آیا نتایج انتخابات آمریکا به کاهش حمایت از اسرائیل منجر خواهد شد؟

یک دیپلمات و دانشگاهی پیشین آمریکایی تحلیل می‌کنند
بنر تبلیغاتی نتانیاهو و ترامپ در تل‌آویو در آستانه انتخابات ماه گذشته اسرائیل (AFP)
لندن – القدس العربی: انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده نشانه‌های روشنی از افزایش نارضایتی رأی‌دهندگان نسبت به حمایت بی‌قیدوشرط واشنگتن از اسرائیل، به‌ویژه در سه سال گذشته، آشکار کرد.
نتایج انتخابات حاکی از پیشرفت نامزدهای منتقد این رابطه بود. همچنین جناح مترقی حزب دموکرات نیز دستاوردهایی هرچند محدود به دست آورد؛ جریانی که مواضعی انتقادی‌تر نسبت به اسرائیل و حمایت نظامی آمریکا از آن اتخاذ می‌کند.
این پیشرفت تنها به انتخابات کنگره محدود نشد، بلکه شوراهای ایالتی را نیز دربر گرفت و پرسش‌هایی را درباره آینده روابط آمریکا و اسرائیل و میزان توانایی نیروهای جدید در اثرگذاری بر سیاست‌های دولت آمریکا، به‌ویژه در زمینه کمک‌های نظامی، جنگ غزه و وضعیت کرانه باختری، مطرح کرد.
مسئله فلسطین نیز در محاسبات بخشی از رأی‌دهندگان آمریکایی جایگاه پررنگ‌تری یافت. نظرسنجی مؤسسه «گالوپ» که بین ۱ تا ۱۹ اکتبر انجام و در ۲۹ اکتبر منتشر شد، نشان داد ۳۵ درصد از رأی‌دهندگان، موضوع «فلسطین – اسرائیل» را در تعیین رأی خود بسیار مهم می‌دانند؛ در حالی که این رقم برای ایران ۴۷ درصد و برای اقتصاد و خدمات درمانی ۵۰ درصد بود.
این نسبت در میان دموکرات‌ها به ۴۷ درصد افزایش یافت، در حالی که در میان جمهوری‌خواهان ۲۵ درصد و در میان مستقل‌ها ۳۳ درصد بود.
با توجه به اینکه دموکرات‌ها کنترل مجلس نمایندگان و سنا را در اختیار دارند، این پرسش مطرح شد که کنگره جدید تا چه اندازه می‌تواند حمایت آمریکا از اسرائیل را مورد بازبینی قرار دهد؛ آن هم در شرایطی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در آستانه انتخابات اسرائیل حمایت آشکار خود را از بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، اعلام کرده بود.
کاهش حمایت دوحزبی؟
مارک گینزبورگ، سفیر پیشین ایالات متحده، در گفت‌وگو با القدس العربی پیش‌بینی کرد که با ورود اعضای جدید دموکرات که مخالف تأمین سلاح‌های تهاجمی برای اسرائیل هستند، حمایت دو حزب از اسرائیل در کنگره با کاهش محسوسی روبه‌رو شود.
گینزبورگ در دهه ۱۹۹۰ سفیر آمریکا در مراکش بود و همچنین به‌عنوان معاون مشاور ارشد جیمی کارتر، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در امور خاورمیانه و نیز فرستاده ویژه در امور تجارت و امنیت منطقه مدیترانه فعالیت کرده است.
او گفت: «بسیاری از سناتورها و نمایندگان جدید پیش‌تر مخالفت خود را با هرگونه فروش تسلیحات تهاجمی به اسرائیل اعلام کرده‌اند. با این حال، برخی همچنان از تأمین تسلیحات دفاعی، از جمله سامانه‌های دفاع موشکی مانند گنبد آهنین، حمایت می‌کنند.»
گینزبورگ افزود: «حمایت دوحزبی که اسرائیل تاکنون در کنگره از آن برخوردار بوده، تضعیف خواهد شد؛ اما میزان این تغییر به مواضعی بستگی دارد که کنگره اتخاذ می‌کند و اینکه میان توقف کامل فروش تسلیحات، توقف فروش سلاح‌های تهاجمی و ادامه فروش سلاح‌های دفاعی چه تمایزی قائل شود.»
بزرگ‌نمایی قدرت مترقی‌ها
با این حال، دکتر حسن منیمنه، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با القدس العربی نسبت به بزرگ‌نمایی توانایی جریان مترقی برای تغییر سیاست آمریکا هشدار داد و تأکید کرد که این جریان همچنان در درون حزب دموکرات در اقلیت قرار دارد.
منیمنه گفت: «بدون تردید، تعدادی از مترقی‌ها و کسانی که خود را سوسیال‌دموکرات می‌نامند، پیروز شدند. آن‌ها در مخالفت با نوع روابط مالی و نظامی موجود میان آمریکا و اسرائیل و نیز در محکوم کردن کشتار اسرائیل در غزه، بسیار صریح بوده‌اند و همچنان هستند.»
او افزود: «هرچند این افراد موضعی را بیان می‌کنند که ممکن است در جامعه آمریکا و حتی در میان رأی‌دهندگان حزب دموکرات از حمایت گسترده‌ای برخوردار باشد، اما همچنان به‌عنوان یک اقلیت در حزب دموکرات باقی مانده‌اند و رهبران این حزب خود را با آن‌ها همسو نمی‌دانند.»
وی توضیح داد که تلاش‌هایی برای مهار نفوذ آنان از طریق سوق دادنشان به موضوعاتی چون عدالت اجتماعی و تأکید بر «واقع‌گرایی و عقلانیت» در برخورد با اسرائیل در جریان است.
به گفته او، حزب دموکرات، با وجود اتخاذ مواضع نظری درباره عدم مداخله‌گری و عدالت در سیاست خارجی، در موضوع فلسطین و اسرائیل به حزبی عمل‌گرا تبدیل شده که ضرورت همسویی با سیاست‌های سنتی آمریکا در حمایت از اسرائیل را می‌پذیرد.
منیمنه در ارزیابی افزایش توجه رأی‌دهندگان آمریکایی به مسئله فلسطین گفت جامعه آمریکا در حال تجربه تحولی عمیق است که بازگرداندن آن به وضعیت پیشین برای حامیان روایت اسرائیل آسان نخواهد بود. با این حال، او بر لزوم تفکیک میان مخالفت با اقدامات اسرائیل و پذیرش حقوق فلسطینیان تأکید کرد.
او گفت: «این یک پیروزی برای حقوق فلسطینیان نیست؛ بلکه رد جنایات اسرائیل است. میان این دو تفاوت وجود دارد، حتی اگر در نهایت به نتایج مشابهی منجر شوند.»
به گفته وی، گرایش حدود ۷۰ درصد آمریکایی‌ها به مخالفت با عملکرد اسرائیل الزاماً از درک بی‌عدالتی تاریخی واردشده به فلسطینیان ناشی نمی‌شود، بلکه بیشتر نتیجه مشاهده صحنه‌های خشونت و کشتار در غزه است؛ تصاویری که با برداشت بسیاری از آمریکایی‌ها از نقش کشورشان به‌عنوان مدافع حقیقت و عدالت در تضاد قرار دارد.
منیمنه همچنین با اشاره به موفقیت جریان‌های حامی اسرائیل در محدود کردن فعالیت دانشگاه‌ها و دانشجویان حامی فلسطین، هشدار داد که نباید این تحول را نهایی و برگشت‌ناپذیر تلقی کرد. به گفته او، این نیروها همچنان می‌کوشند اسرائیل را به‌عنوان مدافع تمدن غرب و ارزش‌های جهانی در برابر آنچه «افراط‌گرایی اسلامی» می‌نامند، معرفی کنند.
رابطه ترامپ و نتانیاهو
تحلیلگران آمریکایی معتقدند تحولات کنونی ممکن است بیش از آنکه نشانه بازنگری بنیادین در روابط آمریکا و اسرائیل باشد، به رابطه شخصی و سیاسی میان دولت ترامپ و دولت نتانیاهو مربوط باشد.
گینزبورگ در پاسخ به پرسش القدس العربی گفت این رابطه ممکن است همچنان ادامه یابد، اما در عین حال مخالفت در میان بخشی از جمهوری‌خواهان با نقش نتانیاهو در سوق دادن آمریکا به جنگ با ایران رو به افزایش است.
او افزود: «ترامپ ممکن است همچنان به روابط خود با نتانیاهو پایبند بماند، اما تعداد فزاینده‌ای از جمهوری‌خواهان بر این باورند که نتانیاهو در سوق دادن آمریکا به جنگی بسیار نامحبوب با ایران نقش داشته است.»
وی ادامه داد: «وقتی می‌گویم اسرائیل، منظورم شخص نتانیاهو است؛ کسی که از نگاه این افراد مسئول کشاندن ترامپ به آن جنگ بوده است.»
در مقابل، منیمنه معتقد است افزایش انتقادهای مردمی از اسرائیل الزاماً به معنای تحول مشابهی در ساختار احزاب، به‌ویژه حزب دموکرات، نیست؛ زیرا رهبران سیاسی همچنان حمایت از اسرائیل را یکی از اصول ثابت سیاست آمریکا می‌دانند.
گینزبورگ چشم‌انداز آینده روابط آمریکا و اسرائیل را به نتایج انتخابات اسرائیل و سرنوشت سیاسی نتانیاهو گره زد.
او گفت: «همه‌چیز به این بستگی دارد که آیا دولت مخالفی از دل این انتخابات بیرون خواهد آمد، نتانیاهو در سمت نخست‌وزیر باقی خواهد ماند یا انتخابات جدیدی برگزار خواهد شد.»
منیمنه نیز امکان تغییرات گسترده‌تر را به توانایی نیروهای مترقی در عبور از تلاش‌های مهارکننده در حزب دموکرات و نیز تثبیت تغییرات رخ‌داده در نگرش رأی‌دهندگان آمریکایی وابسته می‌داند.
وی تأکید کرد که مخالفت بخش بزرگی از آمریکایی‌ها با سیاست‌های اسرائیل لزوماً به معنای پذیرش کامل حقوق فلسطینیان نیست و جریان‌های حامی اسرائیل همچنان در تلاش‌اند تا روایت خود را در عرصه عمومی بازسازی کنند.
کمک به اسرائیل
هم‌زمان با این تحولات، اعلام قصد ترامپ برای توقف کمک‌های مالی مستقیم آمریکا به اسرائیل، که حدود چهار میلیارد دلار در سال برآورد می‌شود، بحث‌های تازه‌ای درباره آینده همکاری‌های نظامی دو کشور برانگیخت؛ به‌ویژه پس از آنکه دفتر نتانیاهو اعلام کرد در این زمینه تفاهمی با دولت آمریکا وجود دارد.
بیانیه دفتر نتانیاهو جزئیات بیشتری ارائه نکرد، اما تأکید داشت که اقتصاد اسرائیل «قوی و باثبات» است و گذار از رابطه‌ای مبتنی بر کمک مالی به رابطه‌ای مبتنی بر مشارکت، نشان‌دهنده استحکام، توسعه و انعطاف‌پذیری روابط دو کشور است.
گینزبورگ گفت اعلام تصمیم ترامپ برای پایان دادن به کمک‌ها و حمایت‌های نظامی آمریکا، برای بسیاری از اسرائیلی‌ها شوک‌آور بود؛ به‌ویژه از آنجا که تفاهم‌نامه موجود قرار نبود پیش از سال ۲۰۲۸ منقضی شود.
اما منیمنه نسبت به انگیزه‌های ترامپ ابراز تردید کرد و گفت این اقدام ممکن است پوششی برای انتقال همکاری‌های نظامی و فناوری به سطوحی عمیق‌تر و دور از نظارت‌های مرسوم قانونی باشد.
او افزود: «اگر این سخنان دروغ نباشد، دست‌کم نوعی فریب سیاسی است.» به گفته وی، ایده پایان دادن به کمک‌های مالی سالانه ابتکار ترامپ نبوده، بلکه پیش‌تر از سوی نتانیاهو مطرح شده بود؛ زیرا این کمک‌ها تحت نظارت قانونی قرار دارند.
منیمنه توضیح داد که توقف کمک‌های مستقیم می‌تواند هم‌زمان با ادغام گسترده‌تر ساختارهای نظامی آمریکا و اسرائیل در حوزه‌هایی مانند تحقیقات، تولید تسلیحات، قراردادهای راهبردی، داده‌ها، اطلاعات، هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته صورت گیرد.
به اعتقاد او، چنین روندی ممکن است امکان بهره‌مندی اسرائیل از منابعی بسیار فراتر از کمک‌های رسمی را فراهم کند، بدون آنکه نظارت کنگره بر آن اعمال شود.
محاسبات ونس
درباره مواضع جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، منیمنه معتقد است اظهارات او بیش از هر چیز به محاسبات درون‌حزبی جمهوری‌خواهان و آمادگی برای رقابت‌های ریاست‌جمهوری آینده مربوط می‌شود.
او گفت: «ونس در پی جلب نظر بخشی از افکار عمومی است که با خشونت‌های اسرائیل مخالفت دارند؛ چه در میان جمهوری‌خواهان و چه دموکرات‌ها.»
وی همچنین یادآور شد که ران دیسانتیس، فرماندار پیشین فلوریدا، نیز بخشی از فعالیت انتخاباتی خود را بر انتقاد از جنگ با ایران متمرکز کرده بود، نه بر انتقاد مستقیم از اسرائیل.
ترامپ و سیاست‌های کرانه باختری
گینزبورگ در ارزیابی سیاست‌های اسرائیل نسبت به فلسطینیان، به‌شدت از خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری اشغالی و تلاش برای تصرف اراضی فلسطینی انتقاد کرد.
او گفت: «این را می‌گویم، چون همین دیروز از اسرائیل بازگشتم و یک هفته در آنجا بودم. به‌ویژه از خشونت تروریستی شهرک‌نشینان در کرانه باختری بسیار خشمگین هستم.»
او درباره غزه نیز از ابتکارهایی که با هدف بهبود وضعیت انسانی ساکنان این منطقه مطرح شده‌اند حمایت کرد، هرچند تأکید داشت که مسئله تسلیحات حماس همچنان یکی از عوامل مؤثر در بحث خروج ارتش اسرائیل از نوار غزه است.
گینزبورگ همچنین نسبت به افزایش اعتراض‌ها به سیاست‌های دولت نتانیاهو، چه در آمریکا و چه در داخل اسرائیل، هشدار داد و گفت تشدید خشونت‌ها و وخامت اوضاع در کرانه باختری برای بسیاری غیرقابل‌پذیرش شده است.
او افزود: «بسیاری از آمریکایی‌ها و نیز شماری از اسرائیلی‌ها که خواهان حضور اعراب در دولت آینده اسرائیل هستند، نقش دولت راست‌گرای افراطی اسرائیل در تحولات کرانه باختری را غیرقابل قبول می‌دانند.»
به گفته وی، این افراد از آنچه تحریک‌های دولت نتانیاهو برای تصرف اراضی فلسطینی و تسریع روند الحاق کرانه باختری می‌دانند، خشمگین هستند.
آیا نتایج انتخابات آمریکا منجر به کاهش حمایت از اسرائیل خواهد شد؟ یک دیپلمات و دانشگاهی سابق آمریکایی تحلیل می کند