چهارشنبه ۱۱ام اسفند ۱۳۹۵ , ساعت: ۱۲:۱۲کد مطلب : 102011 نسخه قابل چاپ

«همبستگی های مدنی دموکراتیک و مسئله محور»

در نوشتاری که حدود سه ماه پیش منتشر شد،*به گرایش تازه ای پرداختم که به موجب آن، تعداد روزافزونی از کنشگران اجتماعی بستراصلی فعالیت خود را از حوزه حکومت به جامعه مدنی منتقل می کنند. به نظرمی رسد که آگاهی از چند حقیقت زیر در وقوع این چرخش بی تآثیر نبوده است:

۱)  بوروکراسی دولتی درکوتاه یا میان مدت از بیماری فساد، ناکارآمدی و بی اعتنایی به قانون و اخلاق نجات      نمی یابد و نمی تواند به مسؤلیتهای خود درجلوگیری از وقوع آسیب های جدی به منابع انسانی و زیست محیطی عمل نموده اسباب توسعه، رفاه، امنیت و آزادی و عدالت را برای همگان فراهم نماید.

۲) قرار دادن حوزه حکومت، هرچند متشکل از افرادی با حسن نیت، به عنوان پایگاه و نقطه عزیمت اصلی به سوی دموکراسی، عدالت وتوسعه پایدار، تجربه شکست خورده ای است که تکرار آن حاصلی جز تشدید و افزایش معضلات ونابسامانیها در پی ندارد.

۳) فرایندهای توسعه پایدار، دموکراسی و عدالت اجتماعی در مناسبات میان نیروهای فعال درسپهر عمومی و جامعه مدنی شکل می گیرند، و از آنجا حوزه حکومت را زیرتاثیر قرارمی دهند.

۴) انتقال مدیریت (و نه حکومت) امور عمومی ازحوزه حاکمیت نخبگان به درون جامعه و توزیع آن میان نهادهای دموکراتیک جامعه گرا، فرایندی درازمدت و مستلزم آموزش و تمرین همکاری ضابطه مند در بستر عمل اجتماعی است.

درپرتو این آگاهی هاست که رویکرد جامعه گرایی در پیشبرد امر توسعه به تدریج  جایگزین دولت محوری می شود و فعالان اجتماعی و مدنی، با اتکاء به سرمایه اجتماعی ناشی از اعتماد به یکدیگر، بطور خودجوش و در محدوده مقدوراتشان، دست بکار حل معضلاتی می شوند که دیری است مردم  و سرزمین را در تنگنا قرار داده اند. ضمن این که می دانند، تسلیم شدن به یآس و انفعال و پناه بردن به دژ درون یا تن دادن به روزمرگی و مداومت در«بودن» به انگیزه بقا نیز، حاصلی جز تسریع مرگ معنوی و کندن گوری برای روح خویش درپی ندارد. پس چنین نکردند و مصمم شده اند این مهم را فارغ از چشمداشت به منافع و امیال  شخصی ضد اجتماعی، مستقل و به روش های عقلانی ، علمی و دموکراتیک و بابهره گیری ازتواناییهای فکری و عملی خویش، به پیش برند.

نقطه عزیمت ها مختلف است ولی همگی در راستای تدارک عوامل و پیش زمینه های اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی توسعه پایدار و دموکراتیک عمل می نمایند، رها از خیالپردازی به واقعیتها و به فرصت های دردسترس می نگرند و البته از ذوق و ابتکارات جمعی در حفظ و احیاء سلامت و شکوفایی فکری و عملی و عاطفی نیروهای انسانی و سرمایه اجتماعی و صیانت و بازسازی منابع طبیعی آسیب دیده بهره می گیرند. این تلاش ها بر ملاحظات زیر استواراست:

۱) همکاری در نهاد همبستگی برمحور حل یک مسآله ومعضل اجتماعی دور می زند وبستر فعالیت، سپهرمدنی واجتماعی است  نه «بازار» رقابت بر سر کسب قدرت سیاسی یا سود و ثروت اقتصادی.

۲) اساس همکاری بر گفت وگوی مستدل و مسآله محور، خرد جمعی و رواداری و اشتراک در مبانی، اخلاق و ارزش های بنیادین قرار دارد.

۳) تفاوتهای هویتی( قومی، مسلکی و مذهبی، جنسیتی) و یا موقعیت اجتماعی و مقام ومنصب افراد در پرده می ماند و در مناسبات درونی و حقوق و وظایف افراد دخالت داده نمی شود.

۴) به رغم برخی شباهتهای صوری با نهادهای خیریه سنتی، اولا، کارکردشان توانمند سازی نیروهای انسانی واحیاء منابع طبیعی و کمک به حل ریشه ای یک معضل یا آسیب های اجتماعی  و زیست محیطی است، نه تسکین موقتی آنها. ثانیا، با گیرندگان خدمات برخوردی تعاملی و خلاق دارند وآنان را در حل مسئله مشارکت می دهند. ثالثا، به جای اداره محفلی و مدیریت پدرسالارانه و فردی، تصمیم گیری و عمل به شیوه ای جمعی، شفاف و دموکراتیک (شورایی و گفت وگویی) و براساس تقسیم کار، نظارت و نقد وارزش یابی، به طریقی علمی و عقلانی انجام می گیرد. روابط فیمابین، صادقانه و صمیمانه، انسانی، آزاد و برابر و بر حمایت های متقابل مادی و معنوی همراه است.

۵. پیش زمینه های شکل گیری همبستگی عبارتند از، مکان زیست مشترک ( مجتمع مسکونی،محله و روستا)، محل کار و خدمت، نوع فعالیت شغلی و تخصصی، روابط نزدیک دوستی یا خانوادگی، اشتغالات مشترک فرهنگی، هنری و ذوقی سالم و سازنده.

(* ماهنامه ایران فردا، آذر ۹۵)


حوزه :
برچسب ها :

مخاطبان محترم، سایت ملی-مذهبی از دریافت نظرات سازنده شما برای بهبود کیفیت مطالب استقبال می کند. انتقادهای شما و راهکارهایتان می تواند تحریریه سایت را در افزایش کیفیت مطالب کمک کند.

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.