری قشری نباشد، رابطه‌ی من با او تغییری نمی‌کند. همان‌طور که ایمان افراد به دو دسته‌ی ایمان قشری و ایمان معنوی تقسیم می‌شود، خداناباوری نیز به دو دسته‌ی خداناباوری قشری و خداناباوری معنوی تقسیم می‌شود. خداناباوری قشری زاده‌ی هوا و هوس و گریز از تکلیف اخلاقی و دینی و حاصل مسؤولیت‌ناپذیری است. اما خداناباوری معنوی حاصل حس انسانی و آگاهی به کثرت شرور در عالم و نیافتن خداوند در عقل و وجدان است و نیز حاصل مشاهده‌ی قتل و ظلم و تعدی و خون‌ریزی به اسم الله و دین است. وجدان چنین فرد خداناباوری او را به انکار خدا و اسلام و خدای ادیان دیگر سوق داده است؛ او خداناباور معنوی است.

جمعه ۱۲ام بهمن ۱۳۹۷ برداشتی از سوره محمد

آمادگی برای شرایط جنگی و حفظ موجودیت

در این سروه نیز مانند سوره‌های دیگر اصالت با عمل انسان است. تاکید بر واژة "عمل، اعمالکم، اعمالهم" با نسبت زیاد در این سوره گویای این امر است . در تمامی آیات مربوط اشاره به اثر گذاری اعمال شده است (ولن یترکم اعمالکم).

یکشنبه ۷ام بهمن ۱۳۹۷

برهانهای قرآنی در جدایی رسالت دینی از حاکمیت سیاسی

شواهد قرآنی نشان می‌دهد که مردم و حاکمان مصر در عصر یوسف کافر و مشرک بودند. یوسف اگرچه سالهای اول کودکی را در کنعان نزد پدرش یعقوب زندگی کرده بود، اما در مصر در خانواده‌ای کافر بزرگ شد، مانند موسی که در دربار فرعون بزرگ شد. از این سخن یوسف در زندان می‌توان برداشت کرد که او در قومی کافر زندگی می‌کرد، هرچند دین آن قوم را ترک کرده بود: إنی ترکت ملة قوم لا یؤمنون بالله وهم بالآخرة هم کافرون. زندانیان هم مشرک بودند و یوسف آنان را نصیحت می‌کرد که شرک را رها کنند. زندانیان نمونه‌ای از مردم مصر بودند. یوسف در همین جامعه‌ی کافر و مشرک به مقام صدارت رسید، پس پیامبر می‌تواند در یک حکومت غیردینی یا عرفی هم به کار مشغول شود و با حاکم و مردم همزیستی مسالمت‌آمیز داشته باشد.

فیلتر کردن مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.