یکشنبه 20th نوامبر 2016 , ساعت: 05:11کد مطلب : 99408 نسخه قابل چاپ

سیانور برشی کوچک از فازی مهم در حد بضاعت زمانه !

کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سرکوب قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ گسست بزرگی را میان چگونگی تحقق آرمانهای نسل جوان آزادیخواه و عدالت جو با روشهای مبارزاتی پیشینیانشان بوجود آورد . به گونه ای که آنان ادامه مبارزه با حکومت استبدادی را از طریق شیوه های قانونی که تا آن روز به¬کار گرفته شده بود ، ناممکن می¬دانستند . در اواخر سال ۱۳۴۳ افراد و گروههای مخالف رژیم پهلوی با نقطه نظرهای مختلف به نتیجه واحد مبارزه مسلحانه رسیده بودند .

اواسط مهر ۱۳۴۳ دادستان نظامى، خبر کشف حزب ملل اسلامى را اعلام کرد. در اعلامیه دادستانى گفته شده بود : گردانندگان حزب ظاهرا هدف کلى جمعیت را تشکیل دولت واحد اسلامى نشان داده اند. .حزب مزبور مبادرت به تهیه اسلحه از کشورهاى خارج نموده و داراى ۵۵ عضو بوده که براى ۸ نفر تقاضاى اعدام و براى بقیه تقاضاى مجازات حبس از ۳ سال تا حبس ابد شده است..»

در سال ۱۳۴۵ جبهه آزادیبخش ملى «جاما» توسط دکتر کاظم سامى، پزشک روان شناس و مبارز قدیمى تشکیل شد .

در سال ۱۳۴۸ حدود ۲۰۰ تن از اعضاى منشعب حزب توده سازمان انقلابى کمونیستهاى ایران را سازمان دادند و در بهمن ۱۳۴۹ با حمله چریکهاى گروه جنگل به پاسگاه ژاندارمرى سیاهکل، اولین برخورد مسلحانه بین چریکها و نیروهاى دولتى آغاز گردید .

فکر تغییر شیوه مبارزه و توسل به نبرد مسلحانه، منحصر به گروههاى مخالف رژیم در داخل کشور نبود. نیروهاى اپوزیسیون در خارج از ایران متاثر از انقلابهای الجزایر و کوبا و نیز جنبش آزادی بخش فلسطین نیز درصدد انجام اقداماتى پیرامون مبارزه مسلحانه علیه رژیم برآمدند. بدین ترتیب جنبش مردم ایران وارد فاز جدیدی گردید .

گروههایی را که به اتخاذ مشی مسلحانه مبادرت ورزیده بودند ، را با توجه به سوابق سیاسى، ترکیب سازمانى و تاریخ شروع فعالیت آنها مى توان به شش گروه تقسیم کرده¬اند:

۱- سازمان چریکهاى فدایى خلق ایران،

۲- سازمان مجاهدین خلق ایران

۳- سازمان پیکار (منشعب از مجاهدین خلق)

۴- گروههاى اسلامى که عبارت بودند از: ابوذر (تاسیس در نهاوند)، گروه شیعیان راستین (در همدان)، گروه الله اکبر (در اصفهان)، گروه الفجر (در زندان قصر)، گروه صف، گروه منصورون، گروه مهدویون، گروه موحدین و….

۵- گروههاى کوچک مارکسیست مانند سازمان آزادیبخش خلقهاى ایران، گروه لرستان، سازمان آرمان خلق.

۶- گروههاى کوچک دیگرى مانند طوفان، سازمان انقلابى حزب توده، حزب دموکرات کردستان، سازمان چپ جدیدى به نام گروه اتحاد کمونیستها.

جنبش مسلحانه در ایران بر پایه تلقی بنیانگزاران آن از ناکامی مشی جبهه ملی و حزب توده ایران از سویی و سرکوب جنبش توده ای ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ از سوی دیگر شکل گرفت . اما این فصل از تاریخ معاصر ایران تاکنون ناشناخته و نانوشته باقی مانده و نیازمند پژوهش ها و بررسی های بیشتر است. در این رابطه به جز اسناد و مدارک رسمی و نیز برخی سخنرانیها و مقالات پراکنده عناصر حاضر در جنبش مسلحانه در خارج از کشور ، منابع دیگری در دسترس نیست .

در یک دوره خاص از شرایط جهانی و منطقه ای و داخلی که جامعه ایران قرار داشت شکلی آرمانی از زیست شکل می گیرد که دهه ۴۰ و ۵۰ را از خود متاثر می سازد . جوانان نخبه ایرانی که سودای تغییر در سر داشتند نیز به این آرمان پردازی جلب و به سمت آن گرایش پیدا می کنند . این که این مدل از مبارزه و این مدل از زیست آرمانی در سپهر آن دوران چگونه بود و بر جامعه ایران در زمان خود و بعد از آن و مشخصا انقلاب ۵۷ و حوادث رفته بر مردمان این سرزمین چه تاثیرات مثبت و منفی نهاد، میتواند محل پژوهش های بسیار باشد . قاعدتا بازشناسی این بخش از مبارزات تاملی مهم در خط سیر مبارزات معاصر ملت ایران از مشروطه به بعد است . ذخیره ای از تجارب گذشتگان جهت عدم تکرار اشتباهات پدران و مادران ما .

در فاصله بین واقعه سیاهکل و مهرماه ۱۳۵۷ به گفته یرواند آبراهمیان تعداد ۱۳۴۱چریک و افراد وابسته به گروههاى مسلح سیاسى طى مبارزه با رژیم شاه جان خود را از دست دادند.از این عده ۳۹ تن زن بودند  و این البته جدا از تعداد بسیار زیاد زنان مبارزی بود که زندانی بوده و یا هنوز به اسارت درنیامده بودند و به مبارزه خود ادادمه میدادند. از این لحاظ نیز این مقطع نقطه عطفی در روند جنبش زنان در ایران به شمار میرود و جایگاه زنان ایران نیز درتلاش برای ساختن ایرانی آزاد ، مستقل و پیشرفته وارد فاز نوینی می گردد .

تا آن زمان حضور زنان در سازمانهای سیاسی به مثابه اعتراض ها و شورش های فردی تلقی میشد. هرچند زنان در پدید آوردن و بنیانگذاری این حرکتها ، سازمانها و مشیها نقش نخستین نداشتند اما با پیوستن آنان به مبارزات مسلحانه ، حضور در خانه های تیمی ، نبرد با ماموران ساواک ، درگیریهای خیابانی ، زندان ،شکنجه، اعدام و … نقش قابل ملاحظه ای در سازماندهی و مدیریت فعالیتهای سیاسی یافته و با پایداری در اندیشه ، صداقت ، شجاعت و از خودگذشتگی بر نقشهای کلیشه ای سنتی و نیز مدل رسمی دولتی و درباری دست رد زدند . به گفته یرواند آبراهامیان از این ۳۹ نفر ۱۴ نفر انها خانه دار ، ۱۳ نفر دانشجو ، ۹ نفر آموزگار ، ۲ نفر پزشک و یک نفر کارمند اداری بوده اند .

چگونگی این مدل ، نحوه ارتباط ان با مردان و زنان جامعه و قابلیت تکثیر آن در زمانه خود و در نسلهای بعدی نیز از پرسشهای زمانه ماست ،این توجه به حقوق شهروندی ، این زیستن در سخن و باور خویش ، این انکار فردیت انسان در برابر مفهوم قدسی مردم و خلق ، این فردانیت نادیده گرفته شده زنانه ، این نگاه آرمانگرایانه به آزادی و دمکراسی ، این نگاه خنثی جنسیتی و نگاه کوتاه و سخت به زندگی و … که توانست دهه های چهل  و  پنجاه ایران را از خود متاثر سازد، سوالات کمتر کاویده شده است که نیاز به بررسی دارد .

هر جنبشی نیازمند شناخت گذشته اش می باشد . درست به همان دلیل که اندیشه و عملکرد و مشی سازمان های چریکی بخش مهم از بازیگری عرصه سیاست در ایران را تشکیل میدهد و درست به همان دلیل که جنبشهای مسلحانه شهری و روستایی بخشی از شناسه جنبشهای قرن بیستم می باشند ، جنبش زنان در ایران امروز بر شانه های تلاشها و فعالیتهای زنان از دوران مشروطه تا پهلوی و از یهلوی تا انقلاب بهمن ۵۷ و از انقلاب ۵۷ تا به امروز ایستاده است . بررسی نقش زنان در جنبش چریکی یا به عبارتی چگونگی فعالیت های آنان در دهه های چهل ، پنجاه بخش بزرگ و مهمی از تاریخچه جنبش زنان ایران است . جدا از محدودیت های موجود داخلی در بازگشایی رمز و رازهای این فصل به نظر می رسد بخشی از فعالان زن نیز تلاش دارند عامدانه این دوران را در سیر مبارزات زنان ایران نادیده انگارند !

گفته می شود جامعه گذشته جامعه ای بود که چشم به قهرمان هایی داشت تا بیایند و کاری بکنند اما جامعه امروز رفته رفته به سطح بلوغ می رسد و خود می خواهد قهرمانی کند .

گفته میشود حضور مقتدرانه دین سنتی در تمام وجوه جامعه ، نگرش مقتدرانه به پدیده های سیاسی و اجتماعی ، نگرش قدرت گرایانه به امر سیاست ، نگاه آرمانگرایانه به همه چیز ، اسطوره سازی ، عدم توجه به فردیت و آزادی های فردی و … و … نتیجه ساختار ذهنی متفکران و عملکرد مبارزان دهه های ۴۰ تا ۶۰ میباشد . و بلوغ و ناپختگی فکری جامعه و نسل پیشتاز آن علت العلل وضعیت امروز شمرده می¬شود . و … و… .

بی شک عبور از باورها و ساختارهای نسلهای پیشین حق هر نسلی است اما این که این عبور چقدر آگاهانه است و تا کجا ضرورت دارد خود بسیار مهم است  و این که حاملان آن زیست نیز باید حق و فرصت پاسخگویی نسبت به انتقاداتی که بر آنها وارد می شود  را داشته باشند نیز بسیار مهم تر است. و از همه مهم تر بازشناسی مبارزات نسلهای پیشین و بهره گیری از ذخایر تجارب گذشتگان و انتقال تجربه آنان به نسلهای بعدی جهت تجربه از تاریخ که خود میتواند چراغی روشنتر را فراراه آینده زنان و مردان جامعه ما قرار دهد.

سیانور تلاشی است برای پاسخگویی در حد بضاعت و محدودیتهای زمانه ، اما به لحاظ آغازگری تلاشی است قابل توجه و تقدیر!

تنها امیدواریم شرایط به گونه ای شود تا بتوان به گونه ای شفاف و صریح به این بخش از تاریخ ایران پرداخت.

منبع: فیس بوک نویسنده


حوزه :
برچسب ها :

مخاطبان محترم، سایت ملی-مذهبی از دریافت نظرات سازنده شما برای بهبود کیفیت مطالب استقبال می کند. انتقادهای شما و راهکارهایتان می تواند تحریریه سایت را در افزایش کیفیت مطالب کمک کند.

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.