طی دو سال اخیر پنج دانشمند ایرانی که با برنامه هستهای این کشور در ارتباط بودهاند مورد سوء قصد قرار گرفته و چهار نفر کشته شدهاند.آخرین قربانی این سوء قصدها مصطفی احمدی روشن بود که بامداد چهارشنبه 21 دی ماه سال جاری (11ژانویه 2012) بر اثر انفجار بمبی که به خودرو وی چسبانده شد به قتل رسید. منابع اطلاعاتی غربی که از آنها نامی به میان نیامده با تأکید بر شباهتهای موجود بین ترور احمدی روشن با موارد مشابه اخیر، سازمان اطلاعات و عملیات ویژه اسرايیل ـ موساد ـ را عامل ترور اخیر میدانند. در همین راستا هم یکی از مقامات ارشد اسرايیلی با چهرهای متبسم عنوان کرده است که: «آری، یکی دیگر. من برای او ناراحت نشدم.»
اولین پرسشی که در این راستا به ذهن میرسد این است که چرا احمدیروشن ترور شد؟
برخی معتقدند که مرگ او، دیگر دانشمندان ایرانی را دلسرد و همینطور حکومت ایران را از پیگیری تحقیقات هستهای خود منصرف خواهد کرد، شاید هم وسیلهای برای جلوگیری از وقوع نزاع بزرگتری باشد. در 22 دی ماه سال 88 (12ژانویه 2010) مسعود علیمحمدی استاد فیزیک دانشگاه تهران به هنگام بیرون آمدن از منزلش بر اثر انفجار یک بمب کنترل از راه دور کشته شد. در 8 آذر 89 (29 نوامبر2010) مجید شهریاری و فریدون عباسیدوانی از دیگر دانشمندان هسته ای ایران به شیوه مشابهی(چسباندن وسیله انفجاری به خودرو) در یک روز مورد سوء قصد قرار گرفتند که در اثر آن شهریاری کشته شد، اما عباسی جان سالم به در برد و هم اکنون ریاست سازمان انرژی اتمی ایران را در اختیار دارد. در اول مرداد90(23ژوئیه 2011) هم داریوش رضایینژاد در کنار خانه خود در تهران در سوء قصدی ازسوی سرنشینان یک موتورسیکلت به قتل رسید، هر چند ارتباط او با برنامه هستهای ایران همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد، اما آنچه به عنوان یک معما باقی مانده چرایی ترور دانشمندان هستهای ایران نیست، بلکه سازماندهندگان این اقدامات است و اينكه چه اشخاص و یا سازمانهایی مسئول کشتهشدن احمدیروشن و همینطور سه دانشمند دیگر ایرانی هستند؟ پاسخ این پرسش به احتمال زیاد اسرايیل است.
دولت اسرايیل از سال 1948، اهداف مهمی را ترور کرده است. اسرايیل کشوری کوچک اما دارای ارتشی قدرتمند است و نیروی نظامی آن به ظاهر ماهیتی تدافعی دارد. به گمان مقامهاي اسرايیلی، این کشور در احاطه دشمنان بالقوه قرار دارد و اقدام نظامی آشکار دربردارنده ریسک سیاسی بالایی است، از این رو مدتهاست که با استفاده مؤثر از سازمانهای اطلاعاتی خود درصدد متعادلکردن این نابرابری برآمده است. بسیاری موساد را کارآمدترین سازمان اطلاعاتی در جهان میدانند که در انجام ترور بسیار کارکشته است.
بیشک ترور احمدیروشن عملیاتی پیچیده بود که با دقت و مهارت طرح شد و به اجرا درآمد. عملیات ترور چند ثانیه بیشتر به طول نینجامید، درحالیکه احمدیروشن در کنار محافظ و راننده خود در اتومبیل نشسته بود یک موتورسیکلت به خودرو وی نزدیک میشود. براساس گزارش شاهدان، فرد ماسکداری که ترک موتور نشسته بود به درون اتومبیل نگاه میکند تا مطمئن شود که احمدیروشن در داخل خودرو است. پس از شناسایی، بمب مغناطیسی را به اتومبیل چسبانده و موتورسیکلت به سرعت از محل دور میشود. دقیقاً 9 ثانیه بعد بمب منفجر و دانشمند هستهای ایران در دم کشته میشود. محافظ او نیز پس از مدت زمان کوتاهی در بیمارستان جان خود را از دست میدهد.
پس از این رخداد و با توجه به بهرهگیری از روشهای مشابه در این سوءقصدها، ایران بلافاصله انگشت اتهام خود را به سمت ایالاتمتحده و اسرايیل نشانه گرفت و امریکا هم در مقابل هرگونه دخالت در ترور احمدیروشن را رد کرد. ایالاتمتحده قاطعانه در برابر بلندپروازیهای هستهای ایران ایستاده، اما دولت این کشور ترجیح میدهد با اعمال تحریمهای شدیدتر از توسعه تحقیقات هستهای ایران جلوگیری کند. در همین راستا هم واشنگتن تلاشهای جهانی را در جهت سنگینترکردن تحریمهای اقتصادی ایران، با هدف تغییر مسیر برنامههای هستهای این کشور هدایت میکند. این در حالی است که اسرايیل نهتنها سابقه انجام چنین ترورهایی را در پرونده دارد، بلکه دارای انگیزه زیادی هم برای دستزدن به چنین اقداماتی است. از سوی دیگر این کشور هیچگاه نقش پیشرو خود را در اقدامات پنهانی برای کندکردن برنامه هستهای ایران انکار نکرده است. مقامهاي اسرايیلی معتقدند در صورت دستیابی ایران به سلاح هستهای، اسرايیل هدف اصلی آن کشور خواهد بود.
درحالیکه مقامهاي ایرانی همواره تأکید کردهاند برنامه هستهای این کشور صلحآمیز است و در این راستا هم از حمایتهای روسیه و چین بهرهمند هستند، قدرتهای غربی میگویند اجازه نخواهند داد ایران به سلاحهای هستهای دست یابد. دان شاپیرو(Dan Shapiro) سفیر امریکا در اسرايیل در گفتوگويی با روزنامه اسرايیلی معاریو(Ma’ariv) عنوان کرده که: «رئیسجمهوری با صراحت گفته که از دستیابی ایران به سلاحهای هستهای جلوگیری خواهد کرد. بهترین راه هم در این راستا تحریمهای اقتصادی است. حکومت ایران باید بین برنامه هستهای و حیات اقتصادی خود یکی را انتخاب کند. ما تحریمها را تشدید کردهایم و در آینده هم فشار را بر ایران افزایش خواهیم داد. ما هنوز به اهداف خود نرسیدهایم.» درنهایت این پرسش مطرح میشود که قدرتهای غربی میتوانند توسعه برنامه هستهای ایران را کند و یا از آن جلوگیری کنند؟
مطمئنا تحریمها براقتصاد ایران تأثیرگذار بوده، اما تاثیر آنها بر کندکردن برنامه هستهای ایران نامشخص است. اگر مدارکی بهدست آید دال بر اینکه ایران به ساخت سلاح هستهای نزدیک شده، به احتمال زیاد اسرايیل و شاید امریکا دست به اقدام نظامی علیه ایران بزنند که به جنگ خواهد انجاميد. باراک اوباما هم تأکید کرده که برای توقف برنامه هستهای ایران همه گزینهها روی میز است و هر احتمالی ممکن است. بنابراین به نظر میرسد از دیدگاه مقامات اسرايیلی تنها راه جایگزین، انجام عملیات ترور باشد، به این امید که با هدف قراردادن دانشمندان هستهای ایران، برنامه هستهای این کشور کند و شاید متوقف شود. هرچند بسیار بعید به نظر میرسد ایران در برابر چنین اقداماتی از برنامه هستهای خود صرفنظر کند.
سایت ملی-مذهبی محلی برای ارائه دیدگاههای گوناگون است.
