ملی مذهبی _مقامات اسرائیلی میگویند نخستوزیر اسرائیل در حال برنامهریزی برای حملهای گسترده بهمنظور اشغال کامل غزه است، اما مخالفتها در داخل دولت شکافهایی را آشکار کرده است.
نشست کابینه امنیتی اسرائیل که قرار بود درباره درخواست بنیامین نتانیاهو برای «اشغال کامل» نوار غزه بحث کند، بهدلیل بالا گرفتن تنشها بر سر عملی بودن این طرح بهتعویق افتاد.
در حالی که مذاکرات آتشبس با حماس متوقف شده، مقامات اسرائیلی به رسانههای داخلی و بینالمللی اطلاع دادهاند که نتانیاهو در حال بررسی اجرای عملیات گستردهای برای بهدست گرفتن کنترل کامل این سرزمین فلسطینی پس از ۲۲ ماه جنگ با گروه حماس است.
با این حال، شماری از فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل و فرماندهان پیشین هشدار دادهاند که این طرح میتواند جان گروگانهای باقیمانده در دست حماس را به خطر اندازد، اسرائیل را بیش از پیش در انزوای بینالمللی قرار دهد و به معنای تحمیل مسئولیت اداره جمعیتی باشد که همچنان نیروهای حماس در آن حضور دارند.
هرگونه اقدام بهسوی اشغال کامل احتمالاً با مخالفت شدید بخش بزرگی از جامعه جهانی روبهرو خواهد شد؛ جامعهای که هماکنون نیز از عملکرد نظامی اسرائیل در غزه بهشدت نگران است.
در حالیکه اسرائیل شامگاه سهشنبه ۶ اوت در نشست شورای امنیت سازمان ملل خواهان افزایش فشارهای بینالمللی بر سازمان تروریستی حماس برای آزادی گروگانها شد، طرح این کشور در مورد “اشغال کامل غزه” نگرانیهای زیادی را برانگیخته است.
میروسلاو ینچا، دیپلمات ارشد و معاون دبیرکل سازمان ملل، تصریح کرد که چنین اقدامی “پیامدهایی فاجعهبار برای میلیونها” نفر خواهد داشت و همچنین جان گروگانهای حماس را که هنوز زنده هستند، به خطر خواهد انداخت.
گدعون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل در مقابل کشورهایی را که اخیرا از به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطینی سخن گفته بودند مورد انتقاد قرار داد و گفت که این کشورها “با این عمل باعث ناکامی تلاشها برای رسیدن به توافق آتشبس شدهاند”.
جلسه شورای امنیت به درخواست اسرائیل به منظور بحث در باره وضعیت گروگانهای باقیمانده در غزه تشکیل شد. ساعر در این جلسه گفت: «بگذارید با صراحت بگویم: این کشورها [با عمل خود] باعث طولانیتر شدن جنگ شدهاند.»
پیشتر فرانسه و کانادا اعلام کرده بودند که قصد به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطینی را دارند. بریتانیا نیز تهدید کرده بود، درصورتی که اسرائیل به جنگ در غزه و درد و رنج غیرنظامیان فلسطینی پایان ندهد، دست به چنین اقدامی خواهد زد.
ویدیوهایی که اخیرا از رام براسلاوسکی و اویاتار دیوید، دو گروگان اسرائیلی، منتشر شد، خشم و واکنشهای زیادی به ویژه در بین متحدان اسرائیل برانگیخت. در این ویدیوها دیده میشود که گروگانها بهشدت لاغر و نحیف شده و در شرایط بسیار بدی به سر میبرند.
میروسلاو ینچا، دیپلمات ارشد و معاون دبیرکل سازمان ملل، در سخنان خود رفتار حماس با گروگانها را محکوم کرد و بر خواست سازمان ملل در مورد آزادی بیقیدوشرط آنان تأکید ورزید.
او در عین حال به وضعیت فاجعهآمیز بیش از دو میلیون فلسطینی که به خاطر عملیات و عملکرد اسرائیل در غزه با قحطی و گرسنگی روبرو هستند، اشاره کرد.
اکثر اعضای شورای امنیت در نشست این نهاد همدردی خود را با گروگانهای اسرائیلی ابراز کردند، اما در عین حال از عملیات و عملکرد جنگی اسرائیل در غزه که به کشته شدن دهها هزار غیرنظامی منجر شده، انتقاد کردند.
ریاض منصور، نماینده تشکیلات خودگردان فلسطینی در سازمان ملل از اسرائیل خواست که به میز مذاکره برگردد. او کشتار هفتم اکتبر ۲۰۲۳ که از سوی حماس انجام گرفته بود را محکوم کرد، اما در عین حال تصریح کرد که این عمل نمیتواند عملکرد اسرائیل در نوار غزه را توجیه کند.
در این میان خبرگزاری رویترز گزارش داده است که در پی دیدار و گفتوگوی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل با مقامات امنیتی ارشد این کشور قرار است که کابینه اسرائیل در روز پنجشنبه ۱۶ مرداد (ساعت ۱۸ به وقت محلی) تشکیل جلسه دهد.
بحث “اشغال کامل غزه”
روز دوشنبه ۴ اوت (۱۳ مرداد) رسانههای اسرائیلی گزارشهایی منتشر کرده بودند که در آنها از قصد نتانیاهو در مورد “اشغال کامل” نوار غزه سخن رفته بود.
سایت خبری “واینت” دوشنبه ۴ اوت (۱۳ مرداد) به نقل از یک مقام بلندپایه نزدیک به نتانیاهو گزارش داد که نخستوزیر اسرائیل گفته است: «تاسها پرتاب شدهاند. ما در پی آن هستیم که نوار غزه را کاملا اشغال کنیم.»
شبکه تلویزیونی “کانال ۱۲” و نشریه جروزالم پست نیز با استناد به اظهارات مقامات دولتی گزارش دادند که کابینه اسرائیل قصد تصویب “استراتژی بهروزشده” برای نیروهای نظامی این کشور را دارد. این استراتژی از جمله انجام عملیات در مناطقی را شامل خواهد شد که به اعتقاد ارتش، گروگانهای حماس احتمالا در آنجا نگهداری میشوند.
شکاف عمیق میان نتانیاهو و مقامات ارشد نظامی
اما روز سهشنبه شواهدی از شکاف عمیق میان نتانیاهو و مقامات ارشد نظامی از جمله ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش پدیدار شد. گفته میشود زامیر با این طرح مخالفت کرده و همین مسئله باعث شده برخی خواستار برکناری او شوند.
نتانیاهو اگرچه در نشست رسمی کابینه امنیتی شرکت نکرد، اما با مقامهای امنیتی دیدار کرد. دفتر نخستوزیر بعداً اعلام کرد که ارتش اسرائیل تصمیمات اتخاذ شده در کابینه را اجرا خواهد کرد.
نتانیاهو روز سهشنبه در جریان بازدید از یک مرکز آموزشی ارتش گفت: «ضروری است که کار نابودی دشمن در غزه را به پایان برسانیم، همه گروگانهایمان را آزاد کنیم و اطمینان حاصل کنیم که غزه دیگر تهدیدی برای اسرائیل نخواهد بود.»
تحلیلگران نظامی در رسانههای اسرائیل نیز بهنقل از برخی منابع دفاعی نسبت به این طرح ابراز تردید کردهاند. یوسی یهوشوا، تحلیلگر امور نظامی در روزنامه یدیعوت آخرونوت نوشت: «گروگانها و شمار زیادی از نیروهای ارتش کشته میشوند و با یک مشکل جدی لجستیکی روبهرو خواهیم شد و آن اینکه کجا باید حدود یک میلیون غیرنظامی ساکن غزه را اسکان دهیم. در حال حاضر اسرائیل مشروعیت لازم برای ادامه جنگ در غزه و ایجاد یک شهر پناهندگان در خرابههای آن را ندارد.»
مقامات اسرائیلی گفتهاند نتانیاهو این طرح را با کاخ سفید در میان گذاشته و تلاش کردهاند حماس را مسئول بنبست در مذاکرات معرفی کنند، اما حماس این ادعا را رد کرده و اسرائیل را مسئول طولانیشدن گفتوگوها دانسته است.
اگرچه دولت ترامپ هنوز در مورد این طرح اظهارنظر نکرده، اما اظهارات فاششده استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در دیدار با خانواده گروگانها در آخر هفته، گمانهزنیها را افزایش داده است.
او گفته که پیشنهاد آتشبس در قبال آزادی نیمی از گروگانها شکست خورده و ترامپ اکنون خواهان «بازگشت همه گروگانها بهصورت یکجا» و نه تدریجی است.
طرحی بیشتر سیاسی تا عملی
طرح نتانیاهو بر این فرض استوار است که اسرائیل با محاصره مناطقی که گروگانها در آن نگهداری میشوند، بتواند با عملیات زمینی آنها را آزاد کند، سیاستی که در طول دو سال گذشته نتیجه چندانی نداشته است.
در شرایطی که سؤالاتی درباره امکانپذیر بودن چنین حمله گستردهای مطرح شده، برخی تحلیلگران گمان میکنند هدف نتانیاهو بیشتر سیاسی است تا عملی و تلاشی است برای جلب رضایت وزرای افراطی که خواهان ساخت شهرکهای یهودی در غزه هستند.
یکی از مقامات فلسطینی نزدیک به مذاکرات گفت که تهدیدهای اسرائیل ممکن است تلاشی برای تحت فشار گذاشتن حماس باشد تا در میز مذاکره عقبنشینی کند. این مقام که خواست نامش فاش نشود به رویترز گفت: «در نهایت، گروههای مقاومت خواهان پایان جنگ و خروج کامل اسرائیل از غزه هستند، نه کمتر.»
از نظر عملی نیز هنوز روشن نیست که اسرائیل توان لازم برای اجرای چنین عملیات گستردهای را دارد یا نه. ارتش اسرائیل با کمبود نیروی انسانی مواجه است و بهدلیل طولانیشدن جنگ، بارها نیروهای ذخیره را فراخوانده است؛ مسئلهای که بحران روانی در میان نیروها ایجاد کرده و مواردی از خودکشی گزارش شده است.
«ایجاد یک منطقه حائل امنیتی»
روز سهشنبه یوآف گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، طی بازدید از نوار غزه از طرحی سخن گفت که شامل اشغال کامل نیست، بلکه حضور دائمی نیروهای اسرائیلی در یک «منطقه حائل امنیتی» در بخشهایی از غزه را پیشنهاد کرد تا از حملات آینده و قاچاق سلاح جلوگیری شود.
او گفت: «این اصلیترین درسی است که از ۷ اکتبر گرفتهایم. همانند دیگر مناطق، در اینجا نیز ارتش باید میان دشمن و شهروندان ما قرار گیرد. نهفقط برای مقابله با دشمن، بلکه برای جدا کردن آن از غیرنظامیان ما.»
تانکهای اسرائیلی نیز روز سهشنبه وارد مرکز غزه شدند، اما هنوز مشخص نیست که این اقدام بخشی از یک عملیات زمینی گستردهتر بوده یا خیر.
مواضع مختلف درمورد طرح «اشغال» غزه
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا روز سهشنبه ۵ اوت گفت نمیتواند بگوید که از طرح اشغال نظامی غزه حمایت میکند یا خیر و تأکید کرد که تمرکز دولتش بر افزایش دسترسی به غذا در این سرزمین است.
وی به خبرنگاران گفت: «میدانم که هماکنون تلاش میکنیم مردم را تغذیه کنیم. اما در مورد بخشهای دیگر، واقعاً نمیتوانم چیزی بگویم. این موضوع اساساً به اسرائیل بستگی دارد.»
یک مقام ارشد سازمان ملل، اواخر سهشنبه هشدار داد که گسترش عملیات نظامی اسرائیل در داخل غزه «میتواند پیامدهای فاجعهباری برای میلیونها فلسطینی داشته باشد» و جان گروگانهای باقیمانده را بیشتر به خطر اندازد.
میروسلاو یِنچا، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور اروپا، آسیای مرکزی و قاره آمریکا، در جلسه شورای امنیت گفت: «هیچ راهحل نظامی برای درگیری در غزه یا درگیری گستردهتر فلسطین و اسرائیل وجود ندارد.»
گِنگ شوانگ، نماینده چین در سازمان ملل نیز نگرانی عمیق خود را نسبت به این طرحها اعلام کرد و گفت: «ما از اسرائیل میخواهیم فوراً چنین اقدامات خطرناکی را متوقف کند.»
او خواستار آتشبس شد و از کشورهایی که نفوذ دارند خواست گامهای ملموسی برای تحقق آن بردارند.
