بحران در مرز ترکیه و سوریه در یکی از وخیم ترین نقاط خود قرار دارد. توپخانههای دو طرف علیه یکدیگر در مقاطعی شلیک میکنند. ظاهرا نبرد میان ترکیه و سوریه تنها به یک جرقه نیاز دارد. اما آیا این نبر د به همین سادگی است؟ در حال حاضر جامعه بین الملل بنا به دلایل ویژه از جمله بحران اقتصادی، انتخابات آمریکا و پیامدهای ناگوار یک جنگ منطقهای علاقهای به مشارکت در نبردی مستقیم با رژیم اسد ندارد. شاید این عدم علاقه دست ترکها را برای برخورد قاطعانه با این رژیم بسته است.
ترکیه برای اینکه ضربه نهایی را به سوریه وارد کند با محدودیتهایی ساختاری روبروست. اقتصاد این کشور در دوران اسلامگرایان رشد قابل توجهی داشته و شاید با ادامه روند موجود، اردوغان را در آینده در قامت رئیس جمهور ترکیه ببینیم. یک جنگ هزینهزا میتواند تمام دستاوردهای اقتصادی اسلامگرایان محافظه کار ترکیه را به باد دهد. به ویژه اینکه سوریه می تواند به پایگاهی برای پ ک ک تبدیل شود تا از این کشور حملات علیه نظامیان ترک سازماندهی شود.
از طرفی جامعه بین الملل نیز رغبتی برای درگیری مستقیم با سوریه ندارد و به خصوص آمریکا در این زمینه از همه محتاط تراست. «سونر کاگاپتای» مدیر برنامه تحقیقاتی ترکیه در موسسه واشنگتن برای سیاست در خاورمیانه است. او در روزنامه نیویورک تایمز گزینههای موجود ترکیه برای برخورد با سوریه را بررسی کرده و به این محدودیتها اشاره کرده است. اما وی در پایان با مقایسه ترکیه و بوسنی سالهای 1990 هشدار داده اگر جهان برای نجات سوریه دیر بجنبد این کشور به پا یگاهی امن برای جهادیها تبدیل خواهد شد و هر چه فضا رادیکال تر شود میدان برای گروه های جهادی مانند القاعده بازتر میشود. این نویسنده هشدار داده سوریه این پتانسیل را دارد که به سرنوشت افغانستان دچار شود.
.ممتنمتن کامل این ترجمه به شرح زیر است:
ترکیه نخستین کشوری است که از زمان آغاز شورش در سوریه در بهار 2011 عملیات نظامی مستقیمی را علیه دولت بشار اسد انجام داده است. تنش میان ترکیه و سوریه همچنان در سیر صعودی خود قرار دارد. به گونه ای که در هفته اخیر دولت ترکیه 25 هواپیمای اف 16 در یک پایگاه هوایی نزدیک مرز با سوریه مستقر کرد و روز چهار شنبه نیز یک هواپیمای سوری را در آنکارا وادار به فرود کرد. کمک نظامی (روسیه) به دمشق در جریان بازرسی از هواپیما توقیف شد.
بمباران ها در امتداد مرز ترکیه وسوریه وضعیت وخیمی به خود گرفته است. رژیم اسد در حال مبارزه با ارتش آزاد سوریه در نزدیکی مرز با ترکیه است؛ جایی که شهرها و روستاها شدیدا بمباران می شوند. هدف گیری دقیق توپخانه بسیار مشکل است و ارتش سوریه نیز این دقت را ندارد. به علاوه مناطق بی شماری از شورشیان درست در کنار مرز ترکیه قرار دارند. در نتیجه حتی اگر سوری ها تلاش کنند سرزمین ترکیه را بمباران نکنند باز هم این احتمال وجود دارد با یک سهل انگاری ضررهای فراوانی را متحمل شوند، سهل انگاری که می تواند مانند 3 اکتبر باعث کشته شدن شهروندان ترک شود، زمانی که توپخانه سوریه یکی از شهرهای مرزی ترکیه را هدف قرار داد.
به همان اندازه که گلوله های سوری به خاک ترکیه شلیک می شوند آنکارا نیز پاسخ می دهد. همچنان که رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه گفت «هر چند ترک ها جنگ نمی خواهند اما جنگ نزدیک است.» وضیعت اگر وخیم تر شود ترکیه به یکی از سه پاسخ ممکن فکر می کند:1- ادامه بمباران ها 2- حملات بین مرزی 3- یک حمله واقعی.
1-نخستین پاسخ آنکارا تداوم وضعیت فعلی است یعنی هر وقت سوریه ترکیه را هدف قرار می دهد آنکارا نیز بمباران های مرزی خود را افزایش می هد و این حرکت نیروهای سوری را در نزدیکی مرز ترکیه تضعیف می کند و این امکان را برای ارتش آزاد سوریه فراهم می کند خلا موجود در این مناطق را پر کند. این پاسخ نمی تواند به نقطه تعیین کننده و اطمینان بخشی برسد اما می تواند به ایجاد مناطق امن برای ارتش آزاد منجر شود.
2-دومین پاسخ می تواند ترکیبی از بمباران ها با حملات بین مرزی برای هدف قرار دادن مبارزان کرد در سوریه باشد. اینجا سیاست ترکیه صرفا به سوریه محدود نمی شود و به رویکرد حزب کارگران کردستان (پ ک ک) و شاخه سوریاش یعنی «اتحاد دموکراتیک برای وحدت» نیز بستگی دارد. پ ک ک برای ترکیه یک تهدید حیاتی است و هر چند که شاخه سوری حزب پ ک ک اعلام کرده قصد مبارزه با ترکیه را ندارد اما قبلا در شهرهایی از سوریه که نزدیک مرز ترکیه قرار دارند فعال بوده است. اگر مبارزان کرد، سوریه را پایگاهی برای انجام عملیات علیه ترکیه انتخاب کرده باشند ارتش ترکیه قاطعانه واکنش نشان خواهد داد همچنان که در شمال عراق بعد از حاکمیت صدام حسین به این نوع عملیات ها قاطعانه پاسخ داد. مدل شمال عراق می تواند برای آنکارا با هدف جلوگیری از تسلط کردها بر شمال سوریه عملی باشد.
3- اما اگر در نهایت برخوردها در مرزها افزایش یابد و به مرگ تعداد بیشتری از ترک ها منجر شود ترکیه می تواند فراتر رود و مانند آنچه که در سال های 1970 در قبرس انجام داد حمله محدودی را برای مهار بحران سازماندهی کند. در آن سال ها ترکیه منتظر ماند تا در مورد کمک آمریکا و جامعه بین الملل به قبرس مطمئن شود. وقتی که این کمک عملی نشد ترکیه ابتکار عمل را به دست گرفت و نیروهایش را در این جزیره پیاده کرد.
ناتو پیش از این اعلام کرده بود که از ترکیه در برابر سوریه دفاع خواهد کرد با این وجود اگر ترکیه به این نتیجه برسد که جامعه بین الملل کمکی برای دفع تعرضهای سوریه نخواهد کرد میتواند گزینه قبرس را عملی کند. عبدالله گل رئیس جمهور ترکیه روز 8 اکتبر اعلام کرد امکان تحقق بدترین سناریوها وجود دارد و جامعه بین الملل بهتر است خیلی زود واکنش نشان هد.
ترکیه در بین این سناریوها به سناریوی قبرس علاقه ای ندارد. جنگ در مقیاس وسیع با منافع ترکیه سازگار نیست به ویژه اگر این کشور مجبور شود این سناریو را بدون همکاری آمریکا اجرا کند. اجرای بند 5 منشور ناتو که طبق آن از سایر کشورهای عضو درخواست می شود از کشور مورد تهاجم واقع شده دفاع کنند نیز بسیار دشوار است. این بند تنها یک بار در تاریخ ناتو عملی شده و آن هم بعد از حملات یازده سپتامبر بود. به علاوه اینکه کشورهای اروپایی مانند فرانسه چندان تمایلی به دفاع از ترکیه ندارند. جنگ یکجانبه ترکیه علیه سوریه می تواند آمریکا را خشمگین کند و موجب خشم ایران و روسیه شود .
اجرای گزینه شمال عراق نیز احتمالا باعث خشم آمریکا نخواهد شد اما ترکیه را بیشتر از گذشته در معرض حملات پ ک ک قرار خواهد داد، حتی این حملات می تواند مورد حمایت ایران نیز قرار گیرد. به نظر می رسد تهران پ ک ک را برای تنببه ترکیه در قضیه سوریه تشویق کرده است. حملات سنگین می تواند به اقتصاد ترکیه آسیب برساند و از سویی محبوبیت اردوغان را کاهش دهد.
با این شرایط برای ترکیه تنها گزینه موجود بمباران در پاسخ به گلولههای توپخانه سوریه خواهد بود. هر چند که این گزینه نیز بحران سوریه را حل نخواهد کرد. تنها یک تحریم کارآمد تسلیحاتی و یک حمله چند جانبه می تواند شهروندان سوری را از قتل عام محافظت کند.
هزینه دخالت در سوریه می تواند بسیار بالا باشد اما اگر کشتارهای غیر نظامیان بدون وقفه ادامه یابد هزینه آن برای همه ملت ها افزایش خواهد یافت. در زمان فعلی سوریه به طرز عجیبی به بوسنی سال های 1990 شبیه شده است زمانی که جهان هیچ تحرکی را برای پایان دادن به کشتار مسلمانان انجام نداد و جهادیها که برای مبارزه راهی این کشور شده بودند تلاش کردند مسلمانان را بر خلاف ذهنیت لائیک بوسنیایی متقاعد کنند جهان آنها را تنها گذاشت و آنها با جهادی ها وضعیت بهتری خواهند داشت. جامه بین الملل در بوسنی قبلا از اینکه خیلی دیر شود دخالت کرد . اگر سوریه رادیکال شود این کشور به پناه گاه جهادی ها تبدیل خواهد شد و و عادی کردن این وضعیت می تواند به نمونهای از کار سیزیفی تبدیل شود. در این مورد افغانستان خود مثال گویایی است.
سایت ملی – مذهبی محلی برای بیان دیدگاه های گوناگون است.
