پنج شنبه ۳ام آبان ۱۳۹۷ , ساعت: ۱۱:۰۸کد مطلب : 109678 نسخه قابل چاپ

قولِ ثابتِ دکتر یزدی بر سنت الهی

نقطه‌ی آغازین حرکت ابراهیم یزدی را جهت اتخاذ طریق به سوی حیات طیبه، در این نکته می‌توان یافت که هویت ملی خود را انتخاب کرده بود، البته با آگاهی تمام. به این معنا که من در ایران متولد شده‌ام، ایرانی هستم، و باید دَین خود را نسبت به میهنم ادا کنم. موانع پیشرفت آن را به درستی بشناسم و در رفع آنها نهایت توان خود را به کار گیرم. در هرجایی از دنیا که بتوان این هدف را بهتر به نقطه-ی مطلوب رسانید، باید به همان‌جا رفت و حرکت معکوس را پی گرفت! بر همین اساس دکتر یزدی هرگز ایران و هویت ملی خود را به‌دست فراموشی نسپرد و تمامی امکانات آسایش و رفاه خود را در آمریکا فرو نهاد، حتی فرزندان خود را، و حیات پرنشاط خود را وقف هویت ملی خود کرد.

خود را مسلمان می‌دانست؛ یعنی پای‌بند به تمامی اصول و مبانی از ارکان و احکام، اما در چارچوب قرآن. به همین جهت بخشی از وقت خود را صرف مطالعات و ارتباطات اسلامی‌ کرده، بر پیکره‌ی دانش دینی آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان و دکتر شریعتی و در بخش‌هایی نیز آیت‌الله مطهری، کوشش‌های موسعی را در راستای تقریب مذاهب اسلامی به بار نشانید و دوستان بسیاری را از اهل سنت پیرامون این تفکر، یعنی ضرورت همگرایی مسلمان‌ها و کاهش اختلافات فرقه‌یی و اتحاد در ابعاد جهانی، گردآورد. این گونه اقدامات، هرچند در زمان خود مفید و مؤثر بود، اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و اعمال سیاست‌های نادرست، می‌توان گفت که نه تنها مواجه با شکست شد، بلکه آثار پیشینی آن هم ضایع گشت! اما دکتر ابراهیم دست از این عقیده برنداشت و همواره بر ضرورت تحکیم روابط بین کشورهای اسلامی، در دو بعد دینی و سیاسی تأکید می‌نمود، و شدیداً با عمده کردن اختلافات شیعه و سنی مخالفت جدی داشت و جهان اسلام را به عنوان یک پیکر تلقی می‌کرد.

هویت سیاسی دکتر یزدی است که بر پایه‌های دو هویت پیش گفته، یعنی ملی و دینی، شکل گرفته است. و چون این دو پایه به طور اصولی و اعتقادی بنا شده است و اصول همیشه در سنن الهی و نظام هستی ثابت و تغییرناپذیرند و آیه‌ای را که در صدر کلام آوردم، متضمن همین معناست، ابراهیم هم، تا پایان عمر، بر این سه هویت استوار باقی ماند، و برای حفظ آنها نهایت جهد خود را به‌کار برد و بر این سه قول، ثبات یافت. وقتی انسانی توانست حیات ملی، دینی و سیاسی خود را این چنین بسازد، سازه‌یی قابل اعتماد و اتکا و مورد اطمینان می‌شود و این همان است که خدای تعالی از سه رکن اساسی ایمان، از انسان می‌طلبد؛ ایمان به خدا، ایمان به آخرت و عمل صالح.
نهضت آزادی ایران، که دیگر اکنون از چارچوب یک حزب و شخصیت‌های آن خارج شده، و به یک نهاد فکریِ استوار بر همان سه اصل و سه پایه مبدّل شده و در سراسر ایران بال خود گسترانیده، این رشد و نفوذ را ناشی از همان اتخاذ قول ثابت می‌داند و می‌بیند که کسانی چون آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان، دکتر سحابی، دکتر یزدی و سایر اصحاب بر آن اصرار ورزیدند و پای فشردند تا به ثمر نشست، هرچند هنوز راهی دراز در پیش دارد تا به هدف منشود و مقصد متعالی برسد.
قول ثابت البته به این معنا نیست که کسی قولی را اتخاذ نماید، هرچند غلط، و یک عمر بر آن راه رود به خطا. بلکه مراد خدای تعالی در کتاب کریمش از قول ثابت، سنت‌های لایتغیر الهی است در نظام هستی. و اینها همان قول‌هایی است که اتخاذشان موجب رشد و تعالی انسان، خانواده و جامعه می‌گردد. پس اگر کسی عمری را بر اساس دروغ و ظلم و تجاوز و عدوان بسر برد، موجبات خذلان و رسوایی خود را فراهم آورده و جامعه‌ی خود به فساد و تباهی کشانده است. موجب دوام چنین راهبردهای ناصواب، فقط توسل به ابزارهای نادرست و نابود کننده است.

گفتمان «قول ثابت» در دنیا و آخرت که باعث می‌گردد خدای تعالی صاحبان و حاملان آن را ثابت‌قدم گرداند، چیزی نیست جز همان سنت‌های حاکم بر نظام هستی. مثلاً «راستی» در گفتار و عمل، یک قول ثابت است، آزادی‌خواهی و سلب نکردن حقوق حقه‌ی آدمی یک سنت است، عدالت‌خواهی و مقابله با بیداد، یک سنت الهی است. اگر این اصول و سنت‌ها در سپهر اندیشگی وی استقرار یافت، حرکت او بر حول محور یکتاپرستی است، و جز به رشد و تعالی همه‌جانبه‌ی آحاد جامعه نمی‌اندیشد.
من دکتر یزدی را در این چارچوب ارزیابی می‌کنم و او را به این اخلاق می‌ستایم. او توانست در چارچوب نهضت آزادی ایران، این گفتمان را تبدیل به یک جنبش فکری دائمی، پویا و سازنده گرداند.
ایران فردا


حوزه :
برچسب ها :

مخاطبان محترم، سایت ملی-مذهبی از دریافت نظرات سازنده شما برای بهبود کیفیت مطالب استقبال می کند. انتقادهای شما و راهکارهایتان می تواند تحریریه سایت را در افزایش کیفیت مطالب کمک کند.

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.