چهارشنبه ۲۶ام شهریور ۱۳۹۳ , ساعت: ۱۱:۰۶کد مطلب : 67274 نسخه قابل چاپ

طالقانی؛ منادی دین رحمانی

گرامی داشت نام و راه و اندیشه طالقانی نه یک امر تشریفاتی،بلکه ضرورتی انکار ناپذیر است. در شرایطی که منطقه خاورمیانه و کشورهای همسایه شرقی و غربی ایران در آتش خشونت و فرقه گرایی افراطیون و بنیاد گرایان مذهبی طالبان،القاعده و داعشی های وحشی و ضد بشر و صهیونیستهای غاصب اسرائیلی علیه مردم مظلوم فلسطین بنام دین می سوزد

سی و پنجمین سالگشت رحلت آیت الله طالقانی را که سیمای اسلام مدارا و مروت، اسلام رحمانی و انسانی،اسلام آزادی و برابری،اسلام دموکراتیک و حقوق بشربود،به علاقه مندان و پیروان و همفکرانش تسلیت می گویم.گرامی داشت نام و راه و اندیشه طالقانی نه یک امر تشریفاتی،بلکه ضرورتی انکار ناپذیر است. در شرایطی که منطقه خاورمیانه و کشورهای همسایه شرقی و غربی ایران در آتش خشونت و فرقه گرایی افراطیون و بنیاد گرایان مذهبی طالبان،القاعده و داعشی های وحشی و ضد بشر و صهیونیستهای غاصب اسرائیلی علیه مردم مظلوم فلسطین بنام دین می سوزد،بازخوانی اصول فکری و قرائت طالقانی از دین برای آشنایی بیشتر مردم با سیمای واقعی دین ضرورتی د وچندان می یابدکه به بعضی از آنها اشاره ای گذرا می نمایم.

۱-حق حاکمیت مردم بر سرنوشت: مشارکت و نقش مردم در اداره امور کشور از طریق انتخابات آزاد،عادلانه ودموکراتیک با حضور همه نیروهای سیاسی،قومی و مذهبی ،رجوع به آراء مردم در مسائل مختلف و مهم کشورو نیز نهادینه شدن شوراها در همه سطوح تصمیم گیری از اساسی ترین مبانی اندیشه سیاسی آیت الله طالقانی است.فریاد او برای شوراها وضرورت شرکت همه سلیقه‌ها در تشکیل مجلس خبرگان قانون اساسی در حافظه تاریخی ایرانیان هرگز فراموش نخواهد شد.

۲-آزادی: آزادی بیان،عقیده،مذهب،احزاب و گروههای سیاسی،مذهبی،اقوام،زنان و جوانان و بویژه آزادی منتقدان و مخالفان از تاکیدات همیشگی مفسر بزرگ قرآن بود.او به استناد آیه “لا اکراه فی الدین” اعلام کرد”اسلامی که ما می شناسیم اسلامی که از متن قرآن و سنت پیامبر سرچشمه گرفته هیچگونه آزادی را محدود نمی کند.هر جمعیتی که بخواهد آزادی مردم را در انتقاد و بحث محدود کند اسلام را نشناخته است” او در دفاع از آزادی تحقیق و اندیشه تا بدانجا پیش رفت که محدود کنندگان آزادی پژوهش را ضد انسان می دانست و می گفت:”هر مذهبی و مکتبی که بشر را در محدوده خودش نگهدارد و آزادی فکر و اندیشه را از او بگیرد و محدودش کند این مکتب ضد بشر است.آن مکتبی مکتب انسانیت و بشریت است که به همه در فکر کردن در خارج از محدوده مذهب و مکتب آزادی بدهد.” اکنون مقایسه کنید نگاه مبلغان و مفسران رسمی دین را با نگاه ایشان از دین.میان ماه من تا ماه گردون/تفاوت از زمین تا آسمان است .

۳-استبداد ستیزی: طالقانی را باید از مصلحان دینی و اجتماعی-سیاسی ای دانست که بر خلاف آنانکه مستبد ستیزند،با استبداد تحت هر نامی به ستیز پرداخت او را باید در تاریخ معاصر از قهرمانان مبارزه با “استبداد دینی”و استبداد سیاسی”دانست.به باور طالقانی مبارزه با استبداد دینی به مراتب سخت تر از مبارزه با استبداد سیاسی است بهمین جهت او ۶۰ سال پیش در پاورقی کتاب “تنبیه الامه و تنزیه المله”علامه نائینی استبداد دینی را خطرناکترین نوع استبداد نامید.(رک تنبیه الامه صص۲۱-۱۲۰) زنده یاد طالقانی در آخرین خطبه نماز جمعه‌اش در بهشت زهرا چند روز قبل از رحلتش نسبت به استبداد پشت پرده بنام دین هشدار داد و گفت: گروه گرایی و فرصت طلبی و تحمیل عقیده و یا خدای نخواسته استبداد زیر پرده دین را کنار بگذاریم و بیائیم با مردم،با دردمندها با رنج کشیده‌ها با محرومها همصدا شویم ”

۴-تاکید بر رهایی انسان از بندگی غیر خدا و شخص پرستی: طالقانی توحید را به معنای آزادی بشر و شرک را اسارت و تحقیر انسان بدست نظامهای خود کامه و مستبدین می دانست.در نگاه او عبادت صرفا انجام مناسک نیست بلکه روح و باطن عبادت رهایی و اخلاقی شدن انسان است او می گوید:”عبادت و بندگی خدا یعنی رستن از هر بندگی و شرکها،و گرنه خدا بندی ندارد که مردم را به بند بکشد.این افراد بشر و مکتبها هستند که با مرید و مراد بازی‌ها سعی می کنند فکر و اندیشه مردم را در بندهای خود محدود نگهدارند.شخص پرستیهاست که می خواهند مردم را به بند بکشند.همه اینها شرکند.قرآن می گوید خدا را عبادت کنید تا از بندگی هر بنده ای،هر پدیده ای و هر قدرتی آزادشوید” ۵-جامعه سالم در پرتو تحول اخلاقی و اجتماعی مردم:در نگاه طالقانی تحول اجتماعی و نو سازی انسان مقدم بر تغییر نظام سیاسی و مهمتر و تعیین کننده تر از آن است او در تفسیر سوره عبس در این مورد مبسوط سخن گفته است .در واقع به بیان امروزین استراتژی طالقانی برای ساختن جامعه سالم و به تعبیر او جامعه مبتنی بر قسط،معطوف به جامعه مدنی است تا معطوف به نظام سیاسی و این نکته بسیار پند آموزی برای کنشگران فکری و سیاسی این برهه از تاریخ ایران می باشد.نکته قابل توجه این است که طالقانی نه بعنوان یک مصلح سیاسی بلکه عمدتا به عنوان یک عالم، مصلح و محیی دینی پس از آزادی از زندان در آبان ۵۷ بلافاصله به مسجد هدایت بر می گردد و از تاریخ۲/۹/۵۷تا۲۸/۱۰/۵۷ طی شش جلسه تفسیر آیه ۲۵ سوره حدید به تبیین هدف پیامبران می پردازد وآزادی مردم و تحول روحی و اخلاقی آنها رامهمترین هدف می داند و می گوید”بگذارید صدای ما به همه جا برسد.صدای ما آزادی انسانها و زدودن استبداد و استعمار و دنباله‌ها و عوارض و آنچه که ناشی آن شده است می باشد،یعنی تزکیه روحی و فکری و اخلاقی و اجتماعی این ملت”منش ،بینش و روش طالقانی و بویژه سعه صدر مثال زدنی‌اش در تحمل دگر اندیشان و رواداری و مدارای او در مواجهه با همه جریانات و سلیقه‌ها الگوی زنده و زیبایی برای همه دینداران و سیاست ورزان است. امید که این شخصیت کم نظیر را قدر بشناسیم و با عمل به روش نیکویش او را گرامی بداریم.روحش شاد و راهش پر رهرو باد

منبع: جرس


حوزه :

مخاطبان محترم، سایت ملی-مذهبی از دریافت نظرات سازنده شما برای بهبود کیفیت مطالب استقبال می کند. انتقادهای شما و راهکارهایتان می تواند تحریریه سایت را در افزایش کیفیت مطالب کمک کند.

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.