اما این کوتاه نقد را اوردم تا وارد مصداق شوم.
مصداق این سخن هم روشنفکری دوره اصلاحات است که در حکومت ایران عده ای به جای ریمون ارون نشستند یعنی روشنفکر ارگانیک بودند اما افکار سارتری داشتند اما موقعیت و منافع ریمون ارونی. این ویژگی به اصلاح طلبی ضربه زد چرا که در موضع قدرت و حکومت نشستن و مانند روشنفکر منتقد سخن گفتند در درون حکومت هم هراس ایجاد کرد.
حجاریان و دوستانش در روزنامه صبح امروز چنین بودند. روزنامه ای که در چپ زدن دست همه را از پشت بسته بود. در حالیکه این نوع رفتار از روشنفکر بیرون حکومت شاید قابل قبول بود اما از روشنفکری که رانت دارد و امکانات درون حکومتی جای تعجب داشت. که از جمله این برخوردها نقد براندازانه هاشمی بود. که مورد مخالفت سحابی که منتقد جدی هاشمی بود قرار گرفت.
این روشنفکران که حلقه کیانی نام داشتند سخنرانی های حداکثری و رادیکال در دانشگاه می کردند. در صورتی که امثال حجاریان مشاور رئیس جمهور بودند.که حتی کار و عمل حداقلی در حکومت خاتمی به راحتی ممکن نبود.
هم چنین این نحله در بحث نظری تا سقف ازادی می رفتند اما در میدان عمل خودی و غیر خودی داشتند.که شاهد مثال ان فراوان است. نتیجه این رفتار شکست همان اصلاح طلبی به شیوه پروژه بود. در اتتخابات مجلس ششم در لیست جبهه مشارکت حتی نام علیرضا رجائی قرار نگرفت.
در جریان آن ترور ناجوانمردانه حجاریان ،اگر یک بیرون حکومتی چنین می شد جان سالم به در نمی برد و کشته می شد خوشبختانه حجاریان به دلیل توجه حکومت توانست زنده بماند اگر چه درد می کشد.
اما در میانه این رفتار سارتری- آرونی، تجربه و رفتار سحابی هم بود روشنفکر مسئول که زمانه را بشناسد و ترجمه ای عمل نکند.
سحابی معتقد بود شریعتی هم اگر در این شرایط بود چنین می کرد. یعنی با توجه شرایط ،مسولانه عمل می کرد. سحابی سیاسی – روشنفکر منتقد حکومت بود اما تناسب درون قوای حکومت را درک می کرد.امروز روشنفکرانی هستند که این گونه عمل می کنند . که بیرون از حکومتند اما منتقد ولی توازن قوا را می شناسند.کنشگر سیاسی هم نیستند.
قبل از سحابی ما تجربه خلیل ملکی را داریم.خلیل ملکی روشنفکری مسول بود که تئوری او را مفتون نکرده بود بلکه تجربه هم داشت سحابی هم شاید می دانست که اگر چه تئوری بنیادین برای این نوع روشنفکری ندارد اما روشنفکری مسئول است.
روشنفکر مسئول در بیرون حکومت کارش سختر است. او می دانست که حریم امثال حجاریان را ندارد اما در نقادی و هم در توجه به موقعیت خاتمی دقت داشت . می دانست که این رفتار روشنفکر ترجمه ای را خوش نمی آید اما مطابق تجربه اش عمل می کرد تا تئوری زده عمل نکند. این کار را بسیاری از روشنفکران درون حکومت انجام ندادند.
سخت است هم زندان روی و پست نخواهی و هم بی حرمتی ببینی اما مطابق تجربه ات عمل کنی .
این تجربه چه بود در قسمت سوم پی می گیریم.
حال نکته این است که روشنفکر ایرانی سارتری یا ارونی یا در جستجوی تجربه بومی و ملی.
