پنج شنبه ۳۰ام خرداد ۱۳۹۸ , ساعت: ۱۰:۰۳کد مطلب : 113033 نسخه قابل چاپ

فرشاد مومنی از روایت هدی صابر از علل سقوط پهلوی می گوید

مراسم رونمایی از کتاب “فروپاشی” نوشته مرحوم هدی صابر عصر چهارشنبه ۲۲ خرداد در دانشکده اقتصاد علامه طباطبایی برگزار شد.فرشاد مؤمنی در مراسم رونمایی از کتاب “فروپاشی” گفت:

می‌خواهم بحث خود را این‌گونه آغاز کنم و بگویم به خانه دوم هدی خوش آمدید. برگزاری این جلسه به تقاضای گروه توسعه و برنامه‌ریزی دانشکده اقتصاد در دستور کار قرار گرفت و شاید مهم‌ترین دلیل آن هم ارزش‌های بزرگی است که در این کتاب وجود دارد و من سعی می‌کنم با زمانی که در اختیار دارم به گوشه‌هایی از آن اشاره کنم.

ما در دهه ۱۳۷۰ این توفیق را داشتیم که در گروه توسعه و برنامه‌ریزی یک سلسله نشست‌های هفتگی را تحت عنوان کارگاه آموزشی توسعه برای ایران برگزار کنیم که تعدادی از مشاهیر و اندیشه‌ورزان دغدغه‌دار ایران در آن جلسات شرکت می‌کردند و ایده‌ها، نکته‌ها و نتایج تحقیقات خود را ارائه می‌دادند و قابل ذکر است که یکی از اعضای ثابت‌قدم آن جمع، مرحوم زنده‌یاد هدی صابر بود.

انصاف این بود که ابعاد وسیع‌تری برای ارائه همه هنرهایی که در این کتاب می‌بینید وجود داشته باشد. این کتاب در سنین حدود ۲۲ الی ۲۳ سالگی هدی نوشته شده و اگر بخواهید جایگاه اندیشه‌ای این مرد بزرگ را بشناسید، با توجه به این نکته همه آنچه باید گفته شود را درمی‌یابید و به قریحه، نظم فکری و هوش سرشار هدی و دقت روش‌شناختی او پی می‌برید. در همه گفت‌وگوها و بحث‌هایی که تا آخرین روزهای حیات هدی داشتم، همیشه تحت تاثیر نکته‌سنجی‌های منحصربه‌فرد او بودم

من در حیطه پژوهشگری هدی را شکارچی بسیار ماهر جمع ‌آوری بهترین فکت‌ها برای منعکس کردن واقعیت در حیطه مورد مطالعه می‌دانستم. وقتی این کتاب را می‌خواندم حداقل در مقابل ۳۷ قسمت از مطالب کتاب نوشتم “عجب سلیقه‌ای” لذا انصاف این است که بگویم در مطالعه، بسیار دقیق و موشکاف و خوش‌سلیقه بود. در بحث‌هایی که من به خصوص در دهه ۱۳۷۰ دنبال می‌کردم، از نکته‌سنجی‌های هدی و سخاوتش در واگذاری فیش‌ های تحقیقی خودش به من بهره‌های زیادی بردم. فیش‌های منحصربه‌فرد هدی به خصوص در ارزیابی تاریخ اقتصادی ایران در دوره پهلوی بسیار مورد استفاده‌ام قرار گرفته و یکی از شگفتی‌هایم بعد از مطالعه کتاب “فروپاشی” این بود که دیدم بسیاری از فیش‌های مهم و منحصربه‌فرد او در این کتاب نیست.

به نظرم مرور این کتاب و دعوت از همگان برای خواندن آن، برای هر کسی که دغدغه اعتلای ایران را دارد می‌تواند بسیار آموزنده و الهام ‌بخش باشد. انصافاً هیچ صفحه‌ای از این کتاب نیست که یک آدم علاقه‌مند به توسعه ایران آن را بخواند و تحت تأثیر قرار نگیرد. با توجه به اینکه یکی از نقدهای اساسی به نظام تصمیم‌گیری ایران نیز در صد سال گذشته شده و در یک سطوحی هم درباره مردم بکار گرفته می‌شود که آنها حافظه تاریخی قدرتمندی ندارند. لذا دقت‌ها و نکته‌سنجی‌های هدی بسیار به عمق‌یابی حافظه تاریخی در میان ایرانیان کمک می‌کند.

در این کتاب نکته‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد تحت تأثیر زمانه نگارش آن بوده و طبیعتا در فاصله نزدیک به ۴۰ ساله از آن زمان تا امروز نوشته‌ها، یافته‌ها و دستاوردهای پژوهشی خارق‌العاده و جدیدی هم پدیدار شده که ای کاش او می‌ماند و با ذهن خارق‌العاده‌اش این کتاب را بازنویسی می‌کرد. ولی در عین حال، به واسطه اینکه کتاب فروپاشی با دقتی منحصربه‌فرد به نگارش درآمده، در همین حد نیز می‌تواند برای پژوهشگران توسعه سیاسی تاریخ ایران کارآیی داشته باشد.

هدی در متن کتاب، بزرگترین خدمتش به جامعه اندیشه‌ورزان و مردم ایران این است که آنها را از توهم‌هایی که با دلایل متعدد تبدیل به یک سازه ذهنی مسلط در ایران شده، جدا می‌کند. از نظر من، مرور تاریخی ریزبینانه هدی نشان می‌دهد که رژیم پهلوی زمانی فروپاشید که عجز خود را از اصلاح نشان داد. تعابیر بسیار منحصربه‌فردی که جزو ویژگی‌های نثر هدی است را در این زمینه شاهدیم که می‌گوید آن‌ها چرتشان پاره شده بود و می‌فهمیدند کار جلو نمی‌رود ولیکن هر اقدام مشخصی که برای اصلاح در هر حیطه‌ای در دستور کار قرار می‌دادند به خاطر تعارض‌ها و تناقضات درونی آن سیستم به ضدّ خودش تبدیل می‌شد و یادآوری مجموعه آن عناصر که در این کتاب گردآوری شده می‌تواند کمک شایانی به ما کند تا هم از گذشته درس بگیریم هم آنچه در ایران کنونی می‌گذرد را بهتر درک کنیم.
شرق


حوزه :
برچسب ها :

مخاطبان محترم، سایت ملی-مذهبی از دریافت نظرات سازنده شما برای بهبود کیفیت مطالب استقبال می کند. انتقادهای شما و راهکارهایتان می تواند تحریریه سایت را در افزایش کیفیت مطالب کمک کند.

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.