تنش بین عربستان و حوثی‌ها؛ افزایش سرعت تشدید بحران منطقه‌ای و برهم خوردن محاسبات ترامپ درباره ایران

روز گذشته آژیرهای هشدار در شهر ینبع عربستان، واقع در ساحل دریای سرخ، به صدا درآمد و ساکنان را به پناه گرفتن واداشت. موشک حوثی‌ها که به سمت این شهر ساحلی شلیک شده بود، با موفقیت توسط یک باتری «پاتریوت» متعلق به نیروهای یونانی مستقر در منطقه ــ بخشی از ابتکار همکاری امنیتی میان عربستان سعودی و یونان ــ رهگیری شد. اما در مورد دفاع از تأسیسات نفتی «آرامکو» در شهر جیزان، موفقیت کمتری حاصل شد و طبق تصاویر منتشرشده، این تأسیسات هدف ضربه‌ای مستقیم و شدید قرار گرفت.
حمله حوثی‌ها در پاسخ به بمباران تأسیسات ارتباطی عربستان سعودی در شهر ساحلی الحدیده ــ تحت کنترل حوثی‌ها ــ انجام شد، هرچند از هدف قرار دادن خود بندر اجتناب کردند. این کارزار حدود دو هفته پیش آغاز شد؛ زمانی که دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن تصمیم گرفت باند فرودگاه صنعا، پایتخت، را بمباران کند تا از فرود هواپیمای حامل علی خامنه‌ای جلوگیری کند. این هواپیما در نهایت مجبور شد در فرودگاه الحدیده فرود آید. روز بعد، حوثی‌ها به فرودگاه شهر ابها در عربستان حمله کردند و یک هفته بعد، در ۲۰ ژوئیه، اعلام کردند که بر کشتی‌ها و نفتکش‌های سعودی در دریای سرخ که عازم عربستان بودند، محاصره دریایی اعمال خواهند کرد.
این نخستین بار بود که آتش‌بس شکننده امضا شده میان حوثی‌ها و عربستان در سال ۲۰۲۲ به‌طور جدی نقض می‌شد. ایران اکنون تهدید می‌کند که یمن را به‌عنوان بخشی از کارزار خود علیه ایالات متحده از طریق همسایگان عرب بازگشایی خواهد کرد و تنگه باب‌المندب را به‌عنوان حلقه تکمیلی محاصره تنگه هرمز و فشار بر عرضه جهانی نفت و گاز وارد معادله می‌کند.
حوثی‌ها می‌گویند محاصره کشتیرانی در دریای سرخ بخشی از سیاست «محاصره در برابر محاصره» است که عبدالملک الحوثی، رهبر این جنبش، در واکنش به بسته شدن نسبی فضای هوایی فرودگاه صنعا اعلام کرد. آنها تأکید می‌کنند این محاصره فقط علیه عربستان سعودی است، گویی موضوعی جانبی است که ارتباطی با جنگ میان ایران و آمریکا ندارد؛ در حالی که عربستان قربانی اصلی و مستقیم این محاصره است.
عربستان سعودی پس از بسته شدن مسیر صادرات نفت خود در خلیج فارس، خط لوله نفتی ابقیق در شرق کشور را به ینبع متصل کرد؛ مسیری که روزانه حدود ۴.۵ میلیون بشکه نفت از آن صادر می‌شود. خروجی ینبع تاکنون به عربستان اجازه داده بود نفت مشتریان شرق آسیا را تأمین کند و همچنین از طریق کانال سوئز و خط لوله زمینی مصر ــ که سینا را به اسکندریه متصل می‌کند ــ نفت را به اروپا برساند.
این مسیر محدودیت‌هایی دارد، زیرا نفتکش‌های غول‌پیکر نمی‌توانند با ظرفیت کامل از کانال سوئز عبور کنند، اما همچنان جایگزینی مناسب برای مسیر بسته‌شده در تنگه هرمز محسوب می‌شود. با محاصره دریای سرخ توسط حوثی‌ها، مسیر جنوبی ینبع به سوی کشورهای آسیایی عملاً بسته شده است. توقف صادرات نفت عربستان قیمت جهانی نفت را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد و درگیری عربستان ـ حوثی‌ها به‌سرعت در حال تبدیل شدن به بحرانی ژئوپلیتیکی است که روند جنگ علیه ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بحرانی که به نظر می‌رسد با تصمیم ترامپ برای «گوش دادن» به پیشنهاد ایران درباره ازسرگیری مذاکرات مرتبط باشد.
یادآوری این نکته ضروری است که عربستان سعودی از دوره‌ای آرامش نسبی برخوردار بود که از ماه آوریل، پس از امضای تفاهم‌نامه میان ایالات متحده و ایران، آغاز شد. اگرچه ایران بعدها حملات خود به سایر کشورهای خلیج فارس را از سر گرفت، اما عربستان از فهرست اهداف حذف شد. این پس از آن بود که بن‌سلمان در ماه مه به رئیس‌جمهور آمریکا اطلاع داد اجازه نخواهد داد خاک عربستان برای حمله به تنگه هرمز در چارچوب عملیات آزادی دریانوردی مورد استفاده قرار گیرد.
در پاسخ، ایالات متحده تهدید کرد حضور نظامی خود در عربستان را کاهش خواهد داد و حتی عرضه هواپیماهای رهگیر را متوقف می‌کند، اما تحریم عربستان همچنان پابرجا ماند. در ۱۸ ژوئیه، ایران به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان حمله کرد و هنوز مشخص نیست چه کسی یا چه عاملی پشت تصمیم اجرای آن بوده است. اگر این تغییر استراتژی بود، چرا ایران تنها به یک حمله بسنده کرد؟ شاید ایران تصمیم گرفته باشد مأموریت حمله به عربستان را به حوثی‌ها واگذار کند تا بدون تحریک مستقیم ریاض، فشار بر آمریکا را افزایش دهد.
حسام رادمان، تحلیلگر یمنی و عضو مؤسسه مطالعات استراتژیک صنعا در عدن، می‌گوید تحرکات حوثی‌ها علیه عربستان از جنگ قدرت در داخل رژیم ایران میان طرفداران دیپلماسی و فرماندهان ارشد سپاه و حامیان آنها در جریان سیاسی رادیکال ناشی می‌شود. او یادآور می‌شود که ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ از فعال کردن نقش حوثی‌ها خودداری کرد و سیاست علی لاریجانی ــ مشاور امنیت ملی که در ماه مارس بازداشت شد ــ را دنبال کرد؛ سیاستی که تأکید داشت ایران باید برای جنگ آماده شود و همزمان تمام تلاش خود را برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک با تکیه بر حمایت کشورهای خلیج انجام دهد.
تحولات سیاسی ایران از ماه فوریه، به‌ویژه ترور رهبر معظم انقلاب، علی خامنه‌ای، علی لاریجانی و دیگران، توازن جدیدی در قدرت ایجاد کرده است و موقعیت و نفوذ مجتبی خامنه‌ای نیز نامشخص است. نتیجه تضاد میان آنچه رادمان «مکتب الوحیدی» (به نام احمد الوحیدی، فرمانده سپاه) می‌نامد و شخصیت‌های «عمل‌گرا» مانند رئیس‌جمهور مسعود بازشکیان، محمد قالیباف رئیس تیم مذاکره‌کننده، و عباس عراقچی وزیر خارجه، هنوز روشن نیست.
به نظر نمی‌رسد الوحیدی با مذاکرات مخالفت کند، اما معتقد است تهران می‌تواند شرایط خود را با استفاده از بازدارندگی نظامی و فشار بر همسایگان تحمیل کند. در مقابل، مخالفان او به دنبال احیای تفاهم‌نامه معلق و استخراج دستاوردهای اقتصادی مهم هستند. به گفته رادمان، این فقط نزاع بر سر شیوه مذاکرات نیست، بلکه بخشی از مبارزه برای شکل دادن به توازن قدرت داخلی ایران پس از پایان جنگ است.
با این حال، این تحلیل منافع مستقل حوثی‌ها را نادیده می‌گیرد؛ گروهی که پیش‌تر نشان داده‌اند کاملاً تابع دستورهای ایران نیستند. هفته‌هاست که مبارزه قدرت سیاسی در ساختار تحت کنترل حوثی‌ها جریان دارد و به درگیری‌های مسلحانه منجر شده است؛ درگیری‌هایی که به کشته شدن فعالان برجسته، رهبران قبایل و چهره‌های سیاسی انجامیده است. همزمان، رژیم حوثی که با بحران شدید اقتصادی روبه‌روست، کارزار خشونت‌آمیزی علیه گروه‌های مخالف غیرنظامی به راه انداخته است..
منبع القدس العربی