مریم میرزاخانی مسئله ای را جلو دید ما می گذارد.دختری با استعداد که با سرمایه ملی در ایران درس خوانده است به کشورش دین دارد برای تحصیل به امریکا می رود اما آنجا ماندگار می شود چرا؟
رهبری نظام در مورد مرگ او سکوت می کند از نظر خودش حق دارد چرا که مریم در سرزمین دشمن برای دشمن خدمت می کرد.رهبری نظام تمدن اسلامی می خواهد از نظر او مریم باید به ایران باز می گشت و به کشور خدمت می کرد این خدمت هم به نفع نظام هم است.
این توقع هم درست است ،هم نادرست. اما چرا درست است؟
هر فرد به سرزمین خود تعلق دارد این تعلق دلایل گوناگون مادی و معنوی دارد. مریم چرا به ایران باز نگشته است در صورتی که باید به این آب و خاک خدمت می کرد.این ماندگاری در غرب برای همه سوال ایجاد می کند.اما چرا این توقع نادرست است؟
حکومت ایران نخبه کش است نه نخبه پرور . حکومت ایران خودی و غیر خودی دارد . حکومت ایران یه غیر خودی ها سخت می گیرد مریم هم دلایل فردی داشته و هم دلایل جمعی مریم به خانواده ای نزدیک بوده است که این خانواده رنج های های را دیده یا درک کرده اند که حکومت بر سر آنان آورده است.همین برخورد رسمی با مریم که نامش را آوردند اما رسمش را نه.خلاصه مریم رسمی و خانواده ای و تباری دارد و هم دوستانی که حکومت آن دوستان را خودی نمی داند مانند پدر مریم که خودی نیست. راستی مریم در امریکا دفن شد اما چه کسی بر او نماز خواند نامش ممنوعه است چرا؟
بی گمان مریم با خود اندیشیده است که آیا من در تحقیق خود در ایران آزاد خواهم بود ؟ این دلایل باعث شده مریم به ایران باز نگرد تا ایران از علمش محروم شود از قبیل مریم فراوان هستند.حال او رفته است دیگرانی که خارج از ایران هستند چه می شوند؟
این را باید مسئله کرد تا شاید حل شود.
