وضعیت خاورمیانه به طرز عجیبی بحرانی شده است. جنگ سرد میان ایران و عربستان به مرحله پیشرفته تری از خود رسیده است. عربستان تهدید کرده با ناو ایران که به سوی یمن در حال حرکت است برخورد خواهد کرد. همزمان مقامات نظامی ایران هم تاکید کرده اند اجازه بازرسی به ناو ایرانی را نخواهند داد و هر گونه برخورد با ناو ایرانی آغاز گر جنگ در منطقه خواهد بود. سخنگوی وزارت خارجه نیز تاکید کرده ایران اجازه بازرسی از کشتی خود در آب های آزاد را نخواهد داد. وضعیت در خاورمیانه بیش از پیش وخیم شده و این پرسش مطرح شده آیا کنترل منطقه از دستان آمریکا خارج شده است؟ پرسشی که شاید هنوز نتوان پاسخ درستی به آن داد اما نمی توان تردید هم کرد که خاورمیانه به انبار باروت تبدیل شده است. ” آنتونی سامارانی” تحلیل گر روزنامه لبنانی “لوریان لوژور” نیر پرسش را به گونه ای دیگر مطرح کرده او پرسیده ” میانه روهای خاورمیانه کجایند؟”. از پرسش مشخص است که نویسنده قصد دارد وضعیت بحرانی در خاورمیانه و حاکمیت “تندروی” بر این منطقه را به تصویر بکشد.
لغو تحریم تسلیحاتی مخالفان اسد آغاز شده؟!
او در تحلیل خود به سخنان رئیس ائتلاف ملی اپوزیسیون سوریه “خالد خوجا” اشاره کرده که از تغییر بزرگ در سیاست ایالات متحده و چندین کشور در مورد حمایت از اپوزیسیون سوریه خبر داده است. “خالد خوجا” گفته است مقامات ایالات متحده حاضر شده اند تحریم تحویل تسلیحات به خصوص تحویل موشک های زمین به هوا را به ارتش آزاد سوریه لغو کنند. به ادعای وی در این صورت احتمال سقوط رژیم اسد در هر لحظه وجود دارد. “سامارانی” ادعای “خالد خوجا” را با تردید مواجه کرده و دو سئوال مطرح کرده است:” وزن خوجا و دیگر مبازران ارتش آزاد سوریه در این نبرد چقدر است؟ بر اساس چه منطقی، آمریکایی ها نظرشان را تغییر داده اند؟” او سپس پاسخ داده تا دیروزآمریکایی ها می ترسیدند سلاح هایشان به دست سازمان های تروریستی در سوریه بیفتد و امروز این تروریست ها نه تنها پیشقراول شده اند بلکه نفوذ خود را افزایش هم داده اند. او سپس توضیح داده تحویل سلاح از سوی آمریکا به ارتش آزادیبخش بعید است به علاوه اینکه برخی از گروه هایی که زیر پرچم ارتش آزاد سوریه مبارزه می کنند پیش از این در سطح نظامی با جبهه نصرت که از سوی آمریکا به عنوان سازمانی ترریستی معرفی شده همکاری داشته اند.
وزن میانه روها کمتر شده است
نویسنده معتقد است جنگ سوریه میانه روی را تحت تاثیر قرار داده و میانه روها بیش از پیش کمتر شده اند و وزنشان پایین آمده و هر چه جنگ بیشتر ادامه یابد صدایشان نیز کمتر شنیده خواهد شد. او سپس اضافه می کند تنها توافق میان ایران و عربستان سعودی است که می تواند چشم اندازی برای پایان جنگ بدهد. اما نزدیکی میان تهران و ریاض در وضعیت فعلی اتوپیاست.نویسنده سپس تهران را به دخالت در امور نظامی کشورهای عربی متهم می کند و می گوید به رغم حسن نیت روحانی و ظریف که از گفتگوی منطقه ای و عدم دخالت در امور کشورهای دیگر استقبال می کنند ایران بر خلاف این وعده عمل می کند و مستقیم و غیر مستقیم در لبنان ،عراق،سوریه و یمن دخالت می کند و برخی از رهبران این کشور، اظهارنظرهای تحریک آمیز خود در مورد تشکیل امپراطوری نوین در جهان عرب را افزایش می دهند. آیا این ایران می تواند برای سعودی ها به عنوان یک شریک در نظر گرفته شود؟
ظهور “محمدین” و رادیکالیسم در سیاست خارجی عربستان؟
“سامارانی” سپس انتقادت صریح خود را متوجه عربستان سعودی می کند، کشوری که از ایده عادی شدن روابط تهران و واشنگتن هراسناک شده است. سعودی ها با بمباران حوثی های یمن و تاکید به ارسال نیروی زمینی به این کشور که ایده آن در نشست اخیر محمد ششم پادشاه مراکش، السیسی حاکم مصر، نواز شریف نخست وزیر پاکستان در ریاض از سوی حاکمان سعودی مطرح شد بحران در خاورمیانه را عمیق تر کرده و تنش های فرقه ای را افزایش داده اند.
وی سپس به برخی از تغییرات در ساختار قدرت عربستان سعودی اشاره می کند و توضیح می دهد چگونه ترمیم اخیر کابینه، این امکان را برای خاندان “سدیری” فراهم کرده بخش عمده ای از قدرت را تصاحب کنند تا بر سنت طولانی مدت “اجماع” که تا کنون روابط قدرت در خاندان سلطنتی را سازماندهی می کرد پایان دهند. این تحلیلگر لبنانی ادامه می دهد ارتقای قدرت دو مرد قدرتمند جنگ یمن، محمد بن نایف و محمد بن سلمان که در عربستان سعودی به “محمدین” معروف هستند در چارچوب تحول در سیاست منطقه ای سعودی های قرار می گیرد که بیش از پیش رادیکال می شود و تکانه های آن در منطقه افزایش می یابند.
از مصر تا ترکیه: خاورمیانه عاری از میانه روی!
او با این توضیحات این پرسش را مطرح می کند کجا هستند میانه روها در خاورمیانه پر از خون و آتش؟ کجا هستند میانه روها در مصر السیسی و ترکیه اردوغان؟
در مصر طبق نظر سازمان های غیر دولتی، وضعیت سرکوب از دوران مبارک هم بدتر شده است. نویسنده توضیح می دهد که چگونه اخوان المسلمین سرزنش می شدند که در مقام مالکان دولت رفتار می کنند اما ارتش مصر به رویکرد اینچنینی هم نیازی ندارد زیرا اکنون فقط کمتر از 30 درصد اقتصاد مصر را کنترل نمی کند. در ترکیه، ابررئیس جمهور رجب طیب اردوغان حکومت می کند. بعد از اینکه به خاطر آشتی اسلام گرایی و دموکراسی به عنوان مدل معرفی شد اکنون بیش از پیش به سمت نظامی اقتدارگرا حرکت می کند، همچنانکه می خواهد هم نقش قاضی هم نقش مدعی العموم را ایفا کند.
او بعد از توضیح وضعیت خاورمیانه به سراغ اسرائیل می رود، جایی که دولت تندروی نتانیاهو بر کرسی قدرت تکیه زده و به اعتقاد نویسنده انتخاب مجدد بنیامین نتانیاهو و بحث او در مورد هویت یهودی، امیدها برای صلح با فسطینی ها را از بین برده است.نویسنده سپس به افشاگری های سازمان غیر دولتی “شکستن سکوت در مورد رفتار سربازان اسرائیلی” در طول عملیات تابستان علیه مردم غزه اشاره می کند و توضیح می دهد چگونه این افشاگری ها، بی اخلاقی و غیر انسانی بودن بخش عظیمی از ارتش اسرائیل را تایید کرد.
سامارانی معتقد است نه ایران، نه عربستان سعودی، نه مصر، نه ترکیه،نه اسرائیل،نه سوریه اسد،نه شورشیان القاعده نه حزب الله نه شبه نظامیان عراقی نه حماس نه کردها نه حوثی ها نمی توانند لقب میانه رو را از آن خود کنند. آنها همه هر یک به میزانی منطقه را به گورستان میانه روها و بهشتی برای تاجران اسلحه تبدیل کرده اند .
او سپس نتیجه دفن میانه روی در خاورمیانه را بهره برداری داعش از هرج و مرج سراسری برای گسترش نفوذش، دیروز در سوریه و عراق و امروز در لیبی و یمن می داند. در این وضعیت توسعه داعش را توقف ناپذیر می داند و فقدان میانه رو در خاورمیانه را بستری برای موجودیت سیستماتیک تروریست ها می داند.
پیام این تحلیلگر لبنانی در این مقاله است:” هر چه میانه روی منزوی شود تروریسم رشد می کند.”
