شرایط کنونی تقابل بین ایران و آمریکا

با گذشت نزدیک به سه ماه از فروپاشی یادداشت تفاهم اسلام آباد هنوز هیچ نشانه ای که حاکی از احتمال بازگشت دو طرف به میز مذاکره و حرکت در جهت احیای یادداشت تفاهم یا ترتیباتی جایگزین برای حل صلح آمیز مناقشه باشد، در افق مشهود نیست. پنجره ای که در پی اعلام طرحی از سوی سردار دکتر محسن رضایی در ۲۸ شهریور باز شد، به نظر می رسد که بسته شده است. ترامپ در ۳ مهر در مصاحبه ای اعلام کرد که طرح ایران را رد کرده است. با این حال، ایران اعلام کرد که همچنان منتظر پاسخ رسمی دولت آمریکا از طریق میانجی ها خواهد ماند. این پاسخ در ۷ مهر از طریق قطر دریافت شد و سخنگوی دولت نیز از ارائه آن توسط آقای عراقچی به دولت خبر داد. اما تا امروز (۱۰ مهر) جزئیات آن توسط مقامات ایرانی اعلام نشده است. در این فاصله ترامپ باردیگر بر ناکافی بودن طرح ایران تاکید کرد. آنچه که در مورد واکنش آمریکا به طرح ایران محتمل است این است، که احتمالا طرف آمریکایی طرح را اصلاح کرده و مطالبات خود را بر آن افزوده که معلوم نیست مورد قبول ایران هست یا نیست.
مروری بر محتوای طرح ایران نشان می دهد که ایران همچنان بر مواضع خود در خرداد گذشته مصر است. محتوای طرح ایران اگر چه رسما اعلام نشده، اما از سخنان برخی مقامات چنین بر می‌آید که محتوای طرح همان محتوای یادداشت تفاهم اسلام آباد است؛ با دو تفاوت: نخست اینکه ایران مذاکره جدیدی را غیرلازم می داند و مذاکره در مورد برنامه هسته‌ای را در صورت اجرای شرایط ایران ممکن می داند. این شروط که مقامات ایران در طرح خود اعلام کردند، عبارت بودند از: خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله در لبنان، خاتمه محاصره دریایی، لغو تحریم نفتی و آزادی سپرده‌های ایران. بر اساس طرح قرار بود که بعد از تکمیل اجرای این شروط توسط آمریکا، ایران بعد از ۷ روز تنگه هرمز را باز کند. روشن نیست که آیا از جزئیات مربوط به بازگشائی تنگه هرمز در طرح صحبت شده است یا خیر. این جزئیات بسیار مهم است؛ چرا که آمریکا خواستار بازگشت تنگه به وضعیت قبل از جنگ است. شروط اعلام شده در طرح تازگی نداشت و قبلا در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد مبنای کار بود. دکتر رضایی در مصاحبه اعلام کرده بود که نظر به بدعهدی همیشگی آمریکا، اینبار ابتدا باید شروط ایران را محقق شود و بعد ایران اقدام به بازگشائی تنگه هرمز کند. تفاوت دوم طرح جدید با تفاهم اسلام‌آباد در زمانبدی آن بود. طرح دوره زمانبندی ۶۰ روزه یادداشت تفاهم را در یک دوره یکی دو هفته‌ای فشرده کرده بود.
▪️نکته مهم در طرح ایران این بود که مطابق آن آمریکا باید صرفا در ازای بازگشائی تنگه هرمز (حتی اگر قرار بود که مطابق نظر آمریکا انجام شود) بخش مهمی از اهرم‌های مذاکراتی خود را واگذار کند. اگر چه مشابه همین گزاره در یادداشت تفاهم هم مطرح بود و آمریکا در آن سند لغو کامل تحریم نفت و محصولات پتروشیمی ایران و آزاد کردن سپرده های ایران و چند امتیاز مهم دیگر را صرفا در ازای بازگشائیی تنگه هرمز پذیرفته بود، اما در شرایط کنونی، ترامپ مدعی است که آمریکا خود راسا و در عمل اقدام به بازگشائی تنگه کرده است.
🔸برخی از مراجع مستقل مانند موسسه کپلر مدعی شده‌اند که نفت صادراتی کشورهای عربی خلیج فارس در روزهای اخیر تقریبا به حد نفت صادراتی آنها در دوره قبل از جنگ ۴۰ روزه رسیده و در هفته آخر سپتامبر حدود ۱۶.۳۳ میلیون بشکه نفت از طریق تنگه هرمز صادر شده که شامل نفت شش کشور شورای همکاری و عراق می شود. اگر حذف نفت صادراتی ایران از تنگه هرمز را که انجام نمی شود، در نظر بگیریم، نفت صادراتی از طریق تنگه ظاهرا به نزدیک رقم مربوطه در دوره قبل از جنگ رسیده است. در این محاسبه میزان نفتی که از طریق خطوط لوله ها صادر می شود، محاسبه نشده است. اگر گزارش کپلر صحبت داشته باشد، معنی آن این است که تنگه هرمز تقریبا برای صدور نفت باز شده است. البته دو نکته مهم در این رابطه مطرح است: یکی اینکه مداخله نیروی نظامی آمریکا برای این منظور ضروری است و معلوم نیست که آمریکا تا کی می تواند ادامه دهد و دوم اینکه روشن نیست که وضعیت صدور دیگر اقلام صادراتی و وارداتی از طریق تنگه به چه صورتی است.
https://cutt.ly/ryn3JzBX
#ایران_فردا