پنج‌شنبه 24th اکتبر 2013 , ساعت: 02:10کد مطلب : 53618 نسخه قابل چاپ
سارا شریعتی:

حساسیت مان را نسبت به فقر از دست داده ایم

سارا شریعتی معتقد است از فقر حساسیت زدایی شده است.

این استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران با انتقاد از جریان روشنفکری  گفت: اصل فقر از فرط بدیهی بودن مغفول مانده و علما، نخبگان و روشنفکران ما بدان نپرداخته‌اند و در آکادمی و علوم اجتماعی ما نیز سرفصل نیست.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، نشستی تخصصی به مناسبت رونمایی انقلابی‌ترین کتاب  محمدرضا حکیمی، «منهای فقر»، عصر روز گذشته، ۲۹ مهرما، با حضور حسن سبحانی، استاد اقتصاد دانشگاه تهران، سارا شریعتی، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران و محمدرضا زائری، مدیر مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی به همت بنیاد الحیات و موسسه فرهنگی سرچشمه برگزار شد.

سارا شریعتی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران دیگر سخنران این مراسم بود که طی سخنانی به دلایل اهمیت کتاب «منهای فقر» حکیمی و سپس ضرورت پرداختن به فقر به عنوان سرفصلی مهم در مطالعات علوم انسانی و اجتماعی پرداخت.

وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به خاطره خود از تماشای تئاتری با موضوع فقر و کودکان کار گفت: فقر موضوع مهم داستان‌های امروز ماست؛ «یکی بود یک نبود»، آن یکی که هست فقر است و آن یکی که نیست ماییم. به نظر می‌رسد که فقر مسئله اصلی دینداری امروز ما نیست. انقلاب برای ایجاد جامعه عادلانه رخ می‌دهدو اگر عدالت محقق نشود تنها ثروت و قدرت جابجا شده است.

استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران تصریح کرد: منهای فقر نه اثر یک مبارز مارکسیست بلکه تألیف یک عالم راستین دینی است که عدالت را شاخصه اصلی جامعه دیندار معرفی می‌کند. این کتاب یک یادآوری است و نکته مهم آن این است که کسانی که با بی‌عدالتی اجتماعی مبارزه می‌کنند دیندار هستند. قسط و عدالت اصل اصلی تشیع بوده و حتی امامت نیز محصول عدالت است.

وی خاطرنشان کرد: متاسفانه امروز به گونه‌ای شده که هر کس به موضوعات مثلی عدالت و فقر حساسیت نشان می‌دهد گفته می‌شود که او تحت تاثیر پارادایم مارکسیستی است و این خود نشان می‌دهد که دین چقدر از رسالت و مسیر اصلی خود خارج شده است. اصل فقر از فرط بدیهی بودن مغفول مانده و علما و نخبگان ما بدان نپرداخته‌اند و در آکادمی و علوم اجتماعی ما نیز سرفصل نیست.

شریعتی با بیان اینکه تمام آسیب‌های اجتماعی معلول فقر هستند گفت: فقر همیشه مسئله اصلی اجتماعی بوده است. از دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی در جوامع توسعه یافته گفته شد که نان مسئله اصلی نیست و برخی آگاهانه گفتند که باید این مسئله را کنار بگذاریم و اینگونه بود که فقر دیگر سرفصل علوم اجتماعی و انسانی نبود اما در همان حال کسانی گفتند که فقر و نابرابری همچنان مسئله امروز ما است. در کمتر از ۲۰ سال فقر با خشن‌ترین چهره‌ خود به جوامع توسعه یافته برگشت و در اشکال جدید خود مانند مهاجران بی‌هویت و افرادی که کار می‌کنند و باز فقیرند در مهد توسعه یافته‌ترین جوامع ظاهر شد.

وی ادامه داد: برخی از جامعه‌شناسان دوباره درباره فقر نوشته‌اند و فقر دیگر بار سرفصلی در علوم اجتماعی شد. بسیاری معتقدند که فقر امروز جوامع جهان سوم محصول ثروت انباشته شده در جوامع توسعه‌ یافته است. بعد از بازگشت فقر در چهره جدید خود در جوامع توسعه یافته ضد جامعه‌هایی حول و حوش جامعه کلان به وجود آمد که به آنها “گَتو” می‌گفتند. گتوها مراکز فقر و خشونت و بدبختی بودند و در مواقع بحران و شورش جوامع برای عقده‌گشایی و از سر نفرت به جامعه‌ای که آنها را حذف کرده در شکل خشونت‌های خیابانی ظهور می‌کردند و بدین سال کمربند ناامنی برای جامعه کل ایجاد شده بود.

استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران در ادامه سخنان خود به بررسی مسئله فقر در ایران قبل و بعد از انقلاب پرداخت و گفت: قبل از انقلاب و در زمان انقلاب فقر مسئله اصلی بود و یکی از انگیزه‌های جدی همه مبارزان انقلابی ساخت جامعه برابر بود و بعد از انقلاب نیز همین تبلیغ شد و مسئله جامعه عادلانه مسئله اصلی جامعه بود. رفته‌رفته اراده انقلابی جای خود را به آرمان انقلابی داد و بسیاری از انقلابیون با خود اندیشیدند که جنگ و مبارزه ما را از زندگی بازداشته است و اکنون زمان آن است که کام خود را از زندگی برگیریم.

شریعتی افزود: در این زمان بود که “من” جای “دیگری” را پر کردم و دیگر کسی از فقر صحبت نمی‌کرد اما از فقرا بسیار می‌گفتند. در صحبت از فقرا نیز به ویژگی‌های شخصی فقرا اکتفا می‌شد و گفته می‌شد که مسئله اصلی در فقر و غنا قابلیت‌های فردی است و جامعه و سیستم و ساختار مقصر نیست. در این فضا اگر کسی به فقیر کمک می‌کرد نه برای رفع یک مشکل بزرگ اجتماعی بلکه برای ساخت آخرت و بیمه کردن فرزندان و … بود و باز مسئله اصلی خودش شخص بود.

وی افزود: در ضد جامعه‌های امروز دیگر مبارز پیدا نمی‌شود. آنها همه دنبال حامی هستند در حالی که باید دنبال مدرسه، مسکن و بیمارستان باشند. آنهم نه به عنوان کمک به آنها بلکه به عنوان حق خود. امروز در کشور ما بافت اجتماعی اگر نگوییم از هم گسیخته بلکه به طور جدی دارای آسیب است و فقر در هزار و یک چهره خودنمایی می‌کند که یکی از بدترین اقسام آن فقر پنهان است که افراد مثلا در محیط‌هایی مانند دانشگاه خواستگاه طبقاتی خود را بروز نمی‌دهند.

استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران گفت: امروز در جامعه ما گفته می‌شود که کار انسان را ثروتمند نمی‌کند بلکه پول است که انسان را ثروتمند می‌کند. سرمایه انسان را پولدار می‌کند و به نظام بانکداری اسلامی و سودگیری ۲۰ درصدی آن دیگر نیاز به کار نیست!

وی ادامه داد: چندی پیش تیتر یک یکی از روزنامه‌ها از قول مقام مسئولی چنین بود که (یک تنه نمی‌توان با بی‌حجابی مبارزه کرد) حرف من این است که اگر همین حمیت و غیرت برای فقر نیز وجود داشت فقر تا امروز ریشه‌کن شده بود. به عقیده من فقر مسئله سیاسی است و قدرت و سیاست در آن نقش بسیار مهمی دارد چرا برای فرهنگ سیاست‌گذاری می‌کنیم اما بر اقتصاد نمی‌توانیم برای انواع و اقسام فقر چنین کاری کنیم! اراده سیاسی ریشه‌کن کردن فقر در کشور ما وجود ندارد و گرنه دولت می‌توانست همانگونه که با هزار و یک مسئله فرهنگی مبارزه می‌کند با فقر نیز مبارزه کند.

شریعتی جامعه را دومین مقصر فقر در جامعه دانست و گفت: زمانی که در یک جامعه گرسنه‌ای وجود داشته باشد، تک تک افراد جامعه در آن مقصرند اما ما با واگذار کردن و کنار نهادن فقر آن مسئله را به دست عوام فریبان سپردیم. طبیعی است زمانی که عالم دینی و روشن فکر و آکادمی مسئله چنین مهمی را رها می‌کند عوام‌فریبان از این مسئله استفاده می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: ما حساسیت خود را نسبت به فقر از دست داده‌ایم و آنگونه که به بحث‌های حوزه روشنفکری سیاسی خارجی و داخلی حساسیم آنقدر به فقر حساس نیستیم. فقر می‌تواند روزی تیتر یک روزنامه‌ها شود اما ما به دلیل مسائل سیاسی صدایش را در نمی‌آوریم و به تدریج حساسیتمان را به آن از دست می‌دهیم.

استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران کتاب منهای فقر را ترجمان اجتماعی دین دانست و سخنان خود را با سخنی از آلبر کامو به پایان برد: به چه کار می‌آید سعادت وقتی دیگران در آن سهیم نیستند.


حوزه :
برچسب ها :
  1. ناظر

    حمله به علوم انسانی برای این بود که یکی پیدا نشود که از فقر به عنوان سرفصلی از علوم اجتماعی دم برند . بصیرت هم یعنی همین .
    تا کی برای لقمه نان بندگی کنیم ؟
    تا کی به زیر منتشان زندگی کنیم ؟
    اینها تمام هستی ما را گرفته اند .

  2. Mahmoud Rezagholi

    چه خوب که یک عالم دینی و یک روشنفکر دینی در ورای حساسیتهای معمول امروزی که ذهن و روح علما و روشنفکران ایرانی را تسخیر کرده است به یک مسئله بغرنج اجتماعی و ضرورت برنامه ریزی جهت حال آن اشاره می کنند. امیدوارم که این سخن سرآغازی بر یک تکاپوی نظری و عملی گسترده باشد.

  3. ناشناس

    فقر موجب می شود حاکمان با خیال راحت ببرند و بکشند و،،،،
    در جامعه مواد مخدر حرام نیست ازاد در سرهر خیابان فروخته می شود ولی شراب حرام است

    در صورتی که هر دو برای سلامتی زیان اورند و مواد بدتر از شراب هم می باشد

    فقر مادی فقر ها ی بعدی را به همراه خود می اورد و این به نغع مستبدان است

    فقرا ضعیف اند و قدرت مطالبه و اعتراض و،،، ندارند

    فقر عمدی ایجاد شده است و نباید از بین برود تا بمانند و حال کنند و ایل و تبارشان در بهترین کشور های جهان با بیت المال کشور زندکی کنند و به ریش ملت بخندند

  4. حامد

    درست است و آدم نباید حتما” مارکسیست باشد تا دریابد تفاوت برخورد رژیم آخوندی به حجاب و فقر ریشه در ماهیت و منافع سیاسی -اقتصادی این رژیم دارد .این ماهیت براساس همان درد اصلی ما یعنی استحمار شکل گرفته است ودکتر مداواگر ما هم که ضمن تشخیص حاذقانه ام المرض تاریخ دینی ما گفته بود منکران دین از فقر زدائی حض که هیچ فایده ای هم نمی برند.یک نظر به معجم نشان خواهد داد چه رابطه تنگاتنگی میان دین کاذب و عدم اطعام مسکین برقرار هست .کاش مختصری از مباحث کتاب آقای حکیمی هم می آمد تا کاریران خارج از کشور سایت که معمولا” دسترسی به آخرین کتابها ندارند بی بهره نمانند .

  5. حجت

    خانم شریعتی نان مقدم بر ازادی نیست مردمی که زیر بار سلطه باشند چه نان داشته باشند چه نداشته اگر ازادی نباشد نانت هر لحظه ربوده میشود مشکل ما ازادیست بقول معلم شهیدم ای ازادی ای خجسته ازادی

  6. محمدی

    کار گدایی زبس افزون شده
    «راه خدا» مایه بی مشتریست

  7. صریح

    خانم شریعتی با احترام،
    فقر نقطه مقابل چپاول قدرتمندان جامعه است. قدرتمندان جامعه (ثروتنمدان در جوامع دمکراتیک، طبقه های برتر در جوامع طبقاتی، رهبران مذهبی در جوامععی مثل ایران، باندهای مافیا در جوامعی مثل کلمبیا، احزاب در جوامعی مثل کره شمالی و … ) با در دست گرفتن امکانات آموزشی، امکانات اقتصادی، امکانات دولتی، منابع ملی و تطمیع گروه مسلح مزدور خود کلیت جامعه را در اختیار گرفته و اصولا برایشان فقر مهم نیست. در جوامعی پیشرفته به شیوه های خود و در جوامع بسته هم به شیوه خاص خود امکان هر گونه حرکت در جهت توسعه عدالت (اجتماعی، اقتصادی، سیاسی) را میگیرند تا چرخه قدرت همواره در جهت منافع آنها بچرخد. به ایران امروز اگر نگاه بندازید در حالی که این کشور روی طلا و ثروت شناور است یکی از فقیرترین و غیر عادلانه ترین سیستم های اجتماعی و اقتصادی را داراست. و این نیست مگر به همت چپاول باندهای غارتگری که تحت عنوان مذهب تمام شریانهای حیاتی کشور را در جهت منافع باندی به گروگان گرفته اند و تحلیلا (نه تحقیقا) بخش بزرگی از این چپاولگران اصولا اعتقادی به ارزشهای مذهبی ندارند و فقط ثروت اندوزی تنها مآل آنهاست. حال در اینجا اگر قرار باشد به فقر به عنوان یک پدیده مجرد نگریسته شود، هر گونه راه حلی برای از بین بردن آن مثل آب در هاول کوبیدن است. زیرا هرگز گروه قدرتمندانی که حاکمیت را در انحصار خود دارند به هیچ حرکتی خلاف منافع مالی شان اجازه تحرک نخواهند داد. بنابر این اگر بخواهیم به فقر و شکاف امکانات اجتماعی ، اقتصادی، فرهنگی ، سیاسی بپردازیم باید به ریشه آن یعنی گروههای قدرتمند حاکم پرداخت. فرقی ندارد که رهبران مذهبی باشند یا رهبران حزبی یا صاحبان صنایع غول پیکر با ثروتهای میلیاردی. تا زمانی که نگاهی درستی به میزان مشارکت عمومی در حاکمیت نباشد، (از نظر من حتی نوع غربی و لیبرال آن هم به نسبت فاسد است و فقط در جهت گروه قدرتمند سرمایه داری کلان حرکت میکند) به هیچ عنوان نمیتوان از رفع تبیض، فقر و گسترش عدالت حرف زد.
    من به این باور دارم که برای هر نوع حرکتی باید از آزادی (به معنای خاص و عام آن) و وارد کردن عموم مردم در تعیین سرنوشت سیاسی و حاکمیت سخن گفت وگرنه حرکت مان بیشتر از حرکت اسب اساری آن هم برای به گردش در آوردن چرخ گردش پولی قدرتمندان جامعه نیست.
    از نظر من مذهب در حال حاضر مخربترین نقش را بازی میکند. زیرا این جادوی هزار نقش در طول تاریخ بیشتر از اینکه در جهت منافع طبقات محروم عمل کند در جهت منافع استثمارگران، استعمارگران و استحمارگران چرخش چرخیده. ما را از این جاودگر هفت خط و هزان نقش حاجت خیر نیست فقط خواهشا کنار رفته و شررسانی را متوقف کند بسیار ممنون میشویم.

  8. ha

    یک گزارش بسیار جالب و در عین جال تاسف بار از شبکه گسترده تولید و توزیع مواد مخدر در ایران http://hamshahrionline.ir/print/236716
    آیا روشی هست که بشه نقش عمده مواد مخدر رو در بروز فقر اندازه گرفت؟ گزارش نکات جالبی داره…

Leave a Reply to ناشناس

مطالب مرتبط

پربازدیدترین مطالب

این سایت از نظر هویتی ملی-مذهبی ، اما از نظر حقوقی مستقل است.