بایگانی برای :خوراک متنی این بخش اندیشه

دوشنبه ۱۹ام تیر ۱۳۹۶

تنهایی شیعه، فرصت یا تهدید 

ایده صدور انقلاب ایران با ایده صدور مدل حکومتی و نیز عقیده شیعه همراه شد.
این ایده تا زمانی که با اسرائیل مواجه است جذابیت خود را در میان افکار عمومی مسلمانان دارد اما زمانی که اسرائیل در میان نباشد ایده صدور انقلاب با طعم شیعه، دافعه ای را ایجاد می کند که شاهد آن هستیم.دراین مسیر افراط های عجیبی نیز شده است. در خاطرات منتظری نقل است که در سال 1364، ایران برای کشور افغانستان قانون اساسی پیشنهاد می کند که با اصل ولایت فقیه همراه است.

شنبه ۱۷ام تیر ۱۳۹۶

رادیکالیسم، با حفظ ارزشهای بنیادین لیبرالیسم

درحالی که دریک بازنگری شرایط واقعی آن دوره متوجه می شویم که آن نگرانی ریشه در واقعیتھا نداشت و حملات به دولت موقت از این زاویھ موجه و واقع بینانه نبود. ابراز وفاداری مکرر آقای مھندس بازرگان نسبت به اصل استقلال ملی و راه و مشی دکترمصدق اقتضا می کرد که اگرھم فرصت می یافت، بورژوازی ملی را تقویت کند نه سرمایه داری وابسته (کمپرادور) و در راستای سیاستھای دولت رفاه وگسترش تامین اجتماعی قدم بردارد وعمل کند نه سیاستھای اقتصادی نولیبرال.

جمعه ۱۶ام تیر ۱۳۹۶

خدا، نان، آزادی: شریعتی و مسلمانان ضدکاپیتالیست در ترکیه

در نظر مسلمانان ضد کاپیتالیست هم اگر در قرائتی از اسلام بازتوزیع ثروت و عدالت اجتماعی مهم نباشد، آن قرائت دین را به افیون توده ها بدل می کند و مصداق آن چیزی می شود که شریعتی در"مذهب علیه مذهب" از آن انتقاد می کرد. مسلمانان ضدکاپیتالیست هم مانند شریعتی از دو سوی مورد نقد هستند: از سوی گروههای ضددینی متهم هستند که عقاید واپس مانده اسلامی را با لباسی نو به خورد مخاطب می دهند و از سوی اسلامگرایان ارتدوکس هم متهم هستند که به کمونیسم لباس اسلام پوشانده اند. تحلیل مواضع ایشان نشان می دهد که اندیشه های علی شریعتی تنها منحصر به محیط شیعی نیست و با نگاه اهل سنت و جماعت به اسلام نیز قابل جمع است، البته در تفسیری غیرارتدوکس.

پنج شنبه ۱۵ام تیر ۱۳۹۶

انتخابات در اقلیم ها

تئوریسین مترقی اسلاوی ژیژک بیست کتاب مختلف نوشته است، بسیار متفکر شیک و اوانگاردی است، ولی یک پدیده ای که من در او دیدم در دو سال اخیر حرف جالبی که می زند؛ وقتی که دولت چپ در یونان انتخاب شد، و از آن حمایت می کرد، ایشان به طور متافوریک و سمبولیک می گوید که در میدان تحریر جمع شدند، در وال استریت جمع شدند، هیجانات احساسی دارد ولی می گوید این زیاد مهم نیست، مهم است دولتی که سرکار می آید، آیا توانایی این را دارد تا وضع مردم را مقداری بهتر کند؟ توسعه اجتماعی برای مردم بیاورد؟ ژیژک لنینیست نیست ولی هنوز به اصول سوسیالیسم پایبند است. و از آن زاویه به آن نگاه می کند.

دوشنبه ۱۲ام تیر ۱۳۹۶

شریعتی در فضای حوزه علمیه مشهد

اکنون ما در برابر میراث شریعتی قرار داریم. در داوری کنونی ما، انصاف اقتضا می کند، برای پرهیز از خوانش دلبخواه خویش از متن های ناهمگون شریعتی، مجموعه پارامترهای سپهر سیاسی-عقیدتی آن دوران را در کنار هم قرار بدهیم تا بتوانیم نگاهی منصفانه تر به میراث ماندگار شریعتی داشته باشیم. به نظر می رسد که زبان تند و گزنده شریعتی، تاثیر متقابلی در تندتر شدن گفتمان شریعتی نسبت به روحانیت، و در استفاده روحانیت از حربه تکفیر و بدعت نسبت به شریعتی داشت.

یکشنبه ۱۱ام تیر ۱۳۹۶

شیعه شریعتی و پرسش از فقه و فقها

جریان روشنفکری رفته رفته از همراهی با روحانیون به تقابل با آن کشیده می شود. این روندی است که می بایست تغییر یابد. به رسمیت شناختن فقه و فقها لزوما به معنی قبول نظرات آنان نیست بلکه به معنی به رسمیت شناختن حق نظر و بیان دیگری است.

شنبه ۱۰ام تیر ۱۳۹۶ بازخواني مارسل موس در سخنراني سارا شريعتي و آرمان ذاكري

بازگشت به امر اجتماعی

سارا شريعتي تفاوت اين رويكرد با سنت ماركسيستي را در اين خواند كه در سنت ماركسيستي روابط دادن و گرفتن مبتني بر روابط اقتصادي و منافع است و جنگ مبارزه براي اين است كه منافع اقتصادي تامين نشده است. در صورتي كه مارسل موس با مطالعات انسان شناختي نشان مي‌دهد كه مرحله مقدم اتفاقا منافع اقتصادي نيست، بلكه يك بازي و جنگ سخاوت وجود دارد كه هدفش به رسميت شناخته شدن است. به اصطلاح خود او، اساس اين جنگ براي «داشتن» نيست، بلكه براي «وجود داشتن» است. يعني اعتبار و وجهه و اهميت مهم است.

سه شنبه ۶ام تیر ۱۳۹۶

مفهوم پوچ اندیشان در جامعه تک صدایی و تکثر گرا

در جامعه ی باز و دموکرات هیچ شخصیتی با هر اندیشه و تفکر و رفتار و مذهبی سرکوب نشده و "پوچ اندیش " خطاب نمیشود و جا برای فعالیت و بروز هر نوع رفتار و تفکر باز است. چنین تفکری همواره امیدوار است که فرایندهای تعارض و گفتگو در نهایت به مشخص شدن و متعاقب آن به درک بهترین راه برای تک تک افراد جامعه یا همان مصلحت عموم بینجامد. در نهایت، نتیجه مهم این گذار این است که عقیده هیچ گروه خاصی نمی‌تواند به عنوان حقیقت مطلق مورد تأیید باشد؛ بنابراین وجود هیچ گروهی که بتواند دو مفهوم «مصلحت عمومی» و حقیقت مطلق را با هم داشته باشد ممکن نیست.

یکشنبه ۴ام تیر ۱۳۹۶

تخصص،شریعتی ،سروش و روحانیت

حال سوال این است که روحانیت حق دارد تخصص را ملاک قرار دهد اما اگر دقت کنیم هم شریعتی آرمان گرا و هم سروش معقول در نقد خود به روحانیت علت را به جای دلیل گرفته اند. یعنی باید تقلید کور را نقد کرد نه تخصص و صلاحیت روحانیت را. پس مشکل تخصص نیست بلکه مشکل تقلید با چشم بسته است. اما کار زمانی سخت می شود که در محافل عرفانی نظیر جلسات عرفانی سروش شاهدیم که شاگردان در تمجید سواد استاد خود چه قدر راه مبالغه می پیمایند و سروش چه تضمینی می دهد که در این محافل عرفانی گاه استاد یاران را به فاجعه نخواند.

دوشنبه ۲۹ام خرداد ۱۳۹۶ اهمیت پروژه روشنفکری «نو شریعتی» در گفت‌وگو با مقصود فراستخواه

شریعتی چشم‌بسته دین را به حوزه عمومی فرا‌نخواند

میراث فکری شریعتی به رغم همه محدودیت‌ها و معرض‌هایش هنوز دارای ظرفیت‌هایی برای توضیح مدرنیته ایرانی و برای پشتیبانی ایدئولوژیک طرح توسعه و دموکراسی و برابری و معنویت در ایران است. از همین‌ منظر بود که اینجانب به نوبه خود در دهه ٧٠ آنگاه که ایدئولوژی بر اثر نفوذ فکر نولیبرالی به فحش معرفتی در ایران تبدیل شده بود و شریعتی در کانون نقد و تخطئه قرار داشت، از اهمیت پروژه روشنفکری «نو شریعتی» سخن گفتم. اکنون نیز بر آن باور هستم.

فیلتر کردن مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.