هئیت تحریریه روز نامه رای الیوم که در لندن منتشر می شود موضوع چرخش حزب نهضت تونس را مورد ارزیابی قرار داده و در سرمقاله آن به نکات قابل توجهی پرداخته که زوایای مبهم حزب النهضه را روشن می کند. به همین خاطر من آن را به فارسی بر گرداندم شاید این چرحش او برای ما نیز بی فایده نباشد :
شیخ راشد الغنوشی، رهبر حزب النهضة تونسی وارد یک “ماجراجویی” در تاریخ سیاسی و دور شدنش از“اخوان ” گردید ، زمانی که حزب او در مسیری متفاوت ازاعتقاد و ایدئولوژی سابق خود قرار گرفت و به طور کامل تغیر جهت داد و تصمیم گرفت آن را تبدیل به یک حزب سیاسی مدنی نماید. در ضمن این حزب شبیه به “عدالت و توسعه” ترکیه، خواهد شد و برای مهیا کردن زمینه آن در تونس به خصوص برای آماده شدن برای انتخابات پارلمانی در سال 2019 دور خیز می کند. به ویژه اینکه رقیب واقعی در مقابل او نیست. در نتیجه شیخ راشد به دنبال بهره بردن ار تجربه ترکیه و رهبری آن، رجب طیب اردوغان است .
دهمین کنفرانس نهضت کار خود را روز دوشنبه گذشته به پایان رساند، این کنفرانس زمینه ای را مهیا کرد تا تصمیمات محوری وغیره منتظره ای گرفته شود ،تمامی آن تصمیمات بر اساس عملگرایی و لیرالیسم استوار است ، در ضمن تمامی اعضای حزب در آن گردهمایی حضور داشتند و به این مصوبات رای دادند وآن مصوبات عبارتند : جدایی حرکت سیاسی از تبلیغات دینی ویا جدایی مسجد ازدولت. در هیمن راستا بود که این اقدام به آسان کردن حق عضویت وشروط آن از جمله التزامی نبودن دین برای عضویت در جزب وجهت گیریهای جدید آن منتهی شد که عبارتند از تغییر الویتهای ایدولوژیک وسیاسی و دست کشیدن و تاکید نکردن بر هویت عربی واسلامی برای مصالحه در آن کشور ودرمقابل بر هویت تونس و بر روی موضوعاتی چون نیاز مندیهای شهروندان مثل شغل و امنیت ، مبارزه با تروریسم وفساد تاکید گردید.
درانتخابات پارلمانی در سال 2014 برای اولین نشانه های این تغییر در آن حزب مشاهده شد. نهضت از نامزدی بسیاری نامزدهای لیبرال که در حزب عضویت نداشتند حمایت کرد، و شش تن از آنها به پارلمان که درلیست نهضت قرار داشتند راه یافتند و ( نهضت)) در دولت ائتلافی رای آورد،وتنها وزارت خانه کار بود که سخت ترین وزارتخانه ها است و کمترین فرصت برای موفقیت آن در این کشور وجود دارد. از طرفی در تونس یک میلیون بیکار وجودارد و اکنون هدف این است برای ثبات آن درکشور کاری صورت گیرد.
جالب این است که رئیس جمهور تونس محمد باجی قائد سبسی مشتاق به شرکت در کنفرانس نهضت و خواستار سخنرانی در آن شده بود، و این در خواست او با تشویق از طرف اعضای شرکت کنند ه مواجه گردید و این نوع عمل سیاسی در کار سیاسی و حزبی سابقه دارد. از سوی دیگر نهضت مخالف حزب “ندای تونس” است. این حزب حاکم را رئیس جمهور السبسی تاسیس کرده و رهبری آن “به طور ضمنی” در دست ایشان می باشد.
از همه مهمترتفاهم میان شیخ الغنوشی ورئیس جمهور السبسی باعث گردید تا امنیت برای تونس به ارمغان آورد ه شود و در صورتی که همسایگان تونس در شرایط بی ثباتی وفروپاشی اقتصادی قرار دارند ، این مشکلات طبق نظر اکثریت ناظرین باعث تحرکات ضد انقلابی است.
هنگامی که سردبیر روزنامه “رای الیوم،” عبدالباری عطوان با آقای محمد باجی قائد سبسی در خانه ساده اش که در نزدیکی کاخ قرطاج قرار دارد ودر مه 2015 با اودیدار نمود و در مورد ماهیت رابطه وائتلا ف با شیخ الغنوشی از او جویا گردید، او پاسخ داد: تصویر کنونی «نهضت غیراز آن است تا حالا بوده.
این تصویری است که در خارج از کشور وجود دارد. من این موقعیت حزب نهضت را برای غربی ها در دیدار های که با آنها داشته ام روشن کردم. حزب نهضت اکنون معتدل و واقع گرا است و من به شیخ الغنوشی با صراحت گفتم که در مقابل شما دو انتخاب وجود دارد.آرامش و ثبات برای تونس، و خارج شدن از تنگنا و یا تکرار تجربه مصر در این کشور. او گفت که در دیدار با شیخ غنوشی با او به تفاهم وهمکاری در این زمینه رسیده است و این که الغنوشی انتخاب کرده که از تنگنا خارج گردد، و هم چنین به نعهد اتش وفادار باقی خواهد ماند .
رئيس جمهور السبسی در سخنرانی اش گفت که او تردید برای شرکت دراین کنفرانس داشت ، علی رغم شک او در این مورد ولی او تصمیم به شرکت در این کنفرانس گرفت. با وجود بسیاری از انتقاداتی که از سبسی صورت می گرفت او موضوعی را در این سخنرانی برجسته کرد وگفت که باید از اعمال صورت گرفته درس آموخت و نهضت باید درست و اساسی ، اصول تغییر یافته و تصویب شده را در عمل پیاده نماید و این هشداری است به نهضت چون در محافل تونس نسبت به تصمیمات این حزب با شک و تردید بسیاری نگاه می شود.
شیخ الغنوشی در دو دوره به عنوان رئيس و دبیر کل حزب نهضت انتخاب شد. این دو انتخاب یک رفراندوم برای رهبری او بود و تغییراتی که در پشت سر آن تغییرات قرار داشت 80 درصد آرا را تشکیل می دهد. این به این معنی است که اکثریت قریب به اتفاق اعضای حزب به مصوبات دور ی از اسلام سیاسی و قطع رابطه با “اخوان المسلمین” را تائید کردند و از منافع تونس و مردم آن که بالاتر از همه ملاحظات دیگر می باشد حمایت و در جهت آن گام برداشتند. پس اقدام به مدیریت کامل گذشته نهضت را در دستور کار خود قرار دادند واز طرفی یک صفحه جدید ی در مسیر نهضت باز کردند.
سيد الفرجاني یکی از رهبران برجسته نهضت است. او با رویکرد ی نو به نهصت می نگرد، البته او در چارچوب محدود کلمات به را به کار می برد. این موضوع به آن خاطر است که نهضتیها از تحرکاتی ضد انقلابی که در مصر رخ داد می ترسند ، بی توجه به این مورد که همین موضوع باعث می شود تا آنها را به سمت زندان یا فروپاشی ببرد. این سخنانی است که به او نسبت می دهند. او اسلام ایدئولوژی برنامه ی روشمند برای حکومت داری نمی داند. بلکه اسلامی بودن زبان خوبی می داند برای نقد حکومت نه اداره آن. “
مطمئنا این تغییر وجهت گیری منجر به شکاف درمیان اعضای نهضت خواهد شد و جناح تندروی آن از زیر عبای او خارج خواهد شد، به ویژه پس از توسعه یافتن دایره حق عضویت در این حزب، وعلاوه بر این مواد جدید، صد ماده دیگر به منشور داخلی اضافه شد: منع اعضای شورا ازاقدام به تبلیغات دینی ( به صورت خطابه در مسجدها ) و یا پیوستن آنها به سازمان های خیریه. انتظار می رود پنج عضو نهضت در راس آنها شیوخ صادوق شورو و حبیب لوزی استعفا دهند، چرا که آنها ترجیح می دهند همچنان در نقش دعوت دینی به کار خود ادامه دهند اما با توجه به سیاست باز و جدید حزب این انتظار می رود که مخالفان در دو سال آینده چند برابر شوند و دست به انشعاب بزنند.
این تصمیم او”یک ماجراجویی” بسیار خطرناکی است که شیخ الغنوشی آن را ارائه داد ، ودر ضمن این حرکت او نشان داد که ایشان فرد شجاع و سرسختی است اما این یک سرمایه گذاری مخاطره آمیز است با توجه به این که متحد او سبسی رئیس جمهور (87 ساله) است اکنون اکثریت جامعه مدنی تونس به نهضت اعتماد ندارد و این تغییرات را به طور جدی در نهضت نگاه نمی کند ودر آن شک دارد. از طرفی زنان تونس نقش بزرگی در زندگی سیاسی آن کشوردارند، همینها بودند که رئیس جمهور السبسی رابه کاخ قرطاج ریئس جمهوری آوردند . ( با پیروزی یک میلیون و 800 هزار رای، که.یک ملیون 200 هزار رای متعلق به زنان بود که به سبسی دادند ) ، و از طرفی تقریبا زنان بسیار محدودی به نهضت رای دادند.
از تناقضات این ماجراجویی غنوشی آن است که بسیاری از اسلام گرایان تندرو و اخوان مسلمین وطرفداران آنها از این چرخش غضب آلود خواهند شد،اکنون بسیاری از لیبرالها به و به ویژه لیبرالهای تونسی ازاین چرخش خشنود نخواهند گردید.
بسیار سخت است که راجع به این تحول شگفت زده در ایدولوژی حزب نهضت والویتهای سیاسی و اعتقادی آن به پیش داوری پرداخت، پس تصمیمات تاریخی غنوشی دشمنان ودوستانی را به وجود خواهد آورد. ما دراین روز نامه بر این باوریم که غنوشی دوستنانش پیش از دشمنانش خواهند بود.
