روسیه چگونه از بحران تنگه هرمز سود برد؟

نفتکش «البهیه» که در بخش جنوبی تنگه هرمز هدف قرار گرفت و طبق داده‌های کپلر (ترافیک دریایی) بدون محموله تجاری در حال حرکت بود. یک نفتکش در جنوب تنگه هرمز (ترافیک دریایی)
مسکو: بزرگ‌ترین برنده بحران هرمز
حملات اخیر اوکراین ممکن است در ایجاد اختلال در بخش کوچکی از ظرفیت پالایش روسیه موفق بوده باشد. تحریم‌های غرب دامنه عملیات شرکت‌های نفتی، بانک‌ها و نفتکش‌های حامل نفت خام را محدود کرده است، اما غرب هنوز نتوانسته مانع یافتن بازارهای جدید برای جذب تولید نفت روسیه شود.
طبق آمار منتشرشده در روزنامه‌های هندی، واردات نفت روسیه توسط هند در ژوئیه گذشته به حدود ۲.۸ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی که نسبت به حدود ۲.۷ میلیون بشکه در ماه ژوئن افزایش یافته است. این امر سهم نفت خام روسیه را به تقریباً ۵۵.۵ درصد از کل واردات نفت هند رسانده است.
این رقم نه‌تنها نشان‌دهنده افزایش تجارت میان دو کشور است، بلکه بیانگر تغییر عمیق‌تری در بازار جهانی انرژی نیز هست. روسیه در هند یک خروجی تقریباً دائمی برای نفت خود یافته و دهلی‌نو نیز در مسکو یک تأمین‌کننده ارزان، بزرگ و ـ مهم‌تر از همه ـ امن‌تر را در زمانی که مسیرهای سنتی کشتیرانی دچار اختلال شده‌اند، پیدا کرده است.
روسیه نفت خام را به هند می‌فروشد، پالایشگاه‌های هند آن را به فرآورده‌های نفتی تبدیل می‌کنند و مسکو سپس بخشی از این فرآورده‌ها را برای جبران کمبود ناشی از کاهش عملیات در برخی پالایشگاه‌های خود خریداری می‌کند.
تنگه هرمز ارزش نفت روسیه را افزایش می‌دهد
هند بیش از پنج میلیون بشکه نفت در روز وارد می‌کند. به‌طور تاریخی، کشورهای خلیج فارس منبع طبیعی تأمین بخش عمده این نیاز بوده‌اند. با این حال، تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و خطرات مرتبط با تنگه هرمز، باب‌المندب و دریای سرخ، ارزش گزینه‌هایی را که از این مسیرها عبور نمی‌کنند افزایش داده است.
این موضوع توضیح می‌دهد که چرا وزیر امور خارجه هند، سوبرامانیام جایشانکار، روسیه را «تأمین‌کننده قابل اعتماد» توصیف کرده و تأکید کرده است که ملاحظه اصلی کشورش همچنان «دسترسی و هزینه نفت خام» است.
برای هند، نفت روسیه دیگر فقط «نفت تخفیف‌دار» نیست، بلکه به بخشی از استراتژی امنیت انرژی آن تبدیل شده است. برای روسیه نیز این بحران تقریباً در زمان ایده‌آل رخ داد و به آن اجازه داد مقادیر بیشتری نفت خام را بدون نیاز به ارائه تخفیف‌های شدید دوره‌های پیشین بفروشد.
اعتصابات اوکراین… و نقش‌آفرینی هند
پیچش طعنه‌آمیز ماجرا اینجاست که بخشی از افزایش صادرات روسیه به دلیل اعتصابات اوکراین است. هدف قرار دادن پالایشگاه‌های روسیه، ظرفیت پالایش را کاهش داد و برخی تأسیسات را از مدار خارج کرد یا مجبور به فعالیت با ظرفیت کمتر نمود. نتیجه، مازاد نفت خامی بود که دیگر نمی‌توانست در داخل کشور پالایش شود و دقیقاً در همین نقطه هند وارد عمل شد.
روسیه به جای کاهش تولید، ذخیره نفت یا فروش آن با تخفیف‌های قابل توجه، توانست بخشی از این مقادیر را به بازار هند هدایت کند. طبق برآوردهای گزارش‌شده توسط رویترز، مسکو همچنین با توجه به تقاضای قوی در آسیا، در حال افزایش صادرات از بنادر غربی خود است.
گویاترین نشانه چرخه‌ای شدن این رابطه چنین است: روسیه نفت خام را به هند می‌فروشد، پالایشگاه‌های هند آن را به فرآورده‌های نفتی تبدیل می‌کنند و سپس مسکو بخشی از این فرآورده‌ها را برای جبران کمبود ناشی از کاهش تولید در پالایشگاه‌های خود خریداری می‌کند. به عبارت دیگر، هند از یک خریدار صرف نفت خام روسیه به بخشی جدایی‌ناپذیر از سیستم نفتی روسیه تبدیل شده است.
غرب در کاهش وابستگی مستقیم خود به نفت روسیه ـ به‌ویژه در اروپا ـ موفق بوده، اما در حذف روسیه از بازار جهانی ناکام مانده است.
میلیاردها دلار به خزانه روسیه سرازیر می‌شود
اگر در ماه ژوئیه روزانه ۲.۸ میلیون بشکه نفت روسیه وارد هند شده باشد، این یعنی هند در یک ماه حدود ۸۷ میلیون بشکه نفت روسیه را جذب کرده است. بر اساس سطح قیمت‌ها و تخفیف‌ها، ارزش تجاری این مقادیر می‌تواند بین ۶ تا ۷ میلیارد دلار در یک ماه باشد.
نکته مهم این است که سود اصلی فقط در حجم فروش نیست.
با افزایش تقاضای هند، تخفیف‌های نفت خام اورال روسیه به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است؛ یعنی مسکو اکنون مقادیر بیشتری را با قیمت بهتر می‌فروشد. مشکل سیاست تحریم‌های غرب دقیقاً همین‌جاست: غرب توانسته وابستگی مستقیم خود را کاهش دهد، اما نتوانسته روسیه را از بازار جهانی حذف کند.
آنچه برای روسیه رخ داده، تغییر در مشتریان، مسیرهای حمل‌ونقل و روش‌های پرداخت است. به جای اروپا، هند و چین به مهم‌ترین بازارهای مسکو تبدیل شده‌اند. به جای اینکه تحریم‌ها صادرات نفت روسیه را خفه کند، بی‌ثباتی در خاورمیانه و نیاز هند به تأمین منابع، یک خروجی اضافی برای مسکو فراهم کرده است؛ خروجی‌ای که به روسیه اجازه می‌دهد درآمدهای نفتی خود را حفظ کند و حتی موقعیتش را در بازار انرژی آسیا تقویت نماید..
منبع الجزیره