شنبه ۱۱ام اسفند ۱۳۹۷ , ساعت: ۰۲:۱۲کد مطلب : 111375 نسخه قابل چاپ

بگذر ز عهد سست و سخن‌های سخت خویش

سرمقاله ایران فردا شماره ۴۷

در ماه‌های اخیر شاهد تجمعاتی در شهرهای مختلف بوده‌ایم که ریشه اصلی همه آن‌ها مشکلات اقتصادی است. کارگرانی که چندین ماه است حقوق نگرفته‌اند، سپرده‌گزارانی که اموالشان را فروخته‌اند و در برخی مؤسسات مالی و اعتباری سرمایه‌گذاری کرده‌اند و شاهد و نگران از دست دادن دارایی‌شان هستند و کسانی که برای پیش‌فروش خودرو ثبت نام کرده‌اند و در موعد تعیین‌شده خودرو را تحویل نگرفته‌اند. با توجه به وضعیت اقتصادی کشور و به‌ویژه مشکلات ناشی از تحریم‌های بین‌المللی پیش‌بینی می‌شود در سال آینده نیز شاهد این تجمعات و اعتراضات باشیم.

برنامه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور متناسب با امکانات و سازوکارهای اقتصادی نیست. ایران درحال حاضر در سیاست خارجی نقش بسیار فعال و گسترده‌ای دارد و سعی می‌کند در اقصی نقاط جهان حضور و تأثیر داشته باشد، درحالی که امکانات اقتصادی کشور این اندازه فعالیت را پوشش نمی‌دهد. بنا به گزارش بانک جهانی، درسال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹، یعنی در طول ۳ سال، اقتصاد جهان حدود ۷۵ تریلیون دلار بزرگتر می‌شود. بیش از ۵۰ درصد این رقم در دو کشور چین و آمریکا اتفاق می‌افتد و البته سهم چین از آمریکا بیشتر است؛ این کشور به تنهایی بیش از یک سوم از این مبلغ را در اختیار خواهد داشت. اما سهم اقتصاد ایران در این رشد جهانی یک درصد است و البته با تجدیدنظرهای بعد از تحریم‌ها موقعیت و سهم ایران کمتر شده است. حال اگر این نقش در اقتصاد جهانی را با میزان نقش و تلاش برای نفوذ در مناسبات سیاسی بین‌المللی مقایسه کنیم به تناسب منطقی و قابل قبولی نمی‌رسیم.

در ایران نظام پیچیده اجرایی‌ای داریم که اهداف برون مرزی دارد و صرفاً و تنها در قالب ملت–دولت کار نمی‌کند و می‌خواهد هر موضوعی را، چه در داخل و چه در خارج، با برخوردی «سخت» حل کند درحالی که توان و بنیه اقتصادی و اجرایی برای این برخورد را نه در داخل و نه در خارج دارد. از طرفی، در عرصه داخلی در مواجهه با مشکلات اقتصادی، بیشتر از ابزارهای سیاسی و امنیتی استفاده می‌شود درحالی که مشکلات اقتصادی راه‌حل‌های اقتصادی دارند. وقتی که نظام حکمرانی برای حل این مشکلات به فکر راه‌حل‌های اقتصادی نباشد و هر موضوع اقتصادی را به مسأله‌ای امنیتی تبدیل کند، مشکلات اقتصادی نه تنها حل نمی‌شوند که پیچیده‌تر و غیر قابل حل نیز می‌شوند. عدم حل این مشکلات موجب بروز ناامیدی اجتماعی می‌شود و روحیه نشاط و به‌قول شاعر معاصر، شوق پرواز را از مردم می‌گیرد.

هر مشکل اقتصادی یا مسأله اجتماعی می‌تواند به بحرانی سیاسی و پدیده‌ی امنیتی تبدیل شود. آنگاه که مردم نتوانند در مناسبات رسمی مسائل‌شان را حل کنند و وقتی به مناسبات رسمی و قانونی بی‌اعتماد شوند، مناسبات غیررسمی و غیرقانونی حاکم می‌شود و مردم از نظام اجرایی مستقر جدا می‌شوند. اما وقتی از حضور مردم صحبت می‌شود، این حضور به‌معنای راهپیمایی و تظاهرات خیابانی در تأیید اقدامات و تصمیمات مقامات و مسئولان نیست، بلکه حضور مردم به‌معنای نقش سازمان‌های جامعه مدنی، از جمله نهادهای مردم‌نهاد و بنگاه‌ها و تشکل‌های صنفی و حرفه‌ای در مراحل مختلف تصمیم‌گیری و اجرای سیاست‌های اقتصادی است.

در دنیای کنونی طبیعی است که مناسبات مبتنی بر آزادی بهتر از مناسبات مبتنی بر دیکتاتوری عمل می‌کند زیرا در مناسبات آزاد، اطلاعات بصورت غیر متمرکز پردازش می‌شود و موجب جذب اطلاعات بیشتری می‌شود، درحالی که در مناسبات دیکتاتوری، اطلاعات به‌صورت متمرکز پردازش می‌شود و همین مسأله میزان جذب اطلاعات را محدود می‌کند.

در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی، ایجاد توازن بین دومقوله‌ی «امنیت» و «قانون» اهمیت و ضرورت خاصی پیدا می‌کند و اگر فقط توجه و تمرکز بر مقوله‌ی امنیت بشود، نه تنها شور و نشاط از مردم گرفته خواهد شد که امکان همکاری و تعامل اجتماعی از جامعه نیز سلب می‌شود. پس فقط با رعایت و حاکمیت قانون است که شرایطی فراهم می‌شود که مردم علی‌رغم تفاوت‌ها و اختلافات، با هم و در کنار هم کار کنند و با این همکاری، بهره‌وری را در جامعه افزایش دهند و با افزایش بهره‌وری، مشکلات اقتصادی‌شان را حل کنند.

درحال حاضر یکی از مشکلات جامعه‌ی ما این است که قانون توسط بعضی از نهادها و افراد دارای موقعیت رسمی و حکومتی اجرا نمی‌شود و این ناپایبندی به قانون، علناً نیز اعلام می‌شود. مردمی که احساس کنند در سطح حکمرانی وفاق و اجماعی برای اعمال حاکمیت قانون و حل مشکلات اقتصادی بر اساس موازین قانونی وجود ندارد، دچار نوعی نااطمینانی نسبت به آینده و ناامیدی می‌شوند و این وضعیت، اداره‌ی کشور و گذران زندگی را برای همه دشوار و غیر قابل تحمل می‌کند.


حوزه :
برچسب ها :

مخاطبان محترم، سایت ملی-مذهبی از دریافت نظرات سازنده شما برای بهبود کیفیت مطالب استقبال می کند. انتقادهای شما و راهکارهایتان می تواند تحریریه سایت را در افزایش کیفیت مطالب کمک کند.

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.