اگرکسی با تاریخ عمومی ایران سر و کار نداشته و تنها با شیوه حکومتگری در واپسین روزهای دوره ی قاجار آشنا باشد پی می بردکه چه مایه انحطاط و فرومایگی بر اثر حکومتهای جبار در این سرزمین حکمفرما بوده و چه اندازه ظلم و آزار و جور و کشتاراز سوی شاه گرفته تا حاکمان شهرها و روستاها رواج داشته است بدان گونه که مردم پریشان روزگار به جان و مال و ناموس خود درامان نبوده اند. افزون بر این فقر و بیماری و قحطی و آشوبگریهای محلی و بسیاری از دردهای درمان ناپذیر جسمی و روحی روزگار مردم را به تباهی میکشانده است. نهضت مشروطیت بود که به سان یک مائده ی آسمانی بر قحطی زدگان آزادی و آسایش فرود آمد و دلاوری غیرت مندان وطن بود که درخت کهنسال بیدادگری را از ریشه برافکند و نهال آزادی را بر جایش نشاند. انقلاب مشروطه سرآغاز پیشرفتهای آرمانی مردم برای درک تجدد و ترقی بود و اگرچه این نهضت در مسیر خود دچار فترت گردید اما غیر از آزادی پاره ای ازهدفهای ترقیخواهانه اش در پرده کتمان نماند. هرچند مطلوب و آماج مشروطیت طرد حکومت فردی و سلطنت استبدادی بود اما آنچه از مفهوم آن برداشت می شود و در هر گونه حکومتی از جمله جمهوری صادق است تامین دموکراسی و اصلاحات مملکتی و صداقت گفتار و کردار و اتخاذ سیاستهای بخردانه براساس منافع ملی ست.