بایگانی برای :خوراک متنی این بخش اندیشه

یکشنبه ۱۳ام فروردین ۱۳۹۱

محمد؛ رسول، فرمانروا یا اولی الامر؟

در قرآن هیچ‌گاه، نه محمد رسول، نه یاران نزدیک او، پادشاه خوانده نشدند؛ خواه معنای پادشاهی را رهبری نظامی تلقی کنیم، خواه رهبری سیاسی، یا هر دو مورد اما آنچه مسئله‌ی قدرت را در میان مسلمانان پیچیده کرده است، مربوط به روزگار پس از پیامبر است. چه روشی باید اتخاذ گردد که از تمرکز قدرت پیشگیری شود ؟ یا این که چه‌کسی می‌تواند اختلاف خودش با اولی‌الامر را به نزد خداوند ببرد تا خداوند حق و باطل را تبیین کند؟ آیا راهی هست تا از خودسری و خودکامگی حاکمیت پیشگیری شود؟؛ و آیا می‌توان مراجعه‌ی به خردِ جمعی را که تمایل به حق دارد و چون حق و باطل برایش آشکار گردد حق را بر می‌گزیند، همان مراجعه به‌ خداوند دانست؟

جمعه ۱۱ام فروردین ۱۳۹۱ در گفتگو با زیبا میرحسینی

قرائت دموکراتیک‌ از ولایت فقیه ممکن است؟

انقلاب و تجربه جمهوری اسلامی درنهاد روحانیت شیعه و بویژه در ایران و قم تحول اساسی ایجاد کرده و خواهد کرد وآثار آن در آینده بیش از پیش آشکار می‌شود. نسل کنونی و بیشتر آینده روحانی، به الزام شرایط و برخورد مستقیم با مشکلات نظری و عملی حکومت‌داری و نیز آشنایی با دانش‌های جدید، نمی‌تواند مانند گذشته باشد. هنوز نسل گذشته در مدیریت کلان جمهوری اسلامی حاضرند و همین امر سیر نوگرایی را کند کرده و حتی ترمزی در این را ایجاد کرده است. به نظر می‌رسد که پس از فروکش کردن تب وتاب انقلابی‌گری و تعویض نسل، آثار تجربه به گمان من شکست خورده جمهوری اسلامی در نسل جدیدتر از روحانیان حاکم خود را آشکار می‌کند.

چهارشنبه ۹ام فروردین ۱۳۹۱ در یک میزگرد مطرح شد:

شریعتی چگونه از زندان آزاد شد؟

نظراتی که درباره دوران زندان و آزادی دکتر شریعتی نقل و نقد شده، بیشتر حول سه محور «همکاری با ساواک»، «فریب شریعتی توسط ساواک یا فریب ساواک توسط شریعتی» و «اشتراک نظری ساواک و شریعتی در باب مارکسیسم و روحانیون » بوده است. شما که از زندانیان سیاسی پیش از انقلاب هستید که زندان انفرادی، شکنجه و بازجویی توسط ساواک را تجربه کردید ، با این مفاهیم بالاخص شائبه همکاری شریعتی با ساواک چگونه مواجه می‌شوید؟ اصولا چه معادلاتی بین یک زندانی سیاسی با بازجوی ساواک برقرار بود و چه روابطی در اتاق‌های بازجویی شکل می‌گرفت؟

سه شنبه ۸ام فروردین ۱۳۹۱

شریعتی و مخالفت با انقلاب بهمن؟

اعتقاد شریعتی به ضرورت تقدم نوزایی فکری و فرهنگی بر تحول سیاسی وی را به اینجا می‌رساند که همه‌ی حرکت‌ها و جنبش‌های اجتماعی تاریخ معاصر ایران از انقلاب مشروطه گرفته تا جنبش مسلحانه و مبارزه پارلمانتاریستی دوران خود را مورد نقادی و بازخوانی انتقادی قرار دهد. از نظر شریعتی دلیل اصلی ناکامی همه حرکت‌ها و جنبش‌های اجتماعی و سیاسی تاریخ معاصر ایران فقدان تحول فکری و فرهنگی در جامعه و بی‌بهره بودن مردم از آگاهی‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مردم بوده است.

دوشنبه ۷ام فروردین ۱۳۹۱

ذبح شرعی مکارم اخلاق

قرآن این معنا را در آیه شصت و چهار سوره آل‌عمران، در فراخوانی که از پیروان ادیان ابراهیمی (یهود ونصارا) به منظور همگرایی بر مبنای توحید به عمل می‌‌آورد؛ به روشنی آشکار ساخته و از آنها چنین خواسته است: بیایید جز خدا را نپرستیم و چیزی را بر او همتا نشناسیم و بعضی از ما بعضی دیگر را ارباب نگیریم و... بدین ترتیب قرآن به روشنی؛ بیش و پیش از این که به اربابان انذار دهد، به ارباب‌پذیران هشدار می‌دهد.

جمعه ۴ام فروردین ۱۳۹۱

حافظ ؛ زبان، زمانه و زمینه ها

شايد بتوان گفت كه در جهان‌بيني حافظ، اگرچه اعتقاد چنداني به عالم پس از مرگ و آخرت ديده نمي‌شود، اما جهاني كه او براي ما تعريف مي‌كند، از دو قلمرو غيب و مشهود تشكيل شده است. حوادث نيز پيش از آنكه در عالمِ مشهود رخ بنمايند، طرحِ كلي آن در عالم غيب مهيا مي‌شود. از اين جهت، ارتباط با غيب، يعني آگاهي يافتن از روند وقایع در آینده و آنچه قرار است دراين جهانِ عيني واقع شود.

چهارشنبه ۲ام فروردین ۱۳۹۱

مکانیسـم وحی پیامبر در اندیشـه شریعتـی

پرسش از مکانيسم وحي و نحوه صورت‌بندي آن در کلام و ذهن پيامبر، بی‌شک پرسشي نو و سؤالي جديد است. پرسشي که به تازگي در ادامه سير نوانديشي ديني معاصر برسر راهش قرار گرفته است و بدون پاسخي موجه و منقح، کاروان فکري آن و تمامي دين شناسی‌اش را در تعليق و يا مصادره به مطلوب توسط جريانهاي ديگر رقيب باقي خواهد گذاشت و از کانون توجه و زايند‌‍گي فکري به‌دور خواهد ماند.

جمعه ۲۶ام اسفند ۱۳۹۰ در گفتگو با زیبا میر‌حسینی

بازخوانی سیر تاریخی ولایت فقیه

در یک نگاه کلی می توان سیر تحولی ولایت فقیه در دوران عمر جمهوری اسلامی را در دو دوره مشاهده کرد: از تصویب آن تا سال 67 و پس از آن تا کنون. دورة نخست تحت همان «ولایت فقیه» بود و دورة دوم تحت عنوان «ولایت مطلقه فقیه». این البته در تئوری بود ولی در عمل پیش از آن نیز ولایت مطلقه بود. یعنی آیت الله خمینی در همان دوران زعامت خود، بدون این که در قانون اساسی قید مطلقه آمده باشد، در عمل دارای اختیارات نامحدود بود و در هر زمان به هر شکلی که خود صلاح می دید و ضرورت و مصلحت نظام تشخیص می داد تصمیم می¬گرفت و عمل می کرد. در این دوران ایشان ده ها مورد فراتر از قانون عمل کرده است که می توان به آنها استناد کرد. هرچند ایشان در اواخر طی نامه ای به نمایندگان مجلس سوم اعلام کرد که در شرایط جنگ با توجه به وضعیت اضطراری کشور چاره ای ندیده است که فراتر از قانون اساسی عمل کند اما پس از این به قانون عمل خواهدشد. اما واقعیت این است که آنچه ایشان کرده است، مقتضای طبیعی و منطقی اصل ولایت انتصابی مطلقه بوده که در همان زمان اعلام کرده بود. باطرح و لایت مطلقه فقیه در پاییز سال 67، مرحله اول با حفظ ماهیت و مقتضیات خود وارد مرحله دوم شد. اما این مرحله با تشکیل مجلس خبرگان دوم در بهار و تابستان 68 و بازنگری در قانون اساسی اول تثبیت و رسمی شد.

سه شنبه ۱۶ام اسفند ۱۳۹۰ داوری‌و فرمانروایی در قرآن،عهد عتیق و جدید

تفکیک نبوت از فرمانروایی

گذشته از این نشانه‌ها، و اعم از اینکه واقعا معنای کلمه داوری و دین چه بوده است، همیشه شاهد این ماجرا بوده‌ایم که «قدرت سیاسی» معمولا مشروعیت خود را از دین (به معنای قدسی آن) می‌گرفته است، و «دین» مشروعیت قدرت سیاسی را تضمین می‌کرده است. اما باز هم نمی‌توان نادیده انگاشت که معمولا قدرت‌های سیاسی پس از سازمان یافتن و نهادینه شدن، هردو حوزه‌ی «دین» را در چنبره خود می‌گرفتند. به تعبیر دیگر، قانون و شریعت را به نفع خود تفسیر، و سپس اجرا می‌کردند. از این جهت متولیان«دین» (در حوزه‌ی ابلاغ شریعت) گاه به ستیز با قدرت‌های سیاسی، و گاه ناچار به اطاعت از آن، و زیر مجموعه‌ای از آن می‌گردیده است. این روند پیچیده چگونه اتفاق می‌افتد؟ بحثی دراز دامن است که از حوصله این مجال بیرون است.
منبع:وبلاگ نویسنده

سه شنبه ۱۶ام اسفند ۱۳۹۰ در گفتگو با مولود بهرامیان

به اصالت فرهنگ قائل هستم

اصلاً معتقدم که‌ من و کسانی مثل من، که‌ به‌ اصالت فرهنگ معتقدیم، باید به‌سراغ فرهنگ مردم برویم. فرهنگ مهمّترین مسأله‌ی کشور و علةالعلل مسائل و بلکه‌ یگانه‌ مسأله‌ی کشور است. بر همین مبناست که‌ من به‌ مسائل سیاسی و از جمله‌ حقوق اقلیت‌ها هم کم می‌پردازم. و گفتم که‌ بقیه‌ی روشنفکران نمی‌دانم چرا به‌ این مسأله‌ نمی‌پردازند اما خود من اساساً به‌ مسأله‌ی فرهنگی اهمیت می‌دهم. به‌ مسایل سیاسی اصلاً وزنی به‌ اندازه‌ی مسائل فرهنگی نمی‌دهم

فیلتر کردن مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.